બલૈઃ સમગ્રૈર્યુધિ માં રાવણં જિત્ય સંયુગે। વિજયી સ્વપુરં યાયાત્ તત્તસ્ય સદૃશં ભવેત્
જો રામ પોતાની આખી સેના સાથે રાવણને યુદ્ધમાં હરાવીને વિજયી બની પોતાના શહેર પરત જાય, તો એ જ તેને યોગ્ય છે.
બલૈસ્તુ સંકુલાં કૃત્વા લઙ્કાં પરબલાર્દનઃ। માં નયેદ્ યદિ કાકુત્સ્થસ્તત્ તસ્ય સદૃશં ભવેત્
કેવી રીતે કકુત્સ્થ પોતાની સેના વડે લંકાને ઘેરી અને દુશ્મનને હરાવીને મને પાછી લાવે, એ પણ તેને યોગ્ય છે.
તદ્યથા તસ્ય વિક્રાન્તમનુરૂપં મહાત્મનઃ। ભવેદાહવશૂરસ્ય તથા ત્વમુપપાદય
તેથી, એ મહાન અને યુદ્ધવીર પુરુષની જે રીતે વિક્રમને યોગ્ય હોય, એ પ્રમાણે તમે પણ કાર્ય કરો.
તદર્થોપહિતં વાક્યં પ્રશ્રિતં હેતુસંહિતમ્। નિશમ્ય હનુમાન્ શેષં વાક્યમુત્તરમબ્રવીત્
આ રીતે, હેતુપૂર્વક, વિનમ્ર અને યુક્તિપૂર્વક કહેલા વચનો સાંભળીને, હનુમાને પછી આગળનું ઉત્તર આપ્યું.
દેવિ હર્યૃક્ષસૈન્યાનામીશ્વરઃ પ્લવતાં વરઃ। સુગ્રીવઃ સત્યસમ્પન્નસ્તવાર્થે કૃતનિશ્ચયઃ
હે દેવી, વાનર અને રીંછોની સેના ના સ્વામી, ઉછળવામાં સર્વશ્રેષ્ઠ અને સત્યમાં અડગ સુગ્રીવ, તમારો ઉપકાર કરવા માટે દૃઢ નિશ્ચય કરી બેઠો છે.
સ વાનરસહસ્રાણાં કોટીભિરભિસંવૃતઃ। ક્ષિપ્રમેષ્યતિ વૈદેહિ રાક્ષસાનાં નિબર્હણઃ
હજારો લાખો વાનરોની ભીડથી ઘેરાયેલો, રાક્ષસોનો વિનાશક સુગ્રીવ, વહેલામાં વહેલી વેળાએ, હે વૈદેહી, અહીં આવી પહોંચશે.
તસ્ય વિક્રમસમ્પન્નાઃ સત્ત્વવન્તો મહાબલાઃ। મનઃસંકલ્પસમ્પાતા નિદેશે હરયઃ સ્થિતાઃ
સુગ્રીવના સાથીઓ બહાદુર, હિંમતવાળા અને અત્યંત બળવાન છે; તેઓ મનની ઝડપથી દોડી શકે છે અને હંમેશા સુગ્રીવના આદેશમાં તૈયાર રહે છે.
યેષાં નોપરિ નાધસ્તાન્ન તિર્યક્ સજ્જતે ગતિઃ। ન ચ કર્મસુ સીદન્તિ મહત્સ્વમિતતેજસઃ
તેમની ગતિ ઉપર, નીચે કે આડેધડ ક્યાંય અટકતી નથી; મોટા કામોમાં પણ તેઓ ક્યારેય થાકતા નથી, કેમ કે તેમનું બળ અપરંપાર છે.
અસકૃત્ તૈર્મહોત્સાહૈઃ સસાગરધરાધરા। પ્રદક્ષિણીકૃતા ભૂમિર્વાયુમાર્ગાનુસારિભિઃ
એ મહોત્સાહી વાનરો, પવનની જેમ દોડતા, અનેકવાર પર્વતો અને મહાસાગરો સહિત આખી ધરતીને ફરતા આવ્યા છે.
મદ્વિશિષ્ટાશ્ચ તુલ્યાશ્ચ સન્તિ તત્ર વનૌકસઃ। મત્તઃ પ્રત્યવરઃ કશ્ચિન્નાસ્તિ સુગ્રીવસંનિધૌ
તે વનમાં રહેતા વાનરોમાં ઘણા મારા જેટલા કે મને પણ વઢે છે; સુગ્રીવની પાસે મારા કરતા નિકૃષ્ટ એક પણ નથી.
તદલં પરિતાપેન દેવિ શોકો વ્યપૈતુ તે। એકોત્પાતેન તે લઙ્કામેષ્યન્તિ હરિયૂથપાઃ
હે દેવી, હવે દુઃખ છોડો, તમારો શોક દૂર થવા દો; વાનર સેનાપતિઓ એક જ ઉછાળમાં લંકા પહોંચી જશે.
મમ પૃષ્ઠગતૌ તૌ ચ ચન્દ્રસૂર્યાવિવોદિતૌ। ત્વત્સકાશં મહાસઙ્ઘૌ નૃસિંહાવાગમિષ્યતઃ
મારા પાછળ-પાછળ, ચાંદ્ર અને સૂર્ય જેવાં તેજસ્વી એ બંને, વિશાળ વાનર સેના સાથે, તમારી પાસે આવશે.
તૌ હિ વીરૌ નરવરૌ સહિતૌ રામલક્ષ્મણૌ। આગમ્ય નગરીં લઙ્કાં સાયકૈર્વિધમિષ્યતઃ
એ બંને પરાક્રમી, મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ રામ અને લક્ષ્મણ, સાથે મળી લંકા આવશે અને તીરોથી દુશ્મનને સંહારશે.
સગણં રાવણં હત્વા રાઘવો રઘુનન્દનઃ। ત્વામાદાય વરારોહે સ્વપુરીં પ્રતિ યાસ્યતિ
રાવણ અને તેની સેના ને મારીને, રઘુકુલના આનંદ રામ, હે સુન્દરી, તમને લઈને પોતાની અયોધ્યા તરફ પરત જશે.
તદાશ્વસિહિ ભદ્રં તે ભવ ત્વં કાલકાઙ્ક્ષિણી। નચિરાદ્ દ્રક્ષ્યસે રામં પ્રજ્વલન્તમિવાનલમ્
માટે, આશ્વાસન મેળવો, શુભ થાઓ અને થોડી વાર ધીરજ રાખો; તમે જલ્દી જ અગ્નિ જેવો પ્રભાવશાળી રામને જોઈ શકશો.
નિહતે રાક્ષસેન્દ્રે ચ સપુત્રામાત્યબાન્ધવે। ત્વં સમેષ્યસિ રામેણ શશાઙ્કેનેવ રોહિણી
જ્યારે રાક્ષસોના રાજા અને તેના પુત્રો, મંત્રીઓ અને સગાં મારાઈ જશે, ત્યારે તમે રામ સાથે ફરીથી મળી જશો, જેમ રોહિણી ચંદ્ર સાથે મળે છે.
ક્ષિપ્રં ત્વં દેવિ શોકસ્ય પારં દ્રક્ષ્યસિ મૈથિલિ। રાવણં ચૈવ રામેણ દ્રક્ષ્યસે નિહતં બલાત્
હે વૈદેહી, તું વહેલામાં વહેલી વેળાએ તારા દુઃખનો અંત જોઈશ અને રામના બળથી રાવણને મારેલો જોઈશ.
એવમાશ્વાસ્ય વૈદેહીં હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ। ગમનાય મતિં કૃત્વા વૈદેહીં પુનરબ્રવીત્
આ રીતે વૈદેહીને આશ્વાસન આપી, પવનપુત્ર હનુમાન જવા માટે મનમાં વિચાર કરીને ફરી વૈદેહીને બોલ્યા.
તમરિઘ્નં કૃતાત્માનં ક્ષિપ્રં દ્રક્ષ્યસિ રાઘવમ્। લક્ષ્મણં ચ ધનુષ્પાણિં લઙ્કાદ્વારમુપાગતમ્
તું વહેલામાં વહેલી વેળાએ દુશ્મનોના વિનાશક, દૃઢ મનવાળા રાઘવ અને ધનુષ ધારણ કરેલા લક્ષ્મણને લંકાના દ્વારે આવતાં જોઈશ.
નખદંષ્ટ્રાયુધાન્ વીરાન્ સિંહશાર્દૂલવિક્રમાન્। વાનરાન્ વારણેન્દ્રાભાન્ ક્ષિપ્રં દ્રક્ષ્યસિ સંગતાન્
તું જલ્દી જ વાઘ અને સિંહ જેવો બળ ધરાવતા, નખ અને દાંતને શસ્ત્ર રૂપે ધરાવતાં, ગજરાજ જેવા વાનરોને એકઠા જોઈશ.
શૈલામ્બુદનિકાશાનાં લઙ્કામલયસાનુષુ। નર્દતાં કપિમુખ્યાનામાર્યે યૂથાન્યનેકશઃ
લંકા અને મલય પર્વતોની ટોચ પર, પર્વત અને મેઘ જેવો ગર્જનારા અનેક વાનર સેનાપતિઓના દળો, હે આર્યે, તું જોઈશ.
સ તુ મર્મણિ ઘોરેણ તાડિતો મન્મથેષુણા। ન શર્મ લભતે રામઃ સિંહાર્દિત ઇવ દ્વિપઃ
પ્રેમના ઘાતક બાણથી હૃદયમાં ઘાયલ થયેલા રામને, સિંહથી પીડાતા હાથી જેવા, શાંતિ મળતી નથી.
રુદ મા દેવિ શોકેન મા ભૂત્ તે મનસો ભયમ્। શચીવ ભર્ત્રા શક્રેણ સઙ્ગમેષ્યસિ શોભને
હે દેવી, દુઃખમાં રડશો નહીં, મનમાં ડર પણ ન લાવશો. જેમ શચી પોતાના પતિ ઇન્દ્ર સાથે ફરી મળી હતી, તેમ તમે પણ તમારા પતિ સાથે અવશ્ય મળી જશો, હે સુંદરિ.
રામાદ્ વિશિષ્ટઃ કોઽન્યોઽસ્તિ કશ્ચિત્ સૌમિત્રિણા સમઃ। અગ્નિમારુતકલ્પૌ તૌ ભ્રાતરૌ તવ સંશ્રયૌ
રામથી શ્રેષ્ઠ બીજું કોઈ નથી અને લક્ષ્મણ જેવો પણ બીજું કોઈ નથી. એ બંને ભાઈઓ અગ્નિ અને વાયુ જેવા છે અને એ જ તમારો આધાર છે.
નાસ્મિંશ્ચિરં વત્સ્યસિ દેવિ દેશે રક્ષોગણૈરધ્યુષિતેઽતિરૌદ્રે। ન તે ચિરાદાગમનં પ્રિયસ્ય ક્ષમસ્વ મત્સંગમકાલમાત્રમ્
હે દેવી, તમે રાક્ષસોથી ભરેલા આ ભયાનક દેશમાં વધુ સમય નહીં રહો. તમારા પ્રિયતમનું આવવું હવે વિલંબમાં નથી—મારા સાથે ફરી મળવાનો સમય જેટલો છે એટલું જ સહન કરો.
thumb|ચત્વારિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે સુન્દરકાણ્ડે ચત્વારિંશઃ સર્ગઃ ॥૫-
હવે શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના સુંદરકાંડનો ચાળીસમો સર્ગ સાંભળો.
શ્રુત્વા તુ વચનં તસ્ય વાયુસૂનોર્મહાત્મનઃ। ઉવાચાત્મહિતં વાક્યં સીતા સુરસુતોપમા
પવનપુત્ર હનુમાનના મહાન વચનો સાંભળ્યા પછી, દેવકન્યાને સમાન એવી સીતા એ તેમના હિત માટે મીઠા શબ્દો કહ્યા.
ત્વાં દૃષ્ટ્વા પ્રિયવક્તારં સમ્પ્રહૃષ્યામિ વાનર। અર્ધસંજાતસસ્યેવ વૃષ્ટિં પ્રાપ્ય વસુંધરા
હે વાનર, તમે મીઠા વચન લાવનાર છો, તમને જોઈને મને એવી ખુશી થાય છે જેમ અડધા વાવેલા ખેતરને વરસાદ મળે ત્યારે ધરતી ખુશ થાય છે.
યથા તં પુરુષવ્યાઘ્રં ગાત્રૈઃ શોકાભિકર્શિતૈઃ। સંસ્પૃશેયં સકામાહં તથા કુરુ દયાં મયિ
મારા દુઃખથી દુર્બળ થયેલા અંગોથી હું એ પુરુષસિંહને સ્પર્શવા માટે તરસી રહી છું, એ રીતે તમે પણ મારા પર દયા કરો.
અભિજ્ઞાનં ચ રામસ્ય દદ્યા હરિગણોત્તમ। ક્ષિપ્તામિષીકાં કાકસ્ય કોપાદેકાક્ષિશાતનીમ્
હે વાનરગણમાં શ્રેષ્ઠ, રામને ઓળખવાની નિશાની આપજો—કાગ માટે ગુસ્સામાં મેં ફેંકેલી એક આંખવાળી ઈશીકીની વાત યાદ અપાવજો.