અથવાઽઽદાય રક્ષાંસિ ન્યસેયુઃ સંવૃતે હિ મામ્। યત્ર તે નાભિજાનીયુર્હરયો નાપિ રાઘવઃ
અથવા, એ રાક્ષસો મને ક્યાંક છુપાવી દે, જ્યાં ન તો વાનરોને ખબર પડે, ન રાઘવને.
આરમ્ભસ્તુ મદર્થોઽયં તતસ્તવ નિરર્થકઃ। ત્વયા હિ સહ રામસ્ય મહાનાગમને ગુણઃ
મારા માટે કરેલો તારો આ પ્રયાસ પછી વ્યર્થ થઈ જશે; કેમ કે રામ સાથે તારા આગમનમાં જ મહાન લાભ છે.
મયિ જીવિતમાયત્તં રાઘવસ્યામિતૌજસઃ। ભ્રાતૄણાં ચ મહાબાહો તવ રાજકુલસ્ય ચ
મારું જીવન તો અમાપ બળ ધરાવનારા રાઘવ, તેમના ભાઈઓ અને તારા રાજકુળ પર આધાર રાખે છે.
તૌ નિરાશૌ મદર્થં ચ શોકસંતાપકર્શિતૌ। સહ સર્વર્ક્ષહરિભિસ્ત્યક્ષ્યતઃ પ્રાણસંગ્રહમ્
એ બંને, મારા માટે આશા ગુમાવીને, દુઃખ અને શોકથી કંટાળીને, બધા વાનર અને રીંછો સાથે પોતાનું જીવન ત્યજી દેશે.
ભર્તુર્ભક્તિં પુરસ્કૃત્ય રામાદન્યસ્ય વાનર। નાહં સ્પ્રષ્ટું સ્વતો ગાત્રમિચ્છેયં વાનરોત્તમ
પતિપ્રતિની ભક્તિ રાખીને, વાનર, હું રામ સિવાય બીજાના શરીરને સ્પર્શવા ઈચ્છતી નથી, વાનરશ્રેષ્ઠ.
યદહં ગાત્રસંસ્પર્શં રાવણસ્ય ગતા બલાત્। અનીશા કિં કરિષ્યામિ વિનાથા વિવશા સતી
રાવણના બળજબરીથી સ્પર્શનો અનુભવ મને થયો, પણ હું તો બલહીન અને સહાયવિહોણી હતી—એમાં હું શું કરી શકી?
યદિ રામો દશગ્રીવમિહ હત્વા સરાક્ષસમ્। મામિતો ગૃહ્ય ગચ્છેત તત્ તસ્ય સદૃશં ભવેત્
જો રામ અહીં દશમુખ રાવણ અને બધા રાક્ષસોને મારીને મને અહીંથી લઈ જાય, તો એ જ એને યોગ્ય છે.
શ્રુતાશ્ચ દૃષ્ટા હિ મયા પરાક્રમા મહાત્મનસ્તસ્ય રણાવમર્દિનઃ। ન દેવગન્ધર્વભુજઙ્ગરાક્ષસા ભવન્તિ રામેણ સમા હિ સંયુગે
મારે એ મહાન આત્મા, યુદ્ધમાં દુશ્મનોને હરાવનાર રામનું પરાક્રમ સાંભળ્યું પણ છે અને જોયું પણ છે; દેવો, ગંધર્વો, સાપો કે રાક્ષસો પણ યુદ્ધમાં રામની બરાબરી કરી શકે નહીં.
સમીક્ષ્ય તં સંયતિ ચિત્રકાર્મુકં મહાબલં વાસવતુલ્યવિક્રમમ્। સલક્ષ્મણં કો વિષહેત રાઘવં હુતાશનં દીપ્તમિવાનિલેરિતમ્
યુદ્ધમાં એ ચમકતા ધનુષ્યવાળા, અપરંપાર બળવાળા અને ઇન્દ્ર જેવી શક્તિ ધરાવનારા રાઘવને, લક્ષ્મણ સાથે, કોણ સહન કરી શકે? એ તો પવનથી ભડકતા અગ્નિ જેવો છે.
સલક્ષ્મણં રાઘવમાજિમર્દનં દિશાગજં મત્તમિવ વ્યવસ્થિતમ્। સહેત કો વાનરમુખ્ય સંયુગે યુગાન્તસૂર્યપ્રતિમં શરાર્ચિષમ્
હે વાનરમુખ્ય, લક્ષ્મણ સાથેના રાઘવ, સેના તોડનાર, દિશાઓના મદમસ્ત હાથી જેવો ઉભો છે, અને જેના બાણ યુગાન્તના સૂર્ય જેવી જ્યોતિ ધરાવે છે—એવાં રાઘવને યુદ્ધમાં કોણ સહન કરી શકે?
સ મે કપિશ્રેષ્ઠ સલક્ષ્મણં પ્રિયં સયૂથપં ક્ષિપ્રમિહોપપાદય। ચિરાય રામં પ્રતિ શોકકર્શિતાં કુરુષ્વ માં વાનરવીર હર્ષિતામ્
એથી, હે વાનરશ્રેષ્ઠ, તું લક્ષ્મણ અને યુથપતિઓ સાથે મારા પ્રિય રામને જલદી અહીં લાવી દેજે. હું રામ માટે લાંબા સમયથી દુઃખમાં છું—હે વાનરવીર, મને ખુશીથી ભરપૂર કરી દેજે.
thumb|અષ્ટાત્રિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે સુન્દરકાણ્ડે અષ્ટાત્રિંશઃ સર્ગઃ ॥૫-
શ્રીમદ્ વાલ્મીકિ રામાયણના સુંદરકાંડનો અડત્રીસમો સર્ગ સાંભળો.
તતઃ સ કપિશાર્દૂલસ્તેન વાક્યેન તોષિતઃ। સીતામુવાચ તચ્છ્રુત્વા વાક્યં વાક્યવિશારદઃ
પછી એ વાનરશ્રેષ્ઠ, એ વચનોથી પ્રસન્ન થઈ, સીતા દ્વારા કહેવામાં આવેલું સાંભળી, વાક્યકુશળતાથી સીતા સાથે બોલ્યા.
યુક્તરૂપં ત્વયા દેવિ ભાષિતં શુભદર્શને। સદૃશં સ્ત્રીસ્વભાવસ્ય સાધ્વીનાં વિનયસ્ય ચ
હે શુભમુખી દેવી, તમે જે કહ્યું એ યોગ્ય છે; એ સ્ત્રીસ્વભાવ, સતીપણું અને લાજશરમને યોગ્ય છે.
સ્ત્રીત્વાન્ન ત્વં સમર્થાસિ સાગરં વ્યતિવર્તિતુમ્। મામધિષ્ઠાય વિસ્તીર્ણં શતયોજનમાયતમ્
સ્ત્રી હોવાને કારણે, તું મારા પર આધાર રાખીને, વિશાળ અને સો યોજન લાંબા દરિયાને પાર કરી શકતી નથી.
દ્વિતીયં કારણં યચ્ચ બ્રવીષિ વિનયાન્વિતે। રામાદન્યસ્ય નાર્હામિ સંસર્ગમિતિ જાનકિ
બીજું કારણ, હે વિનયવંતી જાનકી, જે તમે કહ્યું કે રામ સિવાય બીજાના સ્પર્શને યોગ્ય નથી—
એતત્ તે દેવિ સદૃશં પત્ન્યાસ્તસ્ય મહાત્મનઃ। કા હ્યન્યા ત્વામૃતે દેવિ બ્રૂયાદ્ વચનમીદૃશમ્
હે દેવી, એ વાત તમને, એ મહાન આત્માના પત્નીને યોગ્ય છે; તમે સિવાય બીજું કોણ આવું બોલી શકે?
શ્રોષ્યતે ચૈવ કાકુત્સ્થઃ સર્વં નિરવશેષતઃ। ચેષ્ટિતં યત્ ત્વયા દેવિ ભાષિતં ચ મમાગ્રતઃ
કાકુત્સ્થ રામ બધું સંપૂર્ણ રીતે સાંભળશે—તમે જે કર્યું અને મારા સામે જે કહ્યું એ બધું.
કારણૈર્બહુભિર્દેવિ રામપ્રિયચિકીર્ષયા। સ્નેહપ્રસ્કન્નમનસા મયૈતત્ સમુદીરિતમ્
હે દેવી, ઘણા કારણોસર, રામને પ્રસન્ન કરવા અને પ્રેમથી ભરેલા મનથી, મેં આ બધું કહ્યું છે.
લઙ્કાયા દુષ્પ્રવેશત્વાદ્ દુસ્તરત્વાન્મહોદધેઃ। સામર્થ્યાદાત્મનશ્ચૈવ મયૈતત્ સમુદીરિતમ્
લંકામાં પ્રવેશવું મુશ્કેલ છે, મહાસાગર પાર કરવો અઘરો છે, અને મારી શક્તિને કારણે પણ મેં આ વાત કહી છે.
