આરુહ્ય ગિરિસંકાશં પ્રાસાદં હરિયૂથપઃ। બભૌ સ સુમહાતેજાઃ પ્રતિસૂર્ય ઇવોદિતઃ
પર્વત જેવું ચૈત્યમંદિર ચડીને, વાનરોના મુખ્ય અને મહાતેજસ્વી હનુમાન ઉગતા સૂર્ય જેવી કાંતિથી તેજસ્વી લાગ્યા.
સમ્પ્રધૃષ્ય તુ દુર્ધર્ષશ્ચૈત્યપ્રાસાદમુન્નતમ્। હનૂમાન્ પ્રજ્વલઁલ્લક્ષ્મ્યા પારિયાત્રોપમોઽભવત્
પછી, દુરજેય અને તેજસ્વી હનુમાન એ ઊંચા ચૈત્યમંદિરને મજબૂતીથી પકડીને, પ્રજ્વલિત કાંતિથી પારીજાત વૃક્ષ જેવાં દેખાયા.
સ ભૂત્વા સુમહાકાયઃ પ્રભાવાન્ મારુતાત્મજઃ। ધૃષ્ટમાસ્ફોટયામાસ લઙ્કાં શબ્દેન પૂરયન્
પછી, પવનપુત્ર હનુમાન મહાકાય સ્વરૂપ ધારણ કરીને, ભયંકર ગર્જના કરી, આખી લંકાને ધ્વનિથી ગુંજાવી દીધી.
તસ્યાસ્ફોટિતશબ્દેન મહતા શ્રોત્રઘાતિના। પેતુર્વિહંગમાસ્તત્ર ચૈત્યપાલાશ્ચ મોહિતાઃ
એ ભયાનક અને કાન ફાડતી ગર્જનાથી ત્યાંના પક્ષીઓ પડી ગયા અને ચૈત્યમંદિરના રક્ષકો ભયભીત થઈ ગયા.
અસ્ત્રવિજ્જયતાં રામો લક્ષ્મણશ્ચ મહાબલઃ। રાજા જયતિ સુગ્રીવો રાઘવેણાભિપાલિતઃ
શસ્ત્રવિદ્યા વિજેતા રામ અને મહાબલવાન લક્ષ્મણને વિજય મળે! રાઘવ દ્વારા રક્ષિત સુગ્રીવ રાજાને પણ વિજય મળે!
દાસોઽહં કોસલેન્દ્રસ્ય રામસ્યાક્લિષ્ટકર્મણઃ। હનૂમાન્ શત્રુસૈન્યાનાં નિહન્તા મારુતાત્મજઃ
હું અકલંક કર્મવાળા કૌશલ્યના રાજા રામનો દાસ છું—હું પવનપુત્ર હનુમાન, દુશ્મન સૈન્યનો વિનાશક છું.
ન રાવણસહસ્રં મે યુદ્ધે પ્રતિબલં ભવેત્। શિલાભિશ્ચ પ્રહરતઃ પાદપૈશ્ચ સહસ્રશઃ
યુદ્ધમાં હજારો રાવણ પણ મારા બળ સામે ટકી શકે નહીં, કારણ કે હું હજારો પથ્થરો અને વૃક્ષોથી પ્રહાર કરું છું.
ધર્ષયિત્વા પુરીં લઙ્કામભિવાદ્ય ચ મૈથિલીમ્। સમૃદ્ધાર્થો ગમિષ્યામિ મિષતાં સર્વરક્ષસામ્
હું લંકા નગરને જીતીને અને વૈદેહી માતાને વંદન કરીને, બધા રાક્ષસોની નજર સામે, મારો કાર્ય પૂર્ણ કરીને પાછો જઈશ.
એવમુક્ત્વા મહાકાયશ્ચૈત્યસ્થો હરિયૂથપઃ। નનાદ ભીમનિર્હ્રાદો રક્ષસાં જનયન્ ભયમ્
આ રીતે બોલીને, મહાકાય વાનરમુખ્ય હનુમાન ચૈત્યમંદિર પર ઊભા રહી, ભયાનક ગર્જના કરી, રાક્ષસોમાં ભય પેદા કર્યો.
તેન નાદેન મહતા ચૈત્યપાલાઃ શતં યયુઃ। ગૃહીત્વા વિવિધાનસ્ત્રાન્ પ્રાસાન્ ખડ્ગાન્ પરશ્વધાન્
એ ભયંકર ગર્જનાથી, ચૈત્યમંદિરના સો રક્ષકો વિવિધ શસ્ત્રો—ભાલા, તલવાર અને કટારીઓ લઈને આવી ગયા.
વિસૃજન્તો મહાકાયા મારુતિં પર્યવારયન્। તે ગદાભિર્વિચિત્રાભિઃ પરિઘૈઃ કાઞ્ચનાઙ્ગદૈઃ
મોટા શરીરવાળા રાક્ષસોએ પવનપુત્રને ઘેરી લીધો અને સુંદર સોનાના અને લોખંડના ગદાઓ અને પરિઘો ફેંકવા લાગ્યા.
આજગ્મુર્વાનરશ્રેષ્ઠં બાણૈશ્ચાદિત્યસંનિભૈઃ। આવર્ત ઇવ ગઙ્ગાયાસ્તોયસ્ય વિપુલો મહાન્
પછી તેઓ તપકેલા તીરો સાથે વાનરશ્રેષ્ઠ તરફ આગળ વધ્યા, જેમ કે ગંગાના વિશાળ ઘોળાવમાં પાણીની ઘુમ્મસ ઊભી થાય છે.
પરિક્ષિપ્ય હરિશ્રેષ્ઠં સ બભૌ રક્ષસાં ગણઃ। તતો વાતાત્મજઃ ક્રુદ્ધો ભીમરૂપં સમાસ્થિતઃ
રાક્ષસોની ટોળકી વાનરશ્રેષ્ઠને ઘેરીને તેજસ્વી લાગી; ત્યારે પવનપુત્ર હનુમાન ક્રોધિત થઈ ભયાનક રૂપ ધારણ કર્યું.
પ્રાસાદસ્ય મહાંસ્તસ્ય સ્તમ્ભં હેમપરિષ્કૃતમ્। ઉત્પાટયિત્વા વેગેન હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ
પછી પવનપુત્ર હનુમાને ઝડપથી એ મહાન મકાનનો સોનાથી શોભતો મોટો થાંભલો ઉખાડી લીધો.
તતસ્તં ભ્રામયામાસ શતધારં મહાબલઃ। તત્ર ચાગ્નિઃ સમભવત્ પ્રાસાદશ્ચાપ્યદહ્યત
પછી એ મહાબલી હનુમાને એ થાંભલાને ચકરાવવાનો આરંભ કર્યો, અને ત્યાં અગ્નિ પ્રગટ્યો, મકાન પણ સળગી ઉઠ્યું.
દહ્યમાનં તતો દૃષ્ટ્વા પ્રાસાદં હરિયૂથપઃ। સ રાક્ષસશતં હત્વા વજ્રેણેન્દ્ર ઇવાસુરાન્
પછી મકાન સળગતું જોઈ વાનરોના નેતાએ, ઇન્દ્રે જેમ વજ્રથી અસુરોને સંહાર્યા, તેમ રાક્ષસોના સો જણનો સંહાર કર્યો.
અન્તરિક્ષસ્થિતઃ શ્રીમાનિદં વચનમબ્રવીત્। માદૃશાનાં સહસ્રાણિ વિસૃષ્ટાનિ મહાત્મનામ્
પછી આકાશમાં ઊભા રહી તેજસ્વી હનુમાને કહ્યું: 'મારા જેવા હજારો મહાન આત્માઓએ મોકલાયા છે.'
બલિનાં વાનરેન્દ્રાણાં સુગ્રીવવશવર્તિનામ્। અટન્તિ વસુધાં કૃત્સ્નાં વયમન્યે ચ વાનરાઃ
'અમે અને અન્ય વાનરોએ, સુગ્રીવના આદેશ હેઠળના બલવાન વાનરરાજાઓએ, આખી ધરતી પર વિહાર કર્યો છે.'
દશનાગબલાઃ કેચિત્ કેચિદ્ દશગુણોત્તરાઃ। કેચિન્નાગસહસ્રસ્ય બભૂવુસ્તુલ્યવિક્રમાઃ
'કેટલાંક વાનરોને દસ હાથી જેટલી તાકાત છે, કેટલાંક દસ ગણી વધારે બલવાન છે, અને કેટલાંક તો હજાર હાથીઓ જેટલા પરાક્રમી છે.'
સન્તિ ચૌઘબલાઃ કેચિત્ સન્તિ વાયુબલોપમાઃ। અપ્રમેયબલાઃ કેચિત્ તત્રાસન્ હરિયૂથપાઃ
'કેટલાંક વાનરોને પ્રવાહ જેવી તાકાત છે, કેટલાંક પવન જેવી બલવાન છે, અને કેટલાંક વાનર નેતાઓ તો અપરિમિત બલ ધરાવે છે.'
ઈદૃગ્વિધૈસ્તુ હરિભિર્વૃતો દન્તનખાયુધૈઃ। શતૈઃ શતસહસ્રૈશ્ચ કોટિભિશ્ચાયુતૈરપિ
'આવા દાંત અને નખને શસ્ત્ર રૂપે ધરાવતાં વાનરોના સેંકડો, લાખો, કરોડો અને દસ લાખો સુધીની સંખ્યા સાથે હું ઘેરાયો છું.'
આગમિષ્યતિ સુગ્રીવઃ સર્વેષાં વો નિષૂદનઃ। નેયમસ્તિ પુરી લઙ્કા ન યૂયં ન ચ રાવણઃ। યસ્ય ત્વિક્ષ્વાકુવીરેણ બદ્ધં વૈરં મહાત્મના
'તમારા સર્વના વિનાશક સુગ્રીવ અહીં આવશે; હવે લંકા નગર, તમે, કે રાવણ—કોઈને પણ આશા નથી, કારણ કે ઇક્ષ્વાકુ વંશના મહાન વીર સાથે દુશ્મનાવ થઈ ગઈ છે.'
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીયે આદિકાવ્યે સુન્દરકાણ્ડે ત્રિચત્વારિંશઃ સર્ગઃ ॥ ૫.
આ રીતે શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રચિત પવિત્ર રામાયણના સુંદરકાંડનો ત્રેચાલીશમો સર્ગ પૂર્ણ થાય છે.
thumb|ચતુશ્ચત્વારિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે સુન્દરકાણ્ડે ચતુશ્ચત્વારિંશઃ સર્ગઃ ॥૫-
હવે શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના સુંદરકાંડનો ચૌવાળીશમો સર્ગ સાંભળો.
સંદિષ્ટો રાક્ષસેન્દ્રેણ પ્રહસ્તસ્ય સુતો બલી । જમ્બુમાલી મહાદંષ્ટ્રો નિર્જગામ ધનુર્ધરઃ
રાક્ષસરાજના આદેશથી પ્રહસ્તનો બલવાન પુત્ર, મોટા દાંતવાળો અને ધનુષધારી જંબુમાલી બહાર આવ્યો.
રક્તમાલ્યામ્બરધરઃ સ્રગ્વી રુચિરકુણ્ડલઃ । મહાન્ વિવૃત્તનયનશ્ચણ્ડઃ સમરદુર્જયઃ
તે લાલ ફૂલોની માળા અને વસ્ત્ર પહેરેલો, સુંદર કુંડળોથી શોભતો, વિશાળ અને ફાટેલા આંખોવાળો, ભયાનક અને યુદ્ધમાં અપરાજિત હતો.
ધનુઃ શક્રધનુઃપ્રખ્યં મહદ્રુચિરસાયકમ્ । વિસ્ફારયાનો વેગેન વજ્રાશનિસમસ્વનમ્
તેનું ધનુષ ઇન્દ્રધનુષ જેવું મોટું અને તેજસ્વી હતું, જેમાં સુંદર તીરો ચડાવેલા હતા; તેને ખેંચતાં વીજળી અને ગર્જના જેવી ધ્વનિ થતી હતી.
તસ્ય વિસ્ફારઘોષેણ ધનુષો મહતા દિશઃ । પ્રદિશશ્ચ નભશ્ચॆવ સહસા સમપૂર્યત
તેના ધનુષની પ્રચંડ ધ્વનિથી દિશાઓ, ઉપદિશાઓ અને આકાશ એકસાથે ગૂંજી ઉઠ્યાં.
રથેન ખરયુક્તેન તમાગતમુદીક્ષ્ય સઃ । હનુમાન્ વેગસંપન્નો જહર્ષ ચ નનાદ ચ
ખરગાડા રથમાં આવતો જોઈ, ઝડપી ચાલવાળો હનુમાન આનંદિત થયો અને જોરથી દહાડ્યો.
તં તોરણવિટઙ્કસ્થં હનુમન્તં મહાકપિમ્ । જમ્બુમાલી મહાબાહુર્વિવ્યાધ નિશિતૈઃ શરૈઃ
તોરણ પર ઊભેલા મહાકપિ હનુમાનને જાંબુમાલી નામના બલવાને તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘાયલ કર્યો.