ઇહ શીઘ્રં સુપર્વાણો જ્વલિતાસ્યા ઇવોરગાઃ। ઇષવો નિપતિષ્યન્તિ રામલક્ષ્મણલક્ષિતાઃ
અહીં રામ અને લક્ષ્મણ દ્વારા નિશાન લગાવવામાં આવેલા મજબૂત બાણ ઝડપથી પડશે, જેમ કે અગ્નિ ઉગળતા સાપો પડી જાય.
રક્ષાંસિ નિહનિષ્યન્તઃ પુર્યામસ્યાં ન સંશયઃ। અસમ્પાતં કરિષ્યન્તિ પતન્તઃ કઙ્કવાસસઃ
આ શહેરમાં તેઓ રાક્ષસોને મારશે, એમાં કોઈ શંકા નથી; અને કાંકના પાંખવાળા પક્ષીઓ જેમ આકાશમાંથી પડી જાય, એમ તેઓ રાક્ષસોને નષ્ટ કરી દેશે.
રાક્ષસેન્દ્રમહાસર્પાન્ સ રામગરુડો મહાન્। ઉદ્ધરિષ્યતિ વેગેન વૈનતેય ઇવોરગાન્
મહાન ગરુડ જેવા રામ, રાક્ષસોના રાજા અને મોટા સાપોને ઝડપથી ઉઠાવી જશે, જેમ વૈનતેય સાપોને લઈ જાય છે.
અપનેષ્યતિ માં ભર્તા ત્વત્તઃ શીઘ્રમરિંદમઃ। અસુરેભ્યઃ શ્રિયં દીપ્તાં વિષ્ણુસ્ત્રિભિરિવ ક્રમૈઃ
મારો પતિ, દુશ્મનોને હરાવનાર, તારી પાસેથી મને ઝડપથી છુટકારો અપાવશે, જેમ વિષ્ણુએ ત્રણ પગલાંમાં અસુરો પાસેથી તેજસ્વી લક્ષ્મી મેળવી હતી.
જનસ્થાને હતસ્થાને નિહતે રક્ષસાં બલે। અશક્તેન ત્વયા રક્ષઃ કૃતમેતદસાધુ વૈ
જાનસ્થાનમાં જ્યાં રાક્ષસોની સેના નષ્ટ થઈ હતી, ત્યાં તું રક્ષા કરવા અસમર્થ રહ્યો અને એ અયોગ્ય કામ કર્યું.
આશ્રમં તત્તયોઃ શૂન્યં પ્રવિશ્ય નરસિંહયોઃ। ગોચરં ગતયોર્ભ્રાત્રોરપનીતા ત્વયાધમ
જે વીર ભાઈઓ સિંહ જેવા છે, તેમના આશ્રમમાં જ્યારે તેઓ બહાર ગયા હતા, ત્યારે તું, દુરાચારી, