પૌલસ્ત્યસ્ય વરિષ્ઠસ્ય રાવણસ્ય મહાત્મનઃ। દશગ્રીવસ્ય ભાર્યાત્વં સીતે ન બહુ મન્યસે
સીતા, તું પૌલસ્ત્યકુળના શ્રેષ્ઠ, મહાત્મા દશમુખ રાવણની પત્ની બનવાનું મૂલ્ય જ નથી માનતી.
તતસ્ત્વેકજટા નામ રાક્ષસી વાક્યમબ્રવીત્। આમન્ત્ર્ય ક્રોધતામ્રાક્ષી સીતાં કરતલોદરીમ્
પછી એકજટા નામની રાક્ષસી, ક્રોધથી લાલ આંખોવાળી, હાથ પર પેટ રાખીને સીતાને સંબોધી બોલી.
પ્રજાપતીનાં ષણ્ણાં તુ ચતુર્થોઽયં પ્રજાપતિઃ। માનસો બ્રહ્મણઃ પુત્રઃ પુલસ્ત્ય ઇતિ વિશ્રુતઃ
છ પ્રજાપતિઓમાં ચોથો પ્રજાપતિ એ છે, જે બ્રહ્માજીના મનથી ઉત્પન્ન પુત્ર પુલસ્ત્ય તરીકે પ્રસિદ્ધ છે.
પુલસ્ત્યસ્ય તુ તેજસ્વી મહર્ષિર્માનસઃ સુતઃ। નામ્ના સ વિશ્રવા નામ પ્રજાપતિસમપ્રભઃ
પુલસ્ત્યના તેજસ્વી મનપુત્ર મહર્ષિનું નામ વિશ્રવા છે, જે પ્રજાપતિઓ જેટલો જ પ્રકાશમાન છે.
તસ્ય પુત્રો વિશાલાક્ષિ રાવણઃ શત્રુરાવણઃ। તસ્ય ત્વં રાક્ષસેન્દ્રસ્ય ભાર્યા ભવિતુમર્હસિ
એ વિશ્રવાના પુત્ર, વિશાળ નેત્રવાળી, રાવણ છે, જે શત્રુઓનો શત્રુ છે. તારે એ રાક્ષસોના રાજાની પત્ની બનવું યોગ્ય છે.
મયોક્તં ચારુસર્વાઙ્ગિ વાક્યં કિં નાનુમન્યસે। તતો હરિજટા નામ રાક્ષસી વાક્યમબ્રવીત્
સુંદર અંગવાળી, મેં જે કહ્યું એ તું કેમ નથી સ્વીકારતી? પછી હરિજટા નામની રાક્ષસી બોલી.
વિવૃત્ય નયને કોપાન્માર્જારસદૃશેક્ષણા। યેન દેવાસ્ત્રયસ્ત્રિંશદ્ દેવરાજશ્ચ નિર્જિતઃ
માંજરા જેવી આંખો ગુસ્સામાં ફાડીને, એ બોલી: જેના દ્વારા ત્રેતીસ દેવતાઓ અને દેવરાજ પણ જીતાઈ ગયા છે.
તસ્ય ત્વં રાક્ષસેન્દ્રસ્ય ભાર્યા ભવિતુમર્હસિ। વીર્યોત્સિક્તસ્ય શૂરસ્ય સંગ્રામેષ્વનિવર્તિનઃ। બલિનો વીર્યયુક્તસ્ય ભાર્યાત્વં કિં ન લિપ્સસે
તારે એ રાક્ષસોના રાજાની પત્ની બનવું જોઈએ, જે બળવાન, શૂરવીર અને યુદ્ધમાં કદી ન હારતો છે. તારે એવા બલશાળી અને પરાક્રમીની પત્ની બનવાની ઈચ્છા કેમ નથી?
પ્રિયાં બહુમતાં ભાર્યાં ત્યક્ત્વા રાજા મહાબલઃ। સર્વાસાં ચ મહાભાગાં ત્વામુપૈષ્યતિ રાવણઃ
મહાબળવાન રાજા પોતાની પ્રિય અને માન્ય પત્નીને છોડી દેશે અને, હે સૌભાગ્યશાળી, રાવણ તારી પાસે આવશે.
સમૃદ્ધં સ્ત્રીસહસ્રેણ નાનારત્નોપશોભિતમ્। અન્તઃપુરં તદુત્સૃજ્ય ત્વામુપૈષ્યતિ રાવણઃ
હજારો સ્ત્રીઓ અને અનેક રત્નોથી શોભાયમાન પોતાના ભવ્ય અંતઃપુરને છોડીને રાવણ તારી પાસે આવશે.
અન્યા તુ વિકટા નામ રાક્ષસી વાક્યમબ્રવીત્। અસકૃદ્ ભીમવીર્યેણ નાગા ગન્ધર્વદાનવાઃ। નિર્જિતાઃ સમરે યેન સ તે પાર્શ્વમુપાગતઃ
પછી વિકટા નામની બીજી રાક્ષસી બોલી: 'જેના ભયંકર બળથી હાથી, ગંધર્વો અને દાનવો વારંવાર યુદ્ધમાં હરાઈ ગયા છે, એ તારો સહારો લેવા આવ્યો છે.'
તસ્ય સર્વસમૃદ્ધસ્ય રાવણસ્ય મહાત્મનઃ। કિમર્થં રાક્ષસેન્દ્રસ્ય ભાર્યાત્વં નેચ્છસેઽધમે
જે રાવણ સર્વ સમૃદ્ધિ અને મહાનતા ધરાવે છે, એ રાક્ષસોના રાજાની પત્ની બનવા તારે ઇચ્છા કેમ નથી, હે નીચ?
તતસ્તાં દુર્મુખી નામ રાક્ષસી વાક્યમબ્રવીત્। યસ્ય સૂર્યો ન તપતિ ભીતો યસ્ય સ મારુતઃ। ન વાતિ સ્માયતાપાઙ્ગિ કિં ત્વં તસ્ય ન તિષ્ઠસે
પછી દુર્મુખી નામની રાક્ષસી બોલી: 'જેના માટે સૂર્ય તેજ આપતો નથી, અને પવન પણ ડરીને ફૂંકતો નથી, હે કોમળ નેત્રવાળી, તું એના સાથે કેમ નથી રહેતી?'
પુષ્પવૃષ્ટિં ચ તરવો મુમુચુર્યસ્ય વૈ ભયાત્। શૈલાઃ સુસ્રુવુઃ પાનીયં જલદાશ્ચ યદેચ્છતિ
એના ભયથી વૃક્ષો ફૂલો વરસાવે છે, પર્વતો પાણી છોડે છે અને વાદળો એ જે ઇચ્છે તે આપે છે.
તસ્ય નૈર્ઋતરાજસ્ય રાજરાજસ્ય ભામિનિ। કિં ત્વં ન કુરુષે બુદ્ધિં ભાર્યાર્થે રાવણસ્ય હિ
હે સુંદર સ્ત્રી, એ રાક્ષસોના રાજા, રાજાઓના રાજા રાવણ માટે તું તેની પત્ની બનવાનો વિચાર કેમ નથી કરતી?
સાધુ તે તત્ત્વતો દેવિ કથિતં સાધુ ભામિનિ। ગૃહાણ સુસ્મિતે વાક્યમન્યથા ન ભવિષ્યસિ
હે દેવી, હે સુંદરવતી, તને સાચું અને સારું કહ્યું છે; હે મલકાતી, આ વચન સ્વીકારી લે, નહિંતર તું જીવતી નહીં રહે.
thumb|ચતુર્વિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે સુન્દરકાણ્ડે ચતુર્વિંશઃ સર્ગઃ ॥૫-
શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના સુંદરકાંડનો ચોવીસમો સર્ગ સાંભળો.
તતઃ સીતાં સમસ્તાસ્તા રાક્ષસ્યો વિકૃતાનનાઃ। પરુષં પરુષાનર્હામૂચુસ્તદ્વાક્યમપ્રિયમ્
પછી વિકૃત ચહેરાવાળી બધી જ રાક્ષસીઓએ સીતા પાસે કઠોર અને અયોગ્ય, દુઃખદ શબ્દો કહ્યા.
કિં ત્વમન્તઃપુરે સીતે સર્વભૂતમનોરમે। મહાર્હશયનોપેતે ન વાસમનુમન્યસે
હે સીતા, તું સૌના મનને આનંદ આપતી એવી ભવ્ય શયનગૃહોમાં રહેવાનું કેમ સ્વીકારતી નથી?
માનુષી માનુષસ્યૈવ ભાર્યાત્વં બહુ મન્યસે। પ્રત્યાહર મનો રામાન્નૈવં જાતુ ભવિષ્યતિ
તને માનવ સ્ત્રી અને માનવ પતિનું સંબંધ વધારે મૂલ્યવાન લાગે છે; તું રામ વિશે વિચારો પાછો ખેંચી લે—એવું કદી શક્ય બનશે નહીં.
ત્રૈલોક્યવસુભોક્તારં રાવણં રાક્ષસેશ્વરમ્। ભર્તારમુપસંગમ્ય વિહરસ્વ યથાસુખમ્
ત્રણે લોકના ધનનો ભોગવનાર, રાક્ષસોના સ્વામી રાવણને પતિ રૂપે સ્વીકારી, તેની સાથે મનગમતું જીવન જીવી લે.
માનુષી માનુષં તં તુ રામમિચ્છસિ શોભને। રાજ્યાદ્ ભ્રષ્ટમસિદ્ધાર્થં વિક્લવન્તમનિન્દિતે
હે સુંદર, તું એ માનવ રામને ઈચ્છે છે, જે રાજ્યથી વંચિત, નિષ્ફળ અને મનથી તૂટેલો છે, હે નિર્દોષ.
રાક્ષસીનાં વચઃ શ્રુત્વા સીતા પદ્મનિભેક્ષણા। નેત્રાભ્યામશ્રુપૂર્ણાભ્યામિદં વચનમબ્રવીત્
રાક્ષસીઓના વચન સાંભળી, કમળ જેવી આંખોવાળી સીતાના નેત્રો આંસુથી ભરાઈ ગયા અને તેણે આ શબ્દો કહ્યા.
યદિદં લોકવિદ્વિષ્ટમુદાહરત સંગતાઃ। નૈતન્મનસિ વાક્યં મે કિલ્બિષં પ્રતિતિષ્ઠતિ
તમે સૌ મળીને જે દુષ્કર્મભર્યા અને ઘૃણાસ્પદ શબ્દો બોલો છો, એ મારા મનમાં કદી ટકે નહીં.
ન માનુષી રાક્ષસસ્ય ભાર્યા ભવિતુમર્હતિ। કામં ખાદત માં સર્વા ન કરિષ્યામિ વો વચઃ
માનવ સ્ત્રી કદી રાક્ષસની પત્ની બની શકે નહીં; જો ઇચ્છો તો મને ખાઈ જજો, પણ હું તમારું કહેવું કદી નહીં માનું.
દીનો વા રાજ્યહીનો વા યો મે ભર્તા સ મે ગુરુઃ। તં નિત્યમનુરક્તાસ્મિ યથા સૂર્યં સુવર્ચલા
મારો પતિ ગરીબ હોય કે રાજ્યથી વંચિત હોય, એ જ મારા માટે સર્વોચ્ચ છે; હું હંમેશા એમના પર પ્રેમ કરું છું, જેમ સુવર્ચલા સૂર્ય પર કરે છે.
યથા શચી મહાભાગા શક્રં સમુપતિષ્ઠતિ। અરુન્ધતી વસિષ્ઠં ચ રોહિણી શશિનં યથા
જેમ મહાભાગ્યશાળી શચી ઇન્દ્રની સેવા કરે છે, જેમ અરુંધતી વશિષ્ઠજીની સેવા કરે છે, અને જેમ રોહિણી ચંદ્રમાની સેવા કરે છે,
લોપામુદ્રા યથાગસ્ત્યં સુકન્યા ચ્યવનં યથા। સાવિત્રી સત્યવન્તં ચ કપિલં શ્રીમતી યથા
જેમ લોપામુદ્રા અગસ્ત્યજીની, સુકન્યા ચ્યવનજીની, સાવિત્રી સત્યવતની અને શ્રીમતી કપિલજીની સેવા કરે છે,
સૌદાસં મદયન્તીવ કેશિની સગરં યથા। નૈષધં દમયન્તીવ ભૈમી પતિમનુવ્રતા
જેમ મદયંતી સૌદાસની, કેશિની સગરની, દમયંતી નલની અને ભીમિ પોતાના પતિની નિષ્ઠાપૂર્વક સેવા કરે છે,
તથાહમિક્ષ્વાકુવરં રામં પતિમનુવ્રતા। સીતાયા વચનં શ્રુત્વા રાક્ષસ્યઃ ક્રોધમૂર્ચ્છિતાઃ। ભર્ત્સયન્તિ સ્મ પરુષૈર્વાક્યૈ રાવણચોદિતાઃ
એ જ રીતે હું પણ ઇક્ષ્વાકુ કુળના શ્રેષ્ઠ શ્રીરામજીને પતિરૂપે નિષ્ઠાપૂર્વક સેવા કરું છું. સીતા ના શબ્દો સાંભળી, રાવણના ઉશ્કેરાવાથી રાક્ષસીઓ ક્રોધથી ભરાઈ ગઈ અને કડક શબ્દોમાં ધમકી આપવા લાગી.