અપારવારમક્ષોભ્યં ગામ્ભીર્યાત્ સાગરોપમમ્। ભર્તારં સસમુદ્રાયા ધરણ્યા વાસવોપમમ્
તમે તો સાગર જેવી ઊંડાઈ ધરાવતા, અડગ અને અપરિમિત છો; સમુદ્રવાળી ધરાની સ્વામી અને દેવરાજ ઇન્દ્ર સમાન છો.
એવમસ્ત્રવિદાં શ્રેષ્ઠો બલવાન્ સત્ત્વવાનપિ। કિમર્થમસ્ત્રં રક્ષઃસુ ન યોજયસિ રાઘવ
તમે શસ્ત્રવિદ્યા માં શ્રેષ્ઠ, બળવાન અને સ્થિર હોવા છતાં, રાઘવ, રાક્ષસો પર શસ્ત્રો કેમ નહિ ચલાવો છો?
ન નાગા નાપિ ગન્ધર્વા ન સુરા ન મરુદ્ગણાઃ। રામસ્ય સમરે વેગં શક્તાઃ પ્રતિસમીહિતુમ્
યુદ્ધમાં રામના પ્રચંડ બળને નાગો, ગાંધીર્વો, દેવો કે પવનદેવોના સમૂહો પણ રોકી શકતા નથી.
તસ્ય વીર્યવતઃ કચ્ચિદ્ યદ્યસ્તિ મયિ સમ્ભ્રમઃ। કિમર્થં ન શરૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ ક્ષયં નયતિ રાક્ષસાન્
જો એ વીરને મારા માટે થોડું પણ ચિંતાન હોય, તો એ તીક્ષ્ણ બાણોથી રાક્ષસોનો નાશ કેમ નથી કરતો?
ભ્રાતુરાદેશમાદાય લક્ષ્મણો વા પરંતપઃ। કસ્ય હેતોર્ન માં વીરઃ પરિત્રાતિ મહાબલઃ
ભાઈનો આદેશ પામી, દુશ્મનોને તડપાવનાર લક્ષ્મણ, હે મહાબળવાન, કયા કારણથી મને બચાવતો નથી?
યદિ તૌ પુરુષવ્યાઘ્રૌ વાય્વિન્દ્રસમતેજસૌ। સુરાણામપિ દુર્ધર્ષૌ કિમર્થં મામુપેક્ષતઃ
જો એ બંને પુરુષશ્રેષ્ઠો, પવન અને ઇન્દ્ર સમાન તેજસ્વી, દેવતાઓ માટે પણ અપરાજેય છે, તો એ મને કેમ અવગણે છે?
મમૈવ દુષ્કૃતં કિંચિન્મહદસ્તિ ન સંશયઃ। સમર્થાવપિ તૌ યન્માં નાવેક્ષેતે પરંતપૌ
ખરેખર મારા કોઈ મોટું પાપ છે, નહિંતર એ બંને શક્તિશાળી અને દુશ્મનોના વિનાશક હોવા છતાં મને કેમ નથી જોતા?
વૈદેહ્યા વચનં શ્રુત્વા કરુણં સાશ્રુ ભાષિતમ્। અથાબ્રવીન્મહાતેજા હનૂમાન્ હરિયૂથપઃ
વૈદેહીનું આશુભર્યું, દુઃખદ વચન સાંભળીને, મહાતેજસ્વી વાનરસેનાપતિ હનુમાન એ પછી બોલ્યા.
ત્વચ્છોકવિમુખો રામો દેવિ સત્યેન તે શપે। રામે દુઃખાભિપન્ને તુ લક્ષ્મણઃ પરિતપ્યતે
હે દેવી, રામ તો તમારા શોકમાં ડૂબેલા છે, હું સત્યની શપથ લઈને કહું છું; રામ દુઃખી હોય ત્યારે લક્ષ્મણ પણ વ્યાકુળ થાય છે.
કથંચિદ્ ભવતી દૃષ્ટા ન કાલઃ પરિશોચિતુમ્। ઇમં મુહૂર્તં દુઃખાનામન્તં દ્રક્ષ્યસિ શોભને
કેમકર તમે મળી ગઈ છો, હવે શોક કરવાનો સમય નથી; હે સુંદરિ, આ જ ક્ષણે તમારા દુઃખોનો અંત દેખાશે.
તાવુભૌ પુરુષવ્યાઘ્રૌ રાજપુત્રૌ મહાબલૌ। ત્વદ્દર્શનકૃતોત્સાહૌ લોકાન્ ભસ્મીકરિષ્યતઃ
એ બંને પુરુષોમાં વાઘ સમાન, રાજકુમાર અને મહાબલી છે. તારી મુલાકાતની આશામાં, એ બંને આખા જગતને રાખ કરી નાખશે.
હત્વા ચ સમરક્રૂરં રાવણં સહબાન્ધવમ્। રાઘવસ્ત્વાં વિશાલાક્ષિ સ્વાં પુરીં પ્રતિ નેષ્યતિ
યુદ્ધમાં ક્રૂર એવા રાવણ અને તેના સગાંઓને મારીને, રાઘવ તને, વિશાળ આંખવાળી, પોતાની નગરીમાં પાછી લઈ જશે.
બ્રૂહિ યદ્ રાઘવો વાચ્યો લક્ષ્મણશ્ચ મહાબલઃ। સુગ્રીવો વાપિ તેજસ્વી હરયો વા સમાગતાઃ
મને કહો, રાઘવ, મહાબલી લક્ષ્મણ, તેજસ્વી સુગ્રીવ કે ભેગા થયેલા વાનરોને શું સંદેશ આપવો તે.
ઇત્યુક્તવતિ તસ્મિંશ્ચ સીતા પુનરથાબ્રવીત્। કૌસલ્યા લોકભર્તારં સુષુવે યં મનસ્વિની
હનુમાને આવું કહ્યું ત્યારે, સીતાએ ફરી કહ્યું: 'કૌશલ્યા, જે મનમાં ઉન્નત છે, એણે જગતના સ્વામીનું જન્મ આપ્યું.'
તં મમાર્થે સુખં પૃચ્છ શિરસા ચાભિવાદય। સ્રજશ્ચ સર્વરત્નાનિ પ્રિયાયાશ્ચ વરાઙ્ગનાઃ
મારા માટે, તેની ખેરખબર પૂછજે અને માથું ઝુકાવીને વંદન કરજે; અને જે પ્રિય સ્ત્રીઓ છે, જે ફૂલોની માળા અને બધા રત્નોથી શોભાયમાન છે, તેમને પણ.
ઐશ્વર્યં ચ વિશાલાયાં પૃથિવ્યામપિ દુર્લભમ્। પિતરં માતરં ચૈવ સમ્માન્યાભિપ્રસાદ્ય ચ
વિશાળ ધરતી પર દુર્લભ એવા ઐશ્વર્યથી પણ, તેના પિતા અને માતાને સન્માન અને પ્રસન્નતા આપવી જોઈએ.
અનુપ્રવ્રજિતો રામં સુમિત્રા યેન સુપ્રજાઃ। આનુકૂલ્યેન ધર્માત્મા ત્યક્ત્વા સુખમનુત્તમમ્
સુમિત્રાનો ધર્મનિષ્ઠ પુત્ર, જે રામ સાથે વનવાસે ગયો છે, એણે શ્રેષ્ઠ સુખ છોડી દીધું છે, માત્ર વફાદારી માટે.
અનુગચ્છતિ કાકુત્સ્થં ભ્રાતરં પાલયન્ વને। સિંહસ્કન્ધો મહાબાહુર્મનસ્વી પ્રિયદર્શનઃ
એ કાકુત્સ્થ રામના ભાઈનું વનમાં રક્ષણ કરે છે; સિંહ જેવી છાતી, મજબૂત હાથ, વિચારશીલ અને સૌમ્ય દેખાવાળો છે.
પિતૃવદ્ વર્તતે રામે માતૃવન્માં સમાચરત્। હ્રિયમાણાં તદા વીરો ન તુ માં વેદ લક્ષ્મણઃ
રામ સાથે એ પુત્ર જેવો વર્તે છે અને મારા સાથે માતા જેવી લાગણી રાખે છે; પણ જ્યારે રાવણે મને લઈ જતી હતી, ત્યારે એ વીર લક્ષ્મણને ખબર નહોતી.
વૃદ્ધોપસેવી લક્ષ્મીવાન્ શક્તો ન બહુભાષિતા। રાજપુત્રપ્રિયશ્રેષ્ઠઃ સદૃશઃ શ્વશુરસ્ય મે
લક્ષ્મણ વડીલોની સેવા કરે છે, સૌભાગ્યશાળી છે, શક્તિશાળી છે, વધુ બોલતો નથી, રાજકુમારના પ્રિયમાં શ્રેષ્ઠ છે અને મારા સસરા જેવો છે.
મત્તઃ પ્રિયતરો નિત્યં ભ્રાતા રામસ્ય લક્ષ્મણઃ। નિયુક્તો ધુરિ યસ્યાં તુ તામુદ્વહતિ વીર્યવાન્
લક્ષ્મણ રામને મારા કરતાં પણ હંમેશા વધુ પ્રિય છે; જે કામ સોંપાય, એ બહાદુરીથી પૂરુ કરે છે.
યં દૃષ્ટ્વા રાઘવો નૈવ વૃત્તમાર્યમનુસ્મરત્। સ મમાર્થાય કુશલં વક્તવ્યો વચનાન્મમ
જેને જોઈને રાઘવ પણ આર્ય વર્તન ભૂલી જાય છે, એ લક્ષ્મણને મારા તરફથી સુખ-શાંતિના શબ્દો કહેવા.
મૃદુર્નિત્યં શુચિર્દક્ષઃ પ્રિયો રામસ્ય લક્ષ્મણઃ। યથા હિ વાનરશ્રેષ્ઠ દુઃખક્ષયકરો ભવેત્
લક્ષ્મણ હંમેશા સૌમ્ય, પવિત્ર, કુશળ અને રામના પ્રિય છે; વાનરશ્રેષ્ઠ, એ દુઃખ દૂર કરનાર બને એવી મારી ઇચ્છા છે.
ત્વમસ્મિન્ કાર્યનિર્વાહે પ્રમાણં હરિયૂથપ। રાઘવસ્ત્વત્સમારમ્ભાન્મયિ યત્નપરો ભવેત્
આ કાર્ય પૂરું કરવા માટે તું જ મુખ્ય છે, વાનરસેનાના નેતા; રાઘવ તારા પ્રયાસથી મારા વિષયમાં વધુ પ્રયત્નશીલ બને.
ઇદં બ્રૂયાશ્ચ મે નાથં શૂરં રામં પુનઃ પુનઃ। જીવિતં ધારયિષ્યામિ માસં દશરથાત્મજ
આ વાત મારા સ્વામી, વીર રામને વારંવાર કહેજે: 'હું એક મહિનો જીવતી રહીશ, દશરથપુત્ર.'
ઊર્ધ્વં માસાન્ન જીવેયં સત્યેનાહં બ્રવીમિ તે। રાવણેનોપરુદ્ધાં માં નિકૃત્યા પાપકર્મણા। ત્રાતુમર્હસિ વીર ત્વં પાતાલાદિવ કૌશિકીમ્
એક મહિના પછી હું જીવતી રહી શકીશ નહીં — આ હું સાચું કહું છું; રાવણે દગાથી અને પાપી કર્મથી મને પકડેલી છે, તું મને બચાવજે, જેમ કૌશિકીને પાતાળમાંથી બચાવાઈ હતી.
તતો વસ્ત્રગતં મુક્ત્વા દિવ્યં ચૂડામણિં શુભમ્। પ્રદેયો રાઘવાયેતિ સીતા હનુમતે દદૌ
પછી, પોતાના વસ્ત્રમાંથી દિવ્ય અને સુંદર ચૂડામણિ કાઢી, સીતાએ હનુમાનને આપી અને કહ્યું: 'આ રાઘવને આપજે.'
પ્રતિગૃહ્ય તતો વીરો મણિરત્નમનુત્તમમ્। અઙ્ગુલ્યા યોજયામાસ નહ્યસ્ય પ્રાભવદ્ ભુજઃ
પછી હનુમાન એ અદ્વિતીય મણિ પ્રાપ્ત કરી, અને પોતાની આંગળીમાં પહેરી લીધી, કારણ કે એના હાથમાં એ બંધાતી નહોતી.
મણિરત્નં કપિવરઃ પ્રતિગૃહ્યાભિવાદ્ય ચ। સીતાં પ્રદક્ષિણં કૃત્વા પ્રણતઃ પાર્શ્વતઃ સ્થિતઃ
મણિ રત્ન સ્વીકારી, વાનરશ્રેષ્ઠ હનુમાન્એ નમસ્કાર કર્યો, પછી સીતાજીનું પ્રદક્ષિણ કર્યું અને વિનમ્રતાપૂર્વક બાજુએ ઊભો રહ્યો.
હર્ષેણ મહતા યુક્તઃ સીતાદર્શનજેન સઃ। હૃદયેન ગતો રામં લક્ષ્મણં ચ સલક્ષણમ્
સીતાજીનું દર્શન થવાથી જે મહાન આનંદ હનુમાન્ને થયો, એ આનંદથી હૃદયપૂર્વક તે રામ અને શુભ લક્ષણોવાળા લક્ષ્મણ પાસે પહોંચી ગયો.