સ તવાદર્શનાદાર્યે રાઘવઃ પરિતપ્યતે। મહતા જ્વલતા નિત્યમગ્નિનેવાગ્નિપર્વતઃ
હે આર્ય સ્ત્રી, તને ન જોઈ શકવાથી રાઘવ સતત ભારે દુઃખમાં છે; તે સદા જ્વલંત અગ્નિ જેવા દુઃખમાં બળે છે.
ત્વત્કૃતે તમનિદ્રા ચ શોકશ્ચિન્તા ચ રાઘવમ્। તાપયન્તિ મહાત્માનમગ્ન્યગારમિવાગ્નયઃ
તારા કારણે રાઘવને ઊંઘ આવતી નથી, ચિંતાથી અને શોકથી એ મહાન આત્મા દુઃખી થાય છે, જેમ અગ્નિગૃહમાં અગ્નિ બળે છે.
તવાદર્શનશોકેન રાઘવઃ પરિચાલ્યતે। મહતા ભૂમિકમ્પેન મહાનિવ શિલોચ્ચયઃ
તને ન જોઈ શકવાનો શોક રાઘવને હલાવી નાખે છે, જેમ મહાન પર્વતને ભારે ભૂકંપ હલાવી નાખે છે.
કાનનાનિ સુરમ્યાણિ નદીપ્રસ્રવણાનિ ચ। ચરન્ ન રતિમાપ્નોતિ ત્વામપશ્યન્ નૃપાત્મજે
સુંદર વનો અને નદીના ઉદ્ગમો વચ્ચે ફરતો રામ, હે રાજકુમારી, તને ન જોઈને ક્યાંય આનંદ પામતો નથી.
સ ત્વાં મનુજશાર્દૂલઃ ક્ષિપ્રં પ્રાપ્સ્યતિ રાઘવઃ। સમિત્રબાન્ધવં હત્વા રાવણં જનકાત્મજે
એ મનુષ્યમાં શ્રેષ્ઠ રાઘવ, જનકનંદિની, રાવણ અને તેના મિત્રો-સગાંને સંહાર્યા પછી તને જલ્દી જ મળી જશે.
સહિતૌ રામસુગ્રીવાવુભાવકુરુતાં તદા। સમયં વાલિનં હન્તું તવ ચાન્વેષણં પ્રતિ
પછી રામ અને સુગ્રીવે સાથે મળીને વાલીનો નાશ કરવાનો અને તારી શોધ કરવાનો સંકલ્પ કર્યો.
તતસ્તાભ્યાં કુમારાભ્યાં વીરાભ્યાં સ હરીશ્વરઃ। કિષ્કિન્ધાં સમુપાગમ્ય વાલી યુદ્ધે નિપાતિતઃ
પછી વાનરરાજ સુગ્રીવ એ બે વિરુધ્ધ યુવાન શૂરવીરો સાથે કિષ્કિંધા પહોંચ્યો અને યુદ્ધમાં વાલીનો વધ કર્યો.
તતો નિહત્ય તરસા રામો વાલિનમાહવે। સર્વર્ક્ષહરિસઙ્ઘાનાં સુગ્રીવમકરોત્ પતિમ્
પછી રામે યુદ્ધમાં વાલીનો ઝડપી નાશ કરીને સુગ્રીવને બધા વાનર અને રીંછોની સેના પર રાજા બનાવ્યો.
રામસુગ્રીવયોરૈક્યં દેવ્યેવં સમજાયત। હનૂમન્તં ચ માં વિદ્ધિ તયોર્દૂતમુપાગતમ્
હે દેવી, આમ રામ અને સુગ્રીવની મૈત્રી થઈ; અને હું, હનુમાન, એમના દૂત તરીકે અહીં આવ્યો છું, એ જાણ.
સ્વં રાજ્યં પ્રાપ્ય સુગ્રીવઃ સ્વાનાનીય મહાકપીન્। ત્વદર્થં પ્રેષયામાસ દિશો દશ મહાબલાન્
પછી પોતાનું રાજ્ય મેળવીને, સુગ્રીવે મોટા વાનરોને બોલાવી, તારા માટે દસેય દિશામાં શક્તિશાળી વાનરો મોકલ્યા.
આદિષ્ટા વાનરેન્દ્રેણ સુગ્રીવેણ મહૌજસઃ। અદ્રિરાજપ્રતીકાશાઃ સર્વતઃ પ્રસ્થિતા મહીમ્
મહા બલવાન વાનરરાજ સુગ્રીવના આદેશે, પર્વત સમાન વાનરો ચારેય દિશામાં પૃથ્વી પર શોધવા નીકળ્યા.
તતસ્તે માર્ગમાણા વૈ સુગ્રીવવચનાતુરાઃ। ચરન્તિ વસુધાં કૃત્સ્નાં વયમન્યે ચ વાનરાઃ
આ રીતે, સુગ્રીવના આદેશથી, અમે અને બીજા વાનરો, એના વચનને પાળવા આતુર થઈ, આખી પૃથ્વી પર શોધ કરી રહ્યા છીએ.
અઙ્ગદો નામ લક્ષ્મીવાન્ વાલિસૂનુર્મહાબલઃ। પ્રસ્થિતઃ કપિશાર્દૂલસ્ત્રિભાગબલસંવૃતઃ
અમારા વચ્ચે વાલીપુત્ર, મહાબલી અને તેજસ્વી અંગદ છે. વાનર સેનાના ત્રીજા ભાગ સાથે તે અહીં આવ્યો છે.
તેષાં નો વિપ્રણષ્ટાનાં વિન્ધ્યે પર્વતસત્તમે। ભૃશં શોકપરીતાનામહોરાત્રગણા ગતાઃ
અમે બધા વિંધ્ય પર્વત પર ગુમ થઈ ગયા હતા અને ભારે દુઃખમાં ડૂબેલા હતા. ત્યાં ઘણા દિવસ-રાત પસાર થયા.
તે વયં કાર્યનૈરાશ્યાત્ કાલસ્યાતિક્રમેણ ચ। ભયાચ્ચ કપિરાજસ્ય પ્રાણાંસ્ત્યક્તુમુપસ્થિતાઃ
કામમાં નિરાશ થઈ, સમય પસાર થતો ગયો અને વાનર રાજના ભયથી, અમે જીવ ત્યાગવા તૈયાર થઈ ગયા.
વિચિત્ય ગિરિદુર્ગાણિ નદીપ્રસ્રવણાનિ ચ। અનાસાદ્ય પદં દેવ્યાઃ પ્રાણાંસ્ત્યક્તું વ્યવસ્થિતાઃ
પર્વતોના કિલ્લા અને નદીઓના ઉદ્ગમ શોધ્યા છતાં, હે દેવી, તમારો પત્તો ન મળતાં અમે જીવ છોડી દેવાનો નિશ્ચય કર્યો.
તતસ્તસ્ય ગિરેર્મૂર્ધ્નિ વયં પ્રાયમુપાસ્મહે। દૃષ્ટ્વા પ્રાયોપવિષ્ટાંશ્ચ સર્વાન્ વાનરપુઙ્ગવાન્
પછી અમે એ પર્વતની ચોટી પર ઉપવાસ આરંભ્યો. ત્યાં બધા વાનરશ્રેષ્ઠો પણ મૃત્યુ માટે બેઠેલા હતા.
ભૃશં શોકાર્ણવે મગ્નઃ પર્યદેવયદઙ્ગદઃ। તવ નાશં ચ વૈદેહિ વાલિનશ્ચ તથા વધમ્
અંગદ દુઃખના દરિયામાં ગરકાવ થઈને, હે વૈદેહી, તમારા વિયોગ અને વાલીના મૃત્યુનું ભારે શોક મનાવતો હતો.
પ્રાયોપવેશમસ્માકં મરણં ચ જટાયુષઃ। તેષાં નઃ સ્વામિસંદેશાન્નિરાશાનાં મુમૂર્ષતામ્
અમે પણ જટાયુની જેમ ઉપવાસથી મૃત્યુ પામવાનો નિશ્ચય કર્યો હતો. અમારા સ્વામીના આદેશથી, નિરાશ અને મૃત્યુ ઇચ્છતા અમે એમ કર્યું.
કાર્યહેતોરિહાયાતઃ શકુનિર્વીર્યવાન્ મહાન્। ગૃધ્રરાજસ્ય સોદર્યઃ સમ્પાતિર્નામ ગૃધ્રરાટ્
એ સમયે, અમારા કાર્ય માટે એક મહાન અને પરાક્રમી પક્ષી, ગૃધ્રરાજનો ભાઈ, સંપાતિ નામે અહીં આવ્યો.
શ્રુત્વા ભ્રાતૃવધં કોપાદિદં વચનમબ્રવીત્। યવીયાન્ કેન મે ભ્રાતા હતઃ ક્વ ચ નિપાતિતઃ
ભાઈના મૃત્યુની વાત સાંભળી, એ ગુસ્સામાં બોલ્યો: 'મારો નાનો ભાઈ કોણે માર્યો? અને કયાં પડ્યો?'
એતદાખ્યાતુમિચ્છામિ ભવદ્ભિર્વાનરોત્તમાઃ। અઙ્ગદોઽકથયત્ તસ્ય જનસ્થાને મહદ્વધમ્
'મને આ વાત કહો, હે શ્રેષ્ઠ વાનરો,' એમ તેણે કહ્યું. ત્યારે અંગદે જનસ્થાનમાં થયેલા મહાન સંહારની વાત કહી.
રક્ષસા ભીમરૂપેણ ત્વામુદ્દિશ્ય યથાર્થતઃ। જટાયોસ્તુ વધં શ્રુત્વા દુઃખિતઃ સોઽરુણાત્મજઃ
ભયાનક રાક્ષસે તમારા માટે જટાયુને માર્યો એ સાંભળી, અરુણપુત્ર સંપાતિ ખૂબ દુઃખી થયો.
ત્વામાહ સ વરારોહે વસન્તીં રાવણાલયે। તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા સમ્પાતેઃ પ્રીતિવર્ધનમ્
એ મહારાણી, જ્યારે તમે રાવણના ઘરે રહેતા હતા, ત્યારે સંપાતિએ તમારી સાથે વાત કરી. તેના એ વચન સાંભળી સંપાતિને ખૂબ આનંદ થયો.
અઙ્ગદપ્રમુખાઃ સર્વે તતઃ પ્રસ્થાપિતા વયમ્। વિન્ધ્યાદુત્થાય સમ્પ્રાપ્તાઃ સાગરસ્યાન્તમુત્તમમ્
પછી અંગદના નેતૃત્વમાં અમે બધા વિંધ્ય પર્વત પરથી ઊભા થઈ, સમુદ્રના ઉત્તમ કાંઠે પહોંચી ગયા.
ત્વદ્દર્શને કૃતોત્સાહા હૃષ્ટાઃ પુષ્ટાઃ પ્લવઙ્ગમાઃ। અઙ્ગદપ્રમુખાઃ સર્વે વેલોપાન્તમુપાગતાઃ
તમારી મુલાકાતની આશાથી ઉત્સાહિત, આનંદિત અને મજબૂત થયેલા બધા વાનરો, અંગદના નેતૃત્વમાં, દરિયાના કિનારે આવી પહોંચ્યા.
ચિન્તાં જગ્મુઃ પુનર્ભીમાં ત્વદ્દર્શનસમુત્સુકાઃ। અથાહં હરિસૈન્યસ્ય સાગરં દૃશ્ય સીદતઃ
પણ, તમારો દર્શન થવાની તીવ્ર ઇચ્છાથી તેઓ ફરી ભારે ચિંતામાં પડી ગયા. ત્યારે મેં, વાનર સેના દરિયાની કિનારે બેઠેલી જોઈ,
વ્યવધૂય ભયં તીવ્રં યોજનાનાં શતં પ્લુતઃ। લઙ્કા ચાપિ મયા રાત્રૌ પ્રવિષ્ટા રાક્ષસાકુલા
મારે ભારે ભયને દૂર કરી, હું સો યોજન કૂદ્યો અને રાત્રે રાક્ષસોથી ભરેલી લંકામાં પ્રવેશ કર્યો.
રાવણશ્ચ મયા દૃષ્ટસ્ત્વં ચ શોકનિપીડિતા। એતત્ તે સર્વમાખ્યાતં યથાવૃત્તમનિન્દિતે
હું રાવણને અને દુઃખથી પીડાયેલી તમને જોયા. હે નિર્દોષે, જે રીતે ઘટ્યું એ બધું મેં તમને કહી દીધું.
અભિભાષસ્વ માં દેવિ દૂતો દાશરથેરહમ્। તન્માં રામકૃતોદ્યોગં ત્વન્નિમિત્તમિહાગતમ્
મારે સાથે વાત કરો, હે દેવી, હું દશરથપુત્રનો દૂત છું. તમારા માટે રામે આ પ્રયાસ કર્યો છે અને હું અહીં આવ્યો છું.