દદર્શતુર્મૃગપતિં પૂર્વજેનાવરોપિતમ્। ઋષ્યમૂકસ્ય મૂલે તુ બહુપાદપસંકુલે
તેઓએ ઋષ્યમૂક પર્વતના પાદે, વૃક્ષોથી ઘેરાયેલા સ્થળે, પૂર્વકર્મથી ત્યાં આવેલા વનરાજને જોયો.
ભ્રાતુર્ભયાર્તમાસીનં સુગ્રીવં પ્રિયદર્શનમ્। વયં ચ હરિરાજં તં સુગ્રીવં સત્યસઙ્ગરમ્
તેઓએ ભાઈના ભયથી બેઠેલા, સૌમ્ય દેખાવવાળા સુગ્રીવને જોયો; અને અમે પણ એ વાનરરાજ સુગ્રીવને, જે સત્યમાં અડગ છે.
પરિચર્યામહે રાજ્યાત્ પૂર્વજેનાવરોપિતમ્। તતસ્તૌ ચીરવસનૌ ધનુઃપ્રવરપાણિનૌ
અમે પૂર્વકર્મથી મળેલા રાજ્યની સેવા કરીએ છીએ; પછી એ બંને ચીરવસ્ત્ર પહેરી, હાથમાં ઉત્તમ ધનુષ્ય લઈને.
ઋષ્યમૂકસ્ય શૈલસ્ય રમ્યં દેશમુપાગતૌ। સ તૌ દૃષ્ટ્વા નરવ્યાઘ્રૌ ધન્વિનૌ વાનરર્ષભઃ
ઋષ્યમૂક પર્વતના મનોહર પ્રદેશમાં પહોંચ્યા; ધનુષ્ય ધરાવતાં એ બંને પુરુષશ્રેષ્ઠોને જોઈને વાનરશ્રેષ્ઠે.
અભિપ્લુતો ગિરેસ્તસ્ય શિખરં ભયમોહિતઃ। તતઃ સ શિખરે તસ્મિન્ વાનરેન્દ્રો વ્યવસ્થિતઃ
ભયથી ગભરાઈને એ પર્વતના શિખર પર કૂદી ગયો; પછી એ શિખર પર વાનરરાજ સ્થિર રહ્યો.
તયોઃ સમીપં મામેવ પ્રેષયામાસ સત્વરમ્। તાવહં પુરુષવ્યાઘ્રૌ સુગ્રીવવચનાત્ પ્રભૂ
એમણે મને જલદીથી એ બંનેની નજીક મોકલ્યો; એટલે હું સુગ્રીવના આદેશે એ બંને પુરુષશ્રેષ્ઠો પાસે ગયો.
રૂપલક્ષણસમ્પન્નૌ કૃતાઞ્જલિરુપસ્થિતઃ। તૌ પરિજ્ઞાતતત્ત્વાર્થૌ મયા પ્રીતિસમન્વિતૌ
સુંદરતા અને શુભ લક્ષણોથી યુક્ત, હાથ જોડીને એ બંને મારા સામે ઊભા રહ્યા; અને મેં તેમનો સાચો સ્વરૂપ ઓળખી પ્રેમથી ભરાઈ ગયો.
પૃષ્ઠમારોપ્ય તં દેશં પ્રાપિતૌ પુરુષર્ષભૌ। નિવેદિતૌ ચ તત્ત્વેન સુગ્રીવાય મહાત્મને
પીઠ પર બેસાડી, એ પુરુષશ્રેષ્ઠોને એ સ્થળે લઈ ગયો અને મહાત્મા સુગ્રીવને સાચી રીતે રજૂ કર્યા.
તયોરન્યોન્યસમ્ભાષાદ્ ભૃશં પ્રીતિરજાયત। તત્ર તૌ કીર્તિસમ્પન્નૌ હરીશ્વરનરેશ્વરૌ
એ બંનેની પરસ્પર વાતચીતથી ઊંડો સ્નેહ થયો; ત્યાં એ બંને, પ્રસિદ્ધ, વાનરરાજ અને નરરાજ.
પરસ્પરકૃતાશ્વાસૌ કથયા પૂર્વવૃત્તયા। તં તતઃ સાન્ત્વયામાસ સુગ્રીવં લક્ષ્મણાગ્રજઃ
એકબીજાને આશ્વાસન આપી, ભૂતકાળની વાતો કરી; પછી લક્ષ્મણના મોટા ભાઈ રામે સુગ્રીવને શાંત કર્યા.
સ્ત્રીહેતોર્વાલિના ભ્રાત્રા નિરસ્તં પુરુતેજસા। તતસ્ત્વન્નાશજં શોકં રામસ્યાક્લિષ્ટકર્મણઃ
સ્ત્રીના કારણે વાલી દ્વારા પોતાના ભાઈને બહાર કાઢવામાં આવ્યો, જે બહુ શક્તિશાળી હતો; પછી, તારા વિયોગથી થયેલો દુઃખ નિર્દોષ કર્મવાળા રામને પીડતો હતો.
લક્ષ્મણો વાનરેન્દ્રાય સુગ્રીવાય ન્યવેદયત્। સ શ્રુત્વા વાનરેન્દ્રસ્તુ લક્ષ્મણેનેરિતં વચઃ
લક્ષ્મણે વાનરરાજ સુગ્રીવને બધું જણાવ્યું; અને વાનરરાજે લક્ષ્મણના બોલ સાંભળી.
તદાસીન્નિષ્પ્રભોઽત્યર્થં ગ્રહગ્રસ્ત ઇવાંશુમાન્। તતસ્ત્વદ્ગાત્રશોભીનિ રક્ષસા હ્રિયમાણયા
એ સમયે એ ખૂબ જ નિર્વીર્ય હતો, જાણે ગ્રહગ્રસ્ત સૂર્ય હોય; પછી, તારા આભૂષણોથી શોભિત, રાક્ષસ દ્વારા અપહૃત.
યાન્યાભરણજાલાનિ પાતિતાનિ મહીતલે। તાનિ સર્વાણિ રામાય આનીય હરિયૂથપાઃ
જે આભૂષણોની માળાઓ ધરતી પર પડી હતી, એ બધાં વાનરસેનાપતિઓએ રામ પાસે લઈ આવ્યા.
સંહૃષ્ટા દર્શયામાસુર્ગતિં તુ ન વિદુસ્તવ। તાનિ રામાય દત્તાનિ મયૈવોપહૃતાનિ ચ
હર્ષભેરા તેઓએ બતાવ્યું, પણ તારો માર્ગ જાણતા નહોતાં; એ બધું રામને અપાયું હતું અને હું જ તેને લાવ્યો હતો.
સ્વનવન્ત્યવકીર્ણાનિ તસ્મિન્ વિહતચેતસિ। તાન્યઙ્કે દર્શનીયાનિ કૃત્વા બહુવિધં તદા
એ ઘંટવાળાં અને છૂટાછવાયા ગહનો, જ્યારે રામનું મન દુઃખથી ભરેલું હતું, ત્યારે તેણે એ સુંદર ગહનો ગોડમાં મૂકી ઘણી રીતે જોયા.
તેન દેવપ્રકાશેન દેવેન પરિદેવિતમ્। પશ્યતસ્તાનિ રુદતસ્તામ્યતશ્ચ પુનઃ પુનઃ
દિવ્ય તેજથી ભરેલા એ દેવરૂપ રામે, એ ગહનો જોઈને, વારંવાર રડતાં અને દુઃખી થતાં, ફરી ફરી વિલાપ કર્યો.
પ્રાદીપયદ્ દાશરથેસ્તદા શોકહુતાશનમ્
ત્યારે દશરથપુત્ર રામે દુઃખની અગ્નિને વધુ પ્રજ્વલિત કરી.
શાયિતં ચ ચિરં તેન દુઃખાર્તેન મહાત્મના। મયાપિ વિવિધૈર્વાક્યૈઃ કૃચ્છ્રાદુત્થાપિતઃ પુનઃ
એ મહાન આત્માએ, દુઃખથી પીડાઈને, લાંબો સમય પડખે વિતાવ્યો; અને મેં પણ અનેક રીતે સમજાવીને, મુશ્કેલીથી તેને ઉઠાડ્યો.
તાનિ દૃષ્ટ્વા મહાર્હાણિ દર્શયિત્વા મુહુર્મુહુઃ। રાઘવઃ સહસૌમિત્રિઃ સુગ્રીવે સંન્યવેશયત્
એ કિંમતી ગહનો વારંવાર જોઈ અને બતાવીને, રાઘવ અને સૌમિત્રીએ મળીને તે સુગ્રીવને સોંપ્યા.
સ તવાદર્શનાદાર્યે રાઘવઃ પરિતપ્યતે। મહતા જ્વલતા નિત્યમગ્નિનેવાગ્નિપર્વતઃ
હે આર્ય સ્ત્રી, તને ન જોઈ શકવાથી રાઘવ સતત ભારે દુઃખમાં છે; તે સદા જ્વલંત અગ્નિ જેવા દુઃખમાં બળે છે.
ત્વત્કૃતે તમનિદ્રા ચ શોકશ્ચિન્તા ચ રાઘવમ્। તાપયન્તિ મહાત્માનમગ્ન્યગારમિવાગ્નયઃ
તારા કારણે રાઘવને ઊંઘ આવતી નથી, ચિંતાથી અને શોકથી એ મહાન આત્મા દુઃખી થાય છે, જેમ અગ્નિગૃહમાં અગ્નિ બળે છે.
તવાદર્શનશોકેન રાઘવઃ પરિચાલ્યતે। મહતા ભૂમિકમ્પેન મહાનિવ શિલોચ્ચયઃ
તને ન જોઈ શકવાનો શોક રાઘવને હલાવી નાખે છે, જેમ મહાન પર્વતને ભારે ભૂકંપ હલાવી નાખે છે.
કાનનાનિ સુરમ્યાણિ નદીપ્રસ્રવણાનિ ચ। ચરન્ ન રતિમાપ્નોતિ ત્વામપશ્યન્ નૃપાત્મજે
સુંદર વનો અને નદીના ઉદ્ગમો વચ્ચે ફરતો રામ, હે રાજકુમારી, તને ન જોઈને ક્યાંય આનંદ પામતો નથી.
સ ત્વાં મનુજશાર્દૂલઃ ક્ષિપ્રં પ્રાપ્સ્યતિ રાઘવઃ। સમિત્રબાન્ધવં હત્વા રાવણં જનકાત્મજે
એ મનુષ્યમાં શ્રેષ્ઠ રાઘવ, જનકનંદિની, રાવણ અને તેના મિત્રો-સગાંને સંહાર્યા પછી તને જલ્દી જ મળી જશે.
સહિતૌ રામસુગ્રીવાવુભાવકુરુતાં તદા। સમયં વાલિનં હન્તું તવ ચાન્વેષણં પ્રતિ
પછી રામ અને સુગ્રીવે સાથે મળીને વાલીનો નાશ કરવાનો અને તારી શોધ કરવાનો સંકલ્પ કર્યો.
તતસ્તાભ્યાં કુમારાભ્યાં વીરાભ્યાં સ હરીશ્વરઃ। કિષ્કિન્ધાં સમુપાગમ્ય વાલી યુદ્ધે નિપાતિતઃ
પછી વાનરરાજ સુગ્રીવ એ બે વિરુધ્ધ યુવાન શૂરવીરો સાથે કિષ્કિંધા પહોંચ્યો અને યુદ્ધમાં વાલીનો વધ કર્યો.
તતો નિહત્ય તરસા રામો વાલિનમાહવે। સર્વર્ક્ષહરિસઙ્ઘાનાં સુગ્રીવમકરોત્ પતિમ્
પછી રામે યુદ્ધમાં વાલીનો ઝડપી નાશ કરીને સુગ્રીવને બધા વાનર અને રીંછોની સેના પર રાજા બનાવ્યો.
રામસુગ્રીવયોરૈક્યં દેવ્યેવં સમજાયત। હનૂમન્તં ચ માં વિદ્ધિ તયોર્દૂતમુપાગતમ્
હે દેવી, આમ રામ અને સુગ્રીવની મૈત્રી થઈ; અને હું, હનુમાન, એમના દૂત તરીકે અહીં આવ્યો છું, એ જાણ.
સ્વં રાજ્યં પ્રાપ્ય સુગ્રીવઃ સ્વાનાનીય મહાકપીન્। ત્વદર્થં પ્રેષયામાસ દિશો દશ મહાબલાન્
પછી પોતાનું રાજ્ય મેળવીને, સુગ્રીવે મોટા વાનરોને બોલાવી, તારા માટે દસેય દિશામાં શક્તિશાળી વાનરો મોકલ્યા.