ઇચ્છામિ ત્વાં સમાનેતુમદ્યૈવ રઘુનન્દિના। ગુરુસ્નેહેન ભક્ત્યા ચ નાન્યથા તદુદાહૃતમ્
હું આજે જ તને રઘુવંશી રામ સાથે મળાવું એવી ઈચ્છા રાખું છું, ગુરુ પ્રેમ અને ભક્તિથી; બીજું કંઈ અર્થથી એ વાત નહોતી.
યદિ નોત્સહસે યાતું મયા સાર્ધમનિન્દિતે। અભિજ્ઞાનં પ્રયચ્છ ત્વં જાનીયાદ્ રાઘવો હિ યત્
જો તું મારા સાથે જવા સક્ષમ ન હોય, હે નિર્દોષે, તો કોઈ ઓળખાણ આપજે, જેથી રાઘવ ઓળખી શકે.
એવમુક્તા હનુમતા સીતા સુરસુતોપમા। ઉવાચ વચનં મન્દં બાષ્પપ્રગ્રથિતાક્ષરમ્
હનુમાન દ્વારા આવું સાંભળીને, દેવકન્યાજીવી સીતા ધીમે ધીમે, આંસુઓથી અવરાયેલાં શબ્દોમાં બોલી.
ઇદં શ્રેષ્ઠમભિજ્ઞાનં બ્રૂયાસ્ત્વં તુ મમ પ્રિયમ્। શૈલસ્ય ચિત્રકૂટસ્ય પાદે પૂર્વોત્તરે પદે
આ મારી ઓળખાણ છે; તું મારા પ્રિયને કહીજે—ચિત્રકૂટ પર્વતના પૂર્વોત્તર પાદે...
તાપસાશ્રમવાસિન્યાઃ પ્રાજ્યમૂલફલોદકે। તસ્મિન્ સિદ્ધાશ્રિતે દેશે મન્દાકિન્યવિદૂરતઃ
ત્યાં તપસ્વીઓ વસે છે, આસપાસ મૂળ, ફળ અને પાણી ભરપૂર છે, મન્દાકિની નદી નજીક છે અને સિદ્ધ લોકો એ પ્રદેશમાં રહે છે.
તસ્યોપવનખણ્ડેષુ નાનાપુષ્પસુગન્ધિષુ। વિહૃત્ય સલિલે ક્લિન્નો મમાઙ્કે સમુપાવિશઃ
એ સ્થળના બગીચાઓમાં, વિવિધ ફૂલોની સુગંધથી મહેકતા, પાણીમાં રમ્યા પછી ભીંજાઈને, તું મારી ગોદમાં આવી બેઠી હતી.
તતો માંસસમાયુક્તો વાયસઃ પર્યતુણ્ડયત્। તમહં લોષ્ટમુદ્યમ્ય વારયામિ સ્મ વાયસમ્
પછી એક કાગડો, માંસ લઈને, મને ચાંચ મારી; ત્યારે હું માટીનો ડેલો ઉંચકી કાગડાને ભગાડવાનો પ્રયત્ન કર્યો.
દારયન્ સ ચ માં કાકસ્તત્રૈવ પરિલીયતે। ન ચાપ્યુપારમન્માંસાદ્ ભક્ષાર્થી બલિભોજનઃ
એ કાગડો મને ફાડી રહ્યો હતો અને ત્યાં જ છુપાઈ ગયો; પણ એ ખાવાની લાલચમાં માંસ છોડતો નહોતો.
ઉત્કર્ષન્ત્યાં ચ રશનાં ક્રુદ્ધાયાં મયિ પક્ષિણે। સ્રંસમાને ચ વસને તતો દૃષ્ટા ત્વયા હ્યહમ્
પક્ષી પર ગુસ્સે થઈને હું કમરપટ્ટો ખેંચતી હતી અને વસ્ત્ર સરકી રહ્યું હતું, ત્યારે તું મને જોઈ હતી.
ત્વયા વિહસિતા ચાહં ક્રુદ્ધા સંલજ્જિતા તદા। ભક્ષ્યગૃદ્ધેન કાકેન દારિતા ત્વામુપાગતા
તારે મને હસીને જોયું, ત્યારે હું ગુસ્સે અને શરમાઈ ગઈ હતી; ખાવાની લાલચમાં આવેલા કાગડાએ મને ઘાયલ કરી, ત્યારે હું તારી પાસે આવી.