આદિષ્ટા વાનરેન્દ્રેણ સુગ્રીવેણ મહૌજસઃ। અદ્રિરાજપ્રતીકાશાઃ સર્વતઃ પ્રસ્થિતા મહીમ્
મહા બલવાન વાનરરાજ સુગ્રીવના આદેશે, પર્વત સમાન વાનરો ચારેય દિશામાં પૃથ્વી પર શોધવા નીકળ્યા.
તતસ્તે માર્ગમાણા વૈ સુગ્રીવવચનાતુરાઃ। ચરન્તિ વસુધાં કૃત્સ્નાં વયમન્યે ચ વાનરાઃ
આ રીતે, સુગ્રીવના આદેશથી, અમે અને બીજા વાનરો, એના વચનને પાળવા આતુર થઈ, આખી પૃથ્વી પર શોધ કરી રહ્યા છીએ.
અઙ્ગદો નામ લક્ષ્મીવાન્ વાલિસૂનુર્મહાબલઃ। પ્રસ્થિતઃ કપિશાર્દૂલસ્ત્રિભાગબલસંવૃતઃ
અમારા વચ્ચે વાલીપુત્ર, મહાબલી અને તેજસ્વી અંગદ છે. વાનર સેનાના ત્રીજા ભાગ સાથે તે અહીં આવ્યો છે.
તેષાં નો વિપ્રણષ્ટાનાં વિન્ધ્યે પર્વતસત્તમે। ભૃશં શોકપરીતાનામહોરાત્રગણા ગતાઃ
અમે બધા વિંધ્ય પર્વત પર ગુમ થઈ ગયા હતા અને ભારે દુઃખમાં ડૂબેલા હતા. ત્યાં ઘણા દિવસ-રાત પસાર થયા.
તે વયં કાર્યનૈરાશ્યાત્ કાલસ્યાતિક્રમેણ ચ। ભયાચ્ચ કપિરાજસ્ય પ્રાણાંસ્ત્યક્તુમુપસ્થિતાઃ
કામમાં નિરાશ થઈ, સમય પસાર થતો ગયો અને વાનર રાજના ભયથી, અમે જીવ ત્યાગવા તૈયાર થઈ ગયા.
વિચિત્ય ગિરિદુર્ગાણિ નદીપ્રસ્રવણાનિ ચ। અનાસાદ્ય પદં દેવ્યાઃ પ્રાણાંસ્ત્યક્તું વ્યવસ્થિતાઃ
પર્વતોના કિલ્લા અને નદીઓના ઉદ્ગમ શોધ્યા છતાં, હે દેવી, તમારો પત્તો ન મળતાં અમે જીવ છોડી દેવાનો નિશ્ચય કર્યો.
તતસ્તસ્ય ગિરેર્મૂર્ધ્નિ વયં પ્રાયમુપાસ્મહે। દૃષ્ટ્વા પ્રાયોપવિષ્ટાંશ્ચ સર્વાન્ વાનરપુઙ્ગવાન્
પછી અમે એ પર્વતની ચોટી પર ઉપવાસ આરંભ્યો. ત્યાં બધા વાનરશ્રેષ્ઠો પણ મૃત્યુ માટે બેઠેલા હતા.
ભૃશં શોકાર્ણવે મગ્નઃ પર્યદેવયદઙ્ગદઃ। તવ નાશં ચ વૈદેહિ વાલિનશ્ચ તથા વધમ્
અંગદ દુઃખના દરિયામાં ગરકાવ થઈને, હે વૈદેહી, તમારા વિયોગ અને વાલીના મૃત્યુનું ભારે શોક મનાવતો હતો.
પ્રાયોપવેશમસ્માકં મરણં ચ જટાયુષઃ। તેષાં નઃ સ્વામિસંદેશાન્નિરાશાનાં મુમૂર્ષતામ્
અમે પણ જટાયુની જેમ ઉપવાસથી મૃત્યુ પામવાનો નિશ્ચય કર્યો હતો. અમારા સ્વામીના આદેશથી, નિરાશ અને મૃત્યુ ઇચ્છતા અમે એમ કર્યું.
કાર્યહેતોરિહાયાતઃ શકુનિર્વીર્યવાન્ મહાન્। ગૃધ્રરાજસ્ય સોદર્યઃ સમ્પાતિર્નામ ગૃધ્રરાટ્
એ સમયે, અમારા કાર્ય માટે એક મહાન અને પરાક્રમી પક્ષી, ગૃધ્રરાજનો ભાઈ, સંપાતિ નામે અહીં આવ્યો.
શ્રુત્વા ભ્રાતૃવધં કોપાદિદં વચનમબ્રવીત્। યવીયાન્ કેન મે ભ્રાતા હતઃ ક્વ ચ નિપાતિતઃ
ભાઈના મૃત્યુની વાત સાંભળી, એ ગુસ્સામાં બોલ્યો: 'મારો નાનો ભાઈ કોણે માર્યો? અને કયાં પડ્યો?'
એતદાખ્યાતુમિચ્છામિ ભવદ્ભિર્વાનરોત્તમાઃ। અઙ્ગદોઽકથયત્ તસ્ય જનસ્થાને મહદ્વધમ્
'મને આ વાત કહો, હે શ્રેષ્ઠ વાનરો,' એમ તેણે કહ્યું. ત્યારે અંગદે જનસ્થાનમાં થયેલા મહાન સંહારની વાત કહી.
રક્ષસા ભીમરૂપેણ ત્વામુદ્દિશ્ય યથાર્થતઃ। જટાયોસ્તુ વધં શ્રુત્વા દુઃખિતઃ સોઽરુણાત્મજઃ
ભયાનક રાક્ષસે તમારા માટે જટાયુને માર્યો એ સાંભળી, અરુણપુત્ર સંપાતિ ખૂબ દુઃખી થયો.
ત્વામાહ સ વરારોહે વસન્તીં રાવણાલયે। તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા સમ્પાતેઃ પ્રીતિવર્ધનમ્
એ મહારાણી, જ્યારે તમે રાવણના ઘરે રહેતા હતા, ત્યારે સંપાતિએ તમારી સાથે વાત કરી. તેના એ વચન સાંભળી સંપાતિને ખૂબ આનંદ થયો.
અઙ્ગદપ્રમુખાઃ સર્વે તતઃ પ્રસ્થાપિતા વયમ્। વિન્ધ્યાદુત્થાય સમ્પ્રાપ્તાઃ સાગરસ્યાન્તમુત્તમમ્
પછી અંગદના નેતૃત્વમાં અમે બધા વિંધ્ય પર્વત પરથી ઊભા થઈ, સમુદ્રના ઉત્તમ કાંઠે પહોંચી ગયા.
ત્વદ્દર્શને કૃતોત્સાહા હૃષ્ટાઃ પુષ્ટાઃ પ્લવઙ્ગમાઃ। અઙ્ગદપ્રમુખાઃ સર્વે વેલોપાન્તમુપાગતાઃ
તમારી મુલાકાતની આશાથી ઉત્સાહિત, આનંદિત અને મજબૂત થયેલા બધા વાનરો, અંગદના નેતૃત્વમાં, દરિયાના કિનારે આવી પહોંચ્યા.
ચિન્તાં જગ્મુઃ પુનર્ભીમાં ત્વદ્દર્શનસમુત્સુકાઃ। અથાહં હરિસૈન્યસ્ય સાગરં દૃશ્ય સીદતઃ
પણ, તમારો દર્શન થવાની તીવ્ર ઇચ્છાથી તેઓ ફરી ભારે ચિંતામાં પડી ગયા. ત્યારે મેં, વાનર સેના દરિયાની કિનારે બેઠેલી જોઈ,
વ્યવધૂય ભયં તીવ્રં યોજનાનાં શતં પ્લુતઃ। લઙ્કા ચાપિ મયા રાત્રૌ પ્રવિષ્ટા રાક્ષસાકુલા
મારે ભારે ભયને દૂર કરી, હું સો યોજન કૂદ્યો અને રાત્રે રાક્ષસોથી ભરેલી લંકામાં પ્રવેશ કર્યો.
રાવણશ્ચ મયા દૃષ્ટસ્ત્વં ચ શોકનિપીડિતા। એતત્ તે સર્વમાખ્યાતં યથાવૃત્તમનિન્દિતે
હું રાવણને અને દુઃખથી પીડાયેલી તમને જોયા. હે નિર્દોષે, જે રીતે ઘટ્યું એ બધું મેં તમને કહી દીધું.
અભિભાષસ્વ માં દેવિ દૂતો દાશરથેરહમ્। તન્માં રામકૃતોદ્યોગં ત્વન્નિમિત્તમિહાગતમ્
મારે સાથે વાત કરો, હે દેવી, હું દશરથપુત્રનો દૂત છું. તમારા માટે રામે આ પ્રયાસ કર્યો છે અને હું અહીં આવ્યો છું.
સુગ્રીવસચિવં દેવિ બુદ્ધ્યસ્વ પવનાત્મજમ્। કુશલી તવ કાકુત્સ્થઃ સર્વશસ્ત્રભૃતાં વરઃ
હે દેવી, હું સુગ્રીવનો મંત્રી અને પવનપુત્ર છું, એ જાણો. તમારો પતિ કાકુત્સ્થ, સર્વ શ્રેષ્ઠ ધનુર્ધર, સુખી અને નિરાપદ છે.
ગુરોરારાધને યુક્તો લક્ષ્મણઃ શુભલક્ષણઃ। તસ્ય વીર્યવતો દેવિ ભર્તુસ્તવ હિતે રતઃ
લક્ષ્મણ, શુભ લક્ષણો ધરાવનારો, પોતાના મોટા ભાઈની સેવા કરવા તત્પર છે. હે દેવી, એ તમારા પરાક્રમી પતિના હિતમાં સતત લાગેલો છે.
અહમેકસ્તુ સમ્પ્રાપ્તઃ સુગ્રીવવચનાદિહ। મયેયમસહાયેન ચરતા કામરૂપિણા
પણ હું એકલો જ અહીં આવ્યો છું, સુગ્રીવના આદેશથી. હું એકલો જ, મનગમતી રૂપ ધારણ કરીને, અહીં ફરતો આવ્યો છું.
દક્ષિણા દિગનુક્રાન્તા ત્વન્માર્ગવિચયૈષિણા। દિષ્ટ્યાહં હરિસૈન્યાનાં ત્વન્નાશમનુશોચતામ્
હું દક્ષિણ દિશામાં તમારો પથ શોધતો ફર્યો. સદભાગ્યે, મને વાનર સેના મળી, જે તમારું વિયોગ સહન કરી દુઃખી હતી.
અપનેષ્યામિ સંતાપં તવાધિગમશાસનાત્। દિષ્ટ્યા હિ ન મમ વ્યર્થં સાગરસ્યેહ લઙ્ઘનમ્
તમને શોધવાનો આદેશ મળતાં, હું તમારો દુઃખ દૂર કરીશ. સદભાગ્યે, સમુદ્ર પાર કરવું વ્યર્થ ગયું નથી.
પ્રાપ્સ્યામ્યહમિદં દેવિ ત્વદ્દર્શનકૃતં યશઃ। રાઘવશ્ચ મહાવીર્યઃ ક્ષિપ્રં ત્વામભિપત્સ્યતે
હે દેવી, તમારો દર્શન કરીને મને યશ મળશે. મહાપ્રભુ રાઘવ પણ જલ્દી જ તમારી પાસે આવી પહોંચશે.
સપુત્રબાન્ધવં હત્વા રાવણં રાક્ષસાધિપમ્। માલ્યવાન્ નામ વૈદેહિ ગિરીણામુત્તમો ગિરિઃ
રાક્ષસાધિપતિ રાવણને તેના પુત્રો અને સગાંઓ સાથે મારીને, હે વૈદેહી, એક મહાન પર્વત છે, જેનું નામ માલ્યવાન છે.
તતો ગચ્છતિ ગોકર્ણં પર્વતં કેસરી હરિઃ। સ ચ દેવર્ષિભિર્દિષ્ટઃ પિતા મમ મહાકપિઃ। તીર્થે નદીપતેઃ પુણ્યે શમ્બસાદનમુદ્ધરન્
ત્યાંથી મારા પિતા, મહાવાનર કેસરી, દેવઋષિઓના આદેશે ગોકર્ણ પર્વત પર ગયા અને નદીનાથના પવિત્ર તીર્થે શંભુનું સ્થાન પુનઃસ્થાપિત કર્યું.
યસ્યાહં હરિણઃ ક્ષેત્રે જાતો વાતેન મૈથિલિ। હનૂમાનિતિ વિખ્યાતો લોકે સ્વેનૈવ કર્મણા
હે વૈદેહી, વાનરોના પ્રદેશમાં હું પવનદેવથી જન્મ્યો. મારા પોતાના કાર્યોને કારણે હું જગતમાં હનુમાન તરીકે પ્રસિદ્ધ છું.
વિશ્વાસાર્થં તુ વૈદેહિ ભર્તુરુક્તા મયા ગુણાઃ। અચિરાત્ ત્વામિતો દેવિ રાઘવો નયિતા ધ્રુવમ્
હે વૈદેહી, તમારો વિશ્વાસ જાગે એ માટે મેં તમારા પતિના ગુણો કહ્યા. હે દેવી, રાઘવ જલ્દી જ તમને અહીંથી અવશ્ય લઇ જશે.