ન સ શક્યસ્તુલયિતું વ્યસનૈઃ પુરુષર્ષભઃ। અહં તસ્યાનુભાવજ્ઞા શક્રસ્યેવ પુલોમજા
એ પુરુષશ્રેષ્ઠને કોઈ દુઃખની સાથે સરખાવી શકાય નહીં. હું એના મહિમાને જાણું છું, જેમ પુલોમજાએ ઇન્દ્રના મહિમાને જાણ્યો છે.
શરજાલાંશુમાન્ શૂરઃ કપે રામદિવાકરઃ। શત્રુરક્ષોમયં તોયમુપશોષં નયિષ્યતિ
હે વાનર, રામદેવ સૂર્ય જેવો તેજસ્વી અને વીર છે; એ પોતાના બાણોથી રાક્ષસોનું સમુદ્ર સુકવી નાખશે.
ઇતિ સંજલ્પમાનાં તાં રામાર્થે શોકકર્શિતામ્। અશ્રુસમ્પૂર્ણવદનામુવાચ હનુમાન્ કપિઃ
રામ માટે દુઃખી અને શોકથી કાંપતી, આંખોમાં આંસુ ભરેલી એ સ્ત્રી જ્યારે આવું બોલી રહી હતી, ત્યારે હનુમાને એને કહ્યું.
શ્રુત્વૈવ ચ વચો મહ્યં ક્ષિપ્રમેષ્યતિ રાઘવઃ। ચમૂં પ્રકર્ષન્ મહતીં હર્યૃક્ષગણસંકુલામ્
મારા મોઢેથી વાત સાંભળતાં જ રાઘવ તરત જ વાનર અને રીંછોની મોટી સેના સાથે અહીં આવી જશે.
અથવા મોચયિષ્યામિ ત્વામદ્યૈવ સરાક્ષસાત્। અસ્માદ્ દુઃખાદુપારોહ મમ પૃષ્ઠમનિન્દિતે
કે તો, આજે જ હું તને આ રાક્ષસો પાસેથી મુક્ત કરી દઈશ. હે નિર્દોષે, મારા પીઠ પર ચડી આ દુઃખમાંથી છુટકારો.
ત્વાં તુ પૃષ્ઠગતાં કૃત્વા સંતરિષ્યામિ સાગરમ્। શક્તિરસ્તિ હિ મે વોઢું લઙ્કામપિ સરાવણામ્
તને પીઠ પર બેસાડી હું સમુદ્ર પાર કરી જઈશ. મારી પાસે તો આખી લંકા અને રાવણને પણ ઉઠાવવાની શક્તિ છે.
અહં પ્રસ્રવણસ્થાય રાઘવાયાદ્ય મૈથિલિ। પ્રાપયિષ્યામિ શક્રાય હવ્યં હુતમિવાનલઃ
હે વૈદેહી, આજે જ હું તને પ્રસ્રવણ પર્વત પર ઉભેલા રાઘવને પહોંચાડી દઈશ, જેમ અગ્નિ હવનનું હવ્ય ઇન્દ્રને પહોંચાડે છે.
દ્રક્ષ્યસ્યદ્યૈવ વૈદેહિ રાઘવં સહલક્ષ્મણમ્। વ્યવસાયસમાયુક્તં વિષ્ણું દૈત્યવધે યથા
હે વૈદેહી, આજે જ તું લક્ષ્મણ સાથેના રાઘવને જોઈશ, જે દૈત્યના વિનાશ માટે નિશ્ચયમાં સ્થિર છે, જેમ વિષ્ણુ હતો.
ત્વદ્દર્શનકૃતોત્સાહમાશ્રમસ્થં મહાબલમ્। પુરંદરમિવાસીનં નગરાજસ્ય મૂર્ધનિ
તું જોઈશ કે તારો દર્શન કરીને ઉત્સાહથી ભરેલો મહાબલી રાઘવ આશ્રમમાં બેઠો છે, જેમ ઇન્દ્ર પર્વતના શિખરે બેઠો હોય.
પૃષ્ઠમારોહ મે દેવિ મા વિકાઙ્ક્ષસ્વ શોભને। યોગમન્વિચ્છ રામેણ શશાઙ્કેનેવ રોહિણી
હે દેવી, મારા પીઠ પર ચડી જા, સુંદરિ, શંકા ન કર. જેમ રોહિણી ચંદ્ર સાથે મેળવે છે, તેમ તું રામ સાથે એક થા.
કથયન્તીવ શશિના સંગમિષ્યસિ રોહિણી। મત્પૃષ્ઠમધિરોહ ત્વં તરાકાશં મહાર્ણવમ્
જેમ ચાંદ્ર સાથે રોહિણી મળવા જાય છે એમ લાગે છે; તું મારા પીઠ પર ચડીને તારાઓના વિશાળ સમુદ્રને પાર કરી જા.
નહિ મે સમ્પ્રયાતસ્ય ત્વામિતો નયતોઽઙ્ગને। અનુગન્તું ગતિં શક્તાઃ સર્વે લઙ્કાનિવાસિનઃ
હે સ્ત્રી, હું અહીંથી તને લઈને જઈશ ત્યારે લંકાના કોઈ પણ રહેવાસી મારી ગતિને પાળવામાં સક્ષમ નથી.
યથૈવાહમિહ પ્રાપ્તસ્તથૈવાહમસંશયમ્। યાસ્યામિ પશ્ય વૈદેહિ ત્વામુદ્યમ્ય વિહાયસમ્
જેમ હું અહીં આવ્યો છું, એ જ રીતે નિઃશંકપણે પાછો જઈશ; હે વૈદેહી, જો, હું તને આકાશમાં ઉઠાવી લઈ જઈશ.
મૈથિલી તુ હરિશ્રેષ્ઠાચ્છ્રુત્વા વચનમદ્ભુતમ્। હર્ષવિસ્મિતસર્વાઙ્ગી હનૂમન્તમથાબ્રવીત્
મૈથિલી એ વાનરશ્રેષ્ઠના આ અદ્ભુત વચન સાંભળીને, આનંદ અને આશ્ચર્યથી ભરાઈ, પછી હનુમાનને બોલી.
હનૂમન્ દૂરમધ્વાનં કથં માં નેતુમિચ્છસિ। તદેવ ખલુ તે મન્યે કપિત્વં હરિયૂથપ
હનુમાન, તું મને એટલી દૂર કેવી રીતે લઈ જવા ઈચ્છે છે? ખરેખર, આ તો તારો વાનર સ્વભાવ જ છે, હે વાનરપતિ.
કથં ચાલ્પશરીરસ્ત્વં મામિતો નેતુમિચ્છસિ। સકાશં માનવેન્દ્રસ્ય ભર્તુર્મે પ્લવગર્ષભ
તારું શરીર તો નાનું છે, તો પણ તું મને અહીંથી મારા પતિ, મનુષ્યરાજા પાસે કેવી રીતે લઈ જવા માંગે છે, હે શ્રેષ્ઠ વાનર?
સીતાયાસ્તુ વચઃ શ્રુત્વા હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ। ચિન્તયામાસ લક્ષ્મીવાન્ નવં પરિભવં કૃતમ્
સીતા ના વચન સાંભળીને પવનપુત્ર હનુમાને વિચાર્યું કે, હવે તો મને નવી અવગણના મળી છે.
ન મે જાનાતિ સત્ત્વં વા પ્રભાવં વાસિતેક્ષણા। તસ્માત્ પશ્યતુ વૈદેહી યદ્ રૂપં મમ કામતઃ
આ વિશાળ નેત્રવાળી એ મારા સાચા સ્વરૂપ કે શક્તિને જાણતી નથી; તેથી હવે વૈદેહી ને હું મારા ઇચ્છિત રૂપે દેખાડું.
ઇતિ સંચિન્ત્ય હનુમાંસ્તદા પ્લવગસત્તમઃ। દર્શયામાસ સીતાયાઃ સ્વરૂપમરિમર્દનઃ
આવી રીતે વિચાર કરીને, શત્રુઓના સંહારક અને શ્રેષ્ઠ વાનર હનુમાને પોતાનું સાચું રૂપ સીતાને બતાવ્યું.
સ તસ્માત્ પાદપાદ્ ધીમાનાપ્લુત્ય પ્લવગર્ષભઃ। તતો વર્ધિતુમારેભે સીતાપ્રત્યયકારણાત્
પછી બુદ્ધિશાળી અને શ્રેષ્ઠ વાનર એ એ વૃક્ષ પરથી ઉછળી, અને સીતાને વિશ્વાસ આપવા માટે પોતાનું રૂપ મોટું કરવા લાગ્યો.
હરિઃ પર્વતસંકાશસ્તામ્રવક્ત્રો મહાબલઃ। વજ્રદંષ્ટ્રનખો ભીમો વૈદેહીમિદમબ્રવીત્
પર્વત જેવો, તાંબાના રંગના મુખવાળો, મહાબળવાન, વજ્ર જેવા દાંત અને નખ ધરાવતો ભયાનક વાનર, વૈદેહી ને આ રીતે બોલ્યો.
સપર્વતવનોદ્દેશાં સાટ્ટપ્રાકારતોરણામ્। લઙ્કામિમાં સનાથાં વા નયિતું શક્તિરસ્તિ મે
પર્વતો, વનો અને મજબૂત કિલ્લા-ફાટકોથી યુક્ત અને રક્ષકોવાળી આ આખી લંકાને પણ હું જ્યાં ઇચ્છું ત્યાં લઈ જવાની શક્તિ ધરાવું છું.
તદવસ્થાપ્યતાં બુદ્ધિરલં દેવિ વિકાઙ્ક્ષયા। વિશોકં કુરુ વૈદેહિ રાઘવં સહલક્ષ્મણમ્
હે દેવી, તારો મન સ્થિર રાખ; વ્યર્થ આશા રાખી દુઃખી ન થા. હે વૈદેહી, રાઘવ અને લક્ષ્મણને પણ નિર્દુઃખ રાખ.
તં દૃષ્ટ્વાચલસંકાશમુવાચ જનકાત્મજા। પદ્મપત્રવિશાલાક્ષી મારુતસ્યૌરસં સુતમ્
પર્વત જેવો તેને જોઈને, કમળપાંખ જેવાં વિશાળ નેત્રવાળી જનકનંદિની એ પવનપુત્રને કહ્યું.
તવ સત્ત્વં બલં ચૈવ વિજાનામિ મહાકપે। વાયોરિવ ગતિશ્ચાપિ તેજશ્ચાગ્નેરિવાદ્ભુતમ્
હે મહાવાનર, તારી હિંમત અને બળ હું જાણું છું; તારી ગતિ પવન જેવી છે અને તેજ અગ્નિ જેવું અદ્ભુત છે.
પ્રાકૃતોઽન્યઃ કથં ચેમાં ભૂમિમાગન્તુમર્હતિ। ઉદધેરપ્રમેયસ્ય પારં વાનરયૂથપ
હે વાનરપતિ, સામાન્ય જીવ તો આ ભૂમિ પર આવી શકે નહીં, કે અપરિમિત સમુદ્રને પાર કરી શકે નહીં.
જાનામિ ગમને શક્તિં નયને ચાપિ તે મમ। અવશ્યં સમ્પ્રધાર્યાશુ કાર્યસિદ્ધિરિવાત્મનઃ
હું જાણું છું કે તારી ચાલ અને મને લઈ જવાની શક્તિ છે; નિશ્ચિતપણે તું તારા કાર્યને ઝડપથી પૂર્ણ કરી શકીશ.
અયુક્તં તુ કપિશ્રેષ્ઠ મયા ગન્તું ત્વયા સહ। વાયુવેગસવેગસ્ય વેગો માં મોહયેત્ તવ
પણ, હે વાનરશ્રેષ્ઠ, મારા માટે તારી સાથે જવું યોગ્ય નથી; પવન જેવી તારી ઝડપ મને ગભરાવી દેશે.
અહમાકાશમાસક્તા ઉપર્યુપરિ સાગરમ્। પ્રપતેયં હિ તે પૃષ્ઠાદ્ ભૂયો વેગેન ગચ્છતઃ
હું આકાશમાં લટકી રહીને, દરિયાની ઉપરથી, તારી પીઠ પર જતાં, તું ઝડપથી દોડે ત્યારે ચોક્કસ પડી જઇશ.
પતિતા સાગરે ચાહં તિમિનક્રઝષાકુલે। ભવેયમાશુ વિવશા યાદસામન્નમુત્તમમ્
જો હું દરિયામાં પડી જઉં, જ્યાં મગર અને મોટાં માછલીઓ ભરપૂર છે, તો તરત જ હું લાચાર બની જઈશ અને પાણીનાં પ્રાણીઓ માટે ઉત્તમ ભોજન બની જઇશ.