જાનકીરક્ષણાર્થં વા શ્રમાદ્ વા નોપલક્ષ્યતે। અથવા કઃ શ્રમસ્તસ્ય સૈવ તેનાભિરક્ષિતા
જાનકીની રક્ષા માટે કે થાકથી એમ સ્પષ્ટ નથી, પણ એના માટે શો થાક? એણે માત્ર સીતાની જ રક્ષા કરી.
ચારુપલ્લવપત્રાઢ્યં યં સીતા સ્વયમાસ્થિતા। પ્રવૃદ્ધઃ શિંશપાવૃક્ષઃ સ ચ તેનાભિરક્ષિતઃ
સીતાજી જે સુંદર પાંદડાવાળો મોટો શિષપા વૃક્ષ છે, એ પર બેઠી હતી, એ વૃક્ષની પણ એ વાનરે રક્ષા કરી.
તસ્યોગ્રરૂપસ્યોગ્રં ત્વં દણ્ડમાજ્ઞાતુમર્હસિ। સીતા સમ્ભાષિતા યેન વનં તેન વિનાશિતમ્
જે ભયાનક રૂપ ધરાવે છે અને જેણે સીતાજી સાથે વાત કરી અને વાટિકા ઉજાડી, એને તું કડક સજા આપવી જોઈએ.
મનઃપરિગૃહીતાં તાં તવ રક્ષોગણેશ્વર। કઃ સીતામભિભાષેત યો ન સ્યાત્ ત્યક્તજીવિતઃ
રાક્ષસોના સ્વામી, જેને તારા મનથી તું સ્વીકારી લીધી છે, એવી સીતાને, જીવ ગુમાવવાનો ભય ન હોય એવો જ કોઈ બોલી શકે.
રાક્ષસીનાં વચઃ શ્રુત્વા રાવણો રાક્ષસેશ્વરઃ। ચિતાગ્નિરિવ જજ્વાલ કોપસંવર્તિતેક્ષણઃ
રાક્ષસીઓની વાત સાંભળી, રાવણ રાક્ષસોના રાજા, શમશાનની અગ્નિ જેવી જ્વલતો થયો, તેની આંખોમાં ક્રોધથી જ્વાળા ફાટી નીકળી.
તસ્ય ક્રુદ્ધસ્ય નેત્રાભ્યાં પ્રાપતન્નશ્રુબિન્દવઃ। દીપ્તાભ્યામિવ દીપાભ્યાં સાર્ચિષઃ સ્નેહબિન્દવઃ
તેના ગુસ્સે ભરેલા નેત્રોમાંથી આંસુના ટીપાં વહી પડ્યા, જાણે પ્રજ્વલિત દીવટીઓમાંથી તેલના ટીપાં ટપકે.
આત્મનઃ સદૃશાન્ વીરાન્ કિંકરાન્નામ રાક્ષસાન્। વ્યાદિદેશ મહાતેજા નિગ્રહાર્થં હનૂમતઃ
મહાન તેજવાળા રાવણે પોતાને સમાન વીર કિંકર નામના રાક્ષસોને હનુમાનને પકડી લેવા આજ્ઞા આપી.
તેષામશીતિસાહસ્રં કિંકરાણાં તરસ્વિનામ્। નિર્યયુર્ભવનાત્ તસ્માત્ કૂટમુદ્ગરપાણયઃ
એ તીખા કિંકરોની અશી હજારની ટોળકી, હાથમાં ગદા અને મુદગર લઈને, એ મહેલમાંથી બહાર આવી.
મહોદરા મહાદંષ્ટ્રા ઘોરરૂપા મહાબલાઃ। યુદ્ધાભિમનસઃ સર્વે હનૂમદ્ગ્રહણોન્મુખાઃ
મોટા પેટવાળા, ભયાનક દાંતવાળા, ડરામણા રૂપવાળા અને અતિશય બળવાન એવા બધા જ યુદ્ધ માટે ઉત્સુક થઈ, હનુમાનને પકડવા દોડી નીકળ્યા.
તે કપિં તં સમાસાદ્ય તોરણસ્થમવસ્થિતમ્। અભિપેતુર્મહાવેગાઃ પતંગા ઇવ પાવકમ્
એ બધા વાનર હનુમાનને, જે તોરણા પર ઊભો હતો, ઝડપથી ઘેરીને, જાણે પતંગિયાં અગ્નિ તરફ દોડે તેમ, તેની તરફ તૂટી પડ્યા.
તે ગદાભિર્વિચિત્રાભિઃ પરિઘૈઃ કાઞ્ચનાઙ્ગદૈઃ। આજગ્મુર્વાનરશ્રેષ્ઠં શરૈરાદિત્યસંનિભૈઃ
સોનેરી કાંડા વાળી ગદા, પરિઘ અને સૂર્ય જેવાં તેજસ્વી બાણો લઈને, એ બધા વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ એવા હનુમાન તરફ આગળ વધ્યા.
મુદ્ગરૈઃ પટ્ટિશૈઃ શૂલૈઃ પ્રાસતોમરપાણયઃ। પરિવાર્ય હનૂમન્તં સહસા તસ્થુરગ્રતઃ
મુદગર, પટ્ટિશ, શૂળ, પ્રાસ અને તોમર જેવા શસ્ત્રો હાથમાં લઈને, એ બધા હનુમાનને ઘેરીને, અચાનક તેની સામે ઊભા રહ્યા.
હનૂમાનપિ તેજસ્વી શ્રીમાન્ પર્વતસંનિભઃ। ક્ષિતાવાવિદ્ધ્ય લાઙ્ગૂલં નનાદ ચ મહાધ્વનિમ્
હનુમાન, તેજસ્વી અને મહિમાવાન, પર્વત જેવો દેખાતો, જમીન પર પોતાની પૂંછ ફટકારી અને ભયાનક ગર્જના કરી.
સ ભૂત્વા તુ મહાકાયો હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ। પુચ્છમાસ્ફોટયામાસ લઙ્કાં શબ્દેન પૂરયન્
પવનપુત્ર હનુમાને પોતાનું રૂપ વિશાળ બનાવ્યું, અને પોતાની પૂંછ ફટકારી, જેથી આખી લંકા ધ્વનિથી ગૂંજી ઉઠી.
તસ્યાસ્ફોટિતશબ્દેન મહતા ચાનુનાદિના। પેતુર્વિહઙ્ગા ગગનાદુચ્ચૈશ્ચેદમઘોષયત્
હનુમાનની પૂંછના જોરદાર અવાજથી, આકાશમાંથી પક્ષીઓ નીચે પડી ગયા અને ધરા એ ગર્જના સાથે ધ્રુજી ઉઠી.
જયત્યતિબલો રામો લક્ષ્મણશ્ચ મહાબલઃ। રાજા જયતિ સુગ્રીવો રાઘવેણાભિપાલિતઃ
અતિશય બળવાન રામ વિજયી છે, મહાબળશાળી લક્ષ્મણ પણ વિજયી છે; રાઘવ દ્વારા રક્ષિત સુગ્રીવ રાજા પણ વિજયી છે.
દાસોઽહં કોસલેન્દ્રસ્ય રામસ્યાક્લિષ્ટકર્મણઃ। હનૂમાન્ શત્રુસૈન્યાનાં નિહન્તા મારુતાત્મજઃ
હું અકલેશ કર્મોવાળા કૌશલ્યના રાજા રામનો દાસ છું; હું પવનપુત્ર હનુમાન, દુશ્મનના સૈન્યનો સંહારક છું.
ન રાવણસહસ્રં મે યુદ્ધે પ્રતિબલં ભવેત્। શિલાભિશ્ચ પ્રહરતઃ પાદપૈશ્ચ સહસ્રશઃ
યુદ્ધમાં હજારો રાવણ પણ મારી સામે બળમાં સમાન નથી, કારણ કે હું હજારો પથ્થરો અને વૃક્ષોથી પ્રહાર કરી શકું છું.
અર્દયિત્વા પુરીં લઙ્કામભિવાદ્ય ચ મૈથિલીમ્। સમૃદ્ધાર્થો ગમિષ્યામિ મિષતાં સર્વરક્ષસામ્
હું લંકા શહેરમાં ભય ફેલાવી, વૈદેહીનું વંદન કરીને, બધા રાક્ષસોની નજર સામે, મારો કાર્ય પૂર્ણ કરીને પરત જઈશ.
તસ્ય સંનાદશબ્દેન તેઽભવન્ ભયશઙ્કિતાઃ। દદૃશુશ્ચ હનૂમન્તં સંધ્યામેઘમિવોન્નતમ્
હનુમાનની ગર્જનાના અવાજથી એ બધા ડરી ગયા અને શંકિત બન્યા; અને તેમને હનુમાન સાંજના વાદળ જેવો ઊંચો દેખાયો.
સ્વામિસંદેશનિઃશઙ્કાસ્તતસ્તે રાક્ષસાઃ કપિમ્। ચિત્રૈઃ પ્રહરણૈર્ભીમૈરભિપેતુસ્તતસ્તતઃ
પોતાના સ્વામીની આજ્ઞામાં નિર્ભય બનેલા એ રાક્ષસો, ભયાનક અને અજીબ શસ્ત્રો લઈને, ચારે બાજુથી વાનર તરફ દોડી આવ્યા.
સ તૈઃ પરિવૃતઃ શૂરૈઃ સર્વતઃ સ મહાબલઃ। આસસાદાયસં ભીમં પરિઘં તોરણાશ્રિતમ્
મહાબળવાન હનુમાન ચારેય બાજુથી વીર રાક્ષસોથી ઘેરાઈને, તોરણા પાસે પડેલી ભયાનક લોખંડની ગદા તરફ આગળ વધ્યો.
સ તં પરિઘમાદાય જઘાન રજનીચરાન્। સપન્નગમિવાદાય સ્ફુરન્તં વિનતાસુતઃ
પછી, તેણે એ ભારે ગદા પકડીને રાતે ફરતા રાક્ષસોને એવી રીતે માર્યા, જેમ વિનતા પુત્ર ગરુડ ફફડાતા સાપને પકડી લે છે.
વિચચારામ્બરે વીરઃ પરિગૃહ્ય ચ મારુતિઃ। સૂદયામાસ વજ્રેણ દૈત્યાનિવ સહસ્રદૃક્
પવનપુત્ર હનુમાન એ ગદા હાથમાં લઈને આકાશમાં ફર્યા અને દૈત્યોને એ રીતે સંહાર્યા, જેમ ઇન્દ્ર પોતાના વજ્રથી દૈત્યોને નાશ કરે છે.
સ હત્વા રાક્ષસાન્ વીરઃ કિંકરાન્ મારુતાત્મજઃ। યુદ્ધાકાઙ્ક્ષી મહાવીરસ્તોરણં સમવસ્થિતઃ
એવી રીતે રાક્ષસ કિંકરોને મારીને, યુદ્ધની ઇચ્છા ધરાવતો મહાવીર પવનપુત્ર હનુમાન દરવાજા પાસે મજબૂતીથી ઊભા રહ્યો.
તતસ્તસ્માદ્ ભયાન્મુક્તાઃ કતિચિત્તત્ર રાક્ષસાઃ। નિહતાન્ કિંકરાન્ સર્વાન્ રાવણાય ન્યવેદયન્
પછી, ત્યાં થોડાક રાક્ષસો ભયમાંથી મુક્ત થઈ, બધા કિંકરો મારાયા છે એ સમાચાર રાવણને આપવા ગયા.
સ રાક્ષસાનાં નિહતં મહાબલં નિશમ્ય રાજા પરિવૃત્તલોચનઃ। સમાદિદેશાપ્રતિમં પરાક્રમે પ્રહસ્તપુત્રં સમરે સુદુર્જયમ્
મહાન બળવાન કિંકરોના વધના સમાચાર સાંભળીને, રાજા રાવણ ગુસ્સામાં આંખો ફેરવી, યુદ્ધમાં અપરાજિત એવા પ્રહસ્તપુત્રને મોકલવાની આજ્ઞા આપી.
thumb|ત્રિચત્વારિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે સુન્દરકાણ્ડે ત્રિચત્વારિંશઃ સર્ગઃ ॥૫-
હવે શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના સુંદરકાંડનો ત્રેચાળીસમો અધ્યાય સાંભળો.
તતઃ સ કિંકરાન્ હત્વા હનૂમાન્ ધ્યાનમાસ્થિતઃ। વનં ભગ્નં મયા ચૈત્યપ્રાસાદો ન વિનાશિતઃ
પછી, કિંકરોને મારીને, હનુમાન ધ્યાનમાં બેઠા અને વિચાર્યું: 'હું વન તો તોડી નાખ્યું, પણ ચૈત્યમંદિરને નષ્ટ કર્યું નથી.'
ચૈત્યપ્રાસાદમુત્પ્લુત્ય મેરુશૃઙ્ગમિવોન્નતમ્। આરુરોહ હરિશ્રેષ્ઠો હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ
પવનપુત્ર, વાનરશ્રેષ્ઠ હનુમાન, મેરુ પર્વતની ચોટી જેવું ઊંચું ચૈત્યમંદિર ફાંદીને ચડી ગયા.