ત્રૈલોક્યવસુભોક્તારં રાવણં રાક્ષસેશ્વરમ્। ભર્તારમુપસંગમ્ય વિહરસ્વ યથાસુખમ્
ત્રણે લોકના ધનનો ભોગવનાર, રાક્ષસોના સ્વામી રાવણને પતિ રૂપે સ્વીકારી, તેની સાથે મનગમતું જીવન જીવી લે.
માનુષી માનુષં તં તુ રામમિચ્છસિ શોભને। રાજ્યાદ્ ભ્રષ્ટમસિદ્ધાર્થં વિક્લવન્તમનિન્દિતે
હે સુંદર, તું એ માનવ રામને ઈચ્છે છે, જે રાજ્યથી વંચિત, નિષ્ફળ અને મનથી તૂટેલો છે, હે નિર્દોષ.
રાક્ષસીનાં વચઃ શ્રુત્વા સીતા પદ્મનિભેક્ષણા। નેત્રાભ્યામશ્રુપૂર્ણાભ્યામિદં વચનમબ્રવીત્
રાક્ષસીઓના વચન સાંભળી, કમળ જેવી આંખોવાળી સીતાના નેત્રો આંસુથી ભરાઈ ગયા અને તેણે આ શબ્દો કહ્યા.
યદિદં લોકવિદ્વિષ્ટમુદાહરત સંગતાઃ। નૈતન્મનસિ વાક્યં મે કિલ્બિષં પ્રતિતિષ્ઠતિ
તમે સૌ મળીને જે દુષ્કર્મભર્યા અને ઘૃણાસ્પદ શબ્દો બોલો છો, એ મારા મનમાં કદી ટકે નહીં.
ન માનુષી રાક્ષસસ્ય ભાર્યા ભવિતુમર્હતિ। કામં ખાદત માં સર્વા ન કરિષ્યામિ વો વચઃ
માનવ સ્ત્રી કદી રાક્ષસની પત્ની બની શકે નહીં; જો ઇચ્છો તો મને ખાઈ જજો, પણ હું તમારું કહેવું કદી નહીં માનું.
દીનો વા રાજ્યહીનો વા યો મે ભર્તા સ મે ગુરુઃ। તં નિત્યમનુરક્તાસ્મિ યથા સૂર્યં સુવર્ચલા
મારો પતિ ગરીબ હોય કે રાજ્યથી વંચિત હોય, એ જ મારા માટે સર્વોચ્ચ છે; હું હંમેશા એમના પર પ્રેમ કરું છું, જેમ સુવર્ચલા સૂર્ય પર કરે છે.
યથા શચી મહાભાગા શક્રં સમુપતિષ્ઠતિ। અરુન્ધતી વસિષ્ઠં ચ રોહિણી શશિનં યથા
જેમ મહાભાગ્યશાળી શચી ઇન્દ્રની સેવા કરે છે, જેમ અરુંધતી વશિષ્ઠજીની સેવા કરે છે, અને જેમ રોહિણી ચંદ્રમાની સેવા કરે છે,
લોપામુદ્રા યથાગસ્ત્યં સુકન્યા ચ્યવનં યથા। સાવિત્રી સત્યવન્તં ચ કપિલં શ્રીમતી યથા
જેમ લોપામુદ્રા અગસ્ત્યજીની, સુકન્યા ચ્યવનજીની, સાવિત્રી સત્યવતની અને શ્રીમતી કપિલજીની સેવા કરે છે,
સૌદાસં મદયન્તીવ કેશિની સગરં યથા। નૈષધં દમયન્તીવ ભૈમી પતિમનુવ્રતા
જેમ મદયંતી સૌદાસની, કેશિની સગરની, દમયંતી નલની અને ભીમિ પોતાના પતિની નિષ્ઠાપૂર્વક સેવા કરે છે,
તથાહમિક્ષ્વાકુવરં રામં પતિમનુવ્રતા। સીતાયા વચનં શ્રુત્વા રાક્ષસ્યઃ ક્રોધમૂર્ચ્છિતાઃ। ભર્ત્સયન્તિ સ્મ પરુષૈર્વાક્યૈ રાવણચોદિતાઃ
એ જ રીતે હું પણ ઇક્ષ્વાકુ કુળના શ્રેષ્ઠ શ્રીરામજીને પતિરૂપે નિષ્ઠાપૂર્વક સેવા કરું છું. સીતા ના શબ્દો સાંભળી, રાવણના ઉશ્કેરાવાથી રાક્ષસીઓ ક્રોધથી ભરાઈ ગઈ અને કડક શબ્દોમાં ધમકી આપવા લાગી.
અવલીનઃ સ નિર્વાક્યો હનુમાન્ શિંશપાદ્રુમે। સીતાં સંતર્જયન્તીસ્તા રાક્ષસીરશૃણોત્ કપિઃ
હનુમાનજી શિંશપા વૃક્ષમાં છુપાઈને મૌન રહ્યા અને રાક્ષસીઓ સીતા ને ધમકાવી રહી હતી તે બધું સાંભળતા રહ્યા.
તામભિક્રમ્ય સંરબ્ધા વેપમાનાં સમન્તતઃ। ભૃશં સંલિલિહુર્દીપ્તાન્ પ્રલમ્બાન્ દશનચ્છદાન્
રાક્ષસીઓ ચારે બાજુથી ગુસ્સામાં દોડી આવી, અને સીતા ડરીને કાંપતી હતી ત્યારે તેઓ પોતાના લાંબા, તેજસ્વી દાંત ચાટતા હતા.
ઊચુશ્ચ પરમક્રુદ્ધાઃ પ્રગૃહ્યાશુ પરશ્વધાન્। નેયમર્હતિ ભર્તારં રાવણં રાક્ષસાધિપમ્
તેઓએ પોતાના તીક્ષ્ણ કુહાડા પકડીને ભારે ગુસ્સામાં કહ્યું: 'આ સ્ત્રી રાક્ષસાધિપતિ રાવણને પતિરૂપે લાયક નથી.'
સા ભર્ત્સ્યમાના ભીમાભી રાક્ષસીભિર્વરાંગના। સા બાષ્પમપમાર્જન્તી શિંશપાં તામુપાગમત્
ભયાનક રાક્ષસીઓએ ધમકાવતાં તે મહાનારી, પોતાની આંખોના આંસુ પુંછતી શિંશપા વૃક્ષ પાસે ગઈ.
તતસ્તાં શિંશપાં સીતા રાક્ષસીભિઃ સમાવૃતા। અભિગમ્ય વિશાલાક્ષી તસ્થૌ શોકપરિપ્લુતા
પછી વિશાળ આંખોવાળી સીતા, રાક્ષસીઓથી ઘેરાઈને, શિંશપા વૃક્ષ પાસે આવી અને દુઃખથી ભરાઈ ઊભી રહી.
તાં કૃશાં દીનવદનાં મલિનામ્બરવાસિનીમ્। ભર્ત્સયાઞ્ચક્રિરે ભીમા રાક્ષસ્યસ્તાઃ સમન્તતઃ
ચારે બાજુથી ભયાનક રાક્ષસીઓએ દુઃખી, દુર્બળ અને મેલાં કપડાં પહેરેલી સીતા ને ધમકાવવાનું શરૂ કર્યું.
તતસ્તુ વિનતા નામ રાક્ષસી ભીમદર્શના। અબ્રવીત્ કુપિતાકારા કરાલા નિર્ણતોદરી
પછી વિનતા નામની એક ભયાનક દેખાવાળી, ભયાનક ચહેરાવાળી અને પાતળી પેટવાળી રાક્ષસી ગુસ્સામાં બોલી.
સીતે પર્યાપ્તમેતાવદ્ ભર્તુઃ સ્નેહઃ પ્રદર્શિતઃ। સર્વત્રાતિકૃતં ભદ્રે વ્યસનાયોપકલ્પતે
સીતા, તારા પતિનો પ્રેમ એટલો પૂરતો છે. હંમેશા વધારે કરવું દુઃખ તરફ લઈ જાય છે, એ વાત સમજ.
પરિતુષ્ટાસ્મિ ભદ્રં તે માનુષસ્તે કૃતો વિધિઃ। મમાપિ તુ વચઃ પથ્યં બ્રુવન્ત્યાઃ કુરુ મૈથિલિ
હું સંતોષ પામી છું, તને શુભ થાય. માનવ જીવનનું કર્તવ્ય પૂરું થયું. હવે, મૈથિલી, જે હું કહું છું એ સારું છે, એ કર.
રાવણં ભજ ભર્તારં ભર્તારં સર્વરક્ષસામ્। વિક્રાન્તમાપતન્તં ચ સુરેશમિવ વાસવમ્
રાવણને સર્વ રાક્ષસોના સ્વામી અને ઇન્દ્ર જેવો પરાક્રમી પતિ સ્વીકાર, એ તારો પતિ બને.
દિવ્યાંગરાગા વૈદેહિ દિવ્યાભરણભૂષિતા। અદ્યપ્રભૃતિ લોકાનાં સર્વેષામીશ્વરી ભવ
હે વૈદેહી, દિવ્ય સુગંધ અને દિવ્ય આભૂષણોથી સજ્જ બની, આજથી બધા લોકોની રાણી બની જા.
અગ્નેઃ સ્વાહા યથા દેવી શચી વેન્દ્રસ્ય શોભને। કિં તે રામેણ વૈદેહિ કૃપણેન ગતાયુષા
જેમ અગ્નિની સ્વાહા અને ઇન્દ્રની શચી છે, એ રીતે, હે વૈદેહી, તને તો રામ જેવા દુઃખી અને આયુષ્યહીન પતિની શું જરૂર છે?
એતદુક્તં ચ મે વાક્યં યદિ ત્વં ન કરિષ્યસિ। અસ્મિન્ મુહૂર્તે સર્વાસ્ત્વાં ભક્ષયિષ્યામહે વયમ્
જો તું મારી વાત નહીં માને, તો આ ક્ષણે જ અમે બધીએ તને ભક્ષી લેશું.
અન્યા તુ વિકટા નામ લમ્બમાનપયોધરા। અબ્રવીત્ કુપિતા સીતાં મુષ્ટિમુદ્યમ્ય તર્જતી
પછી વિકટા નામની, લટકતા સ્તનવાળી બીજી રાક્ષસી ગુસ્સામાં મુઠી ઉંચકી સીતા ને ધમકી આપી.
બહૂન્યપ્રતિરૂપાણિ વચનાનિ સુદુર્મતે। અનુક્રોશાન્મૃદુત્વાચ્ચ સોઢાનિ તવ મૈથિલિ
હે વૈદેહી, તું દુષ્ટ મનની છે છતાં તારા ઘણા અયોગ્ય શબ્દો મેં દયા અને સૌમ્યતાથી સહન કર્યા છે.
ન ચ નઃ કુરુષે વાક્યં હિતં કાલપુરસ્કૃતમ્। આનીતાસિ સમુદ્રસ્ય પારમન્યૈર્દુરાસદમ્
તારે સમયાનુકૂળ અને કલ્યાણકારી સલાહ ક્યારેય સાંભળી નથી; તને તો સમુદ્ર જેવો દુષ્કર પાર પાર કરીને લાવવામાં આવી છે.
રાવણાન્તઃપુરે ઘોરે પ્રવિષ્ટા ચાસિ મૈથિલિ। રાવણસ્ય ગૃહે રુદ્ધા અસ્માભિસ્ત્વભિરક્ષિતા
હે વૈદેહી, તું રાવણના ભયાનક અંતઃપુરમાં પ્રવેશી ગઈ છે અને હવે રાવણના ઘરમાં અમારી નજર હેઠળ બંધ છે.
ન ત્વાં શક્તઃ પરિત્રાતુમપિ સાક્ષાત્ પુરંદરઃ। કુરુષ્વ હિતવાદિન્યા વચનં મમ મૈથિલિ
હે વૈદેહી, તને તો ઈન્દ્ર પણ બચાવી શકે તેમ નથી; મારા કલ્યાણ માટેના શબ્દો સાંભળ.
અલમશ્રુનિપાતેન ત્યજ શોકમનર્થકમ્। ભજ પ્રીતિં પ્રહર્ષં ચ ત્યજન્તી નિત્યદૈન્યતામ્
આંસુ વહાવવાનું હવે પૂરતું થયું; આ નિષ્ફળ શોક છોડી દે. હર્ષ અને આનંદ અપનાવ, અને સતત દુઃખ છોડીને જીવી.
સીતે રાક્ષસરાજેન પરિક્રીડ યથાસુખમ્। જાનીમહે યથા ભીરુ સ્ત્રીણાં યૌવનમધ્રુવમ્
હે સીતા, રાક્ષસોના રાજા સાથે મનગમતું રમણ કર. અમને ખબર છે, હે ભયભીત, સ્ત્રીઓનું યુવાની ટકાઉ નથી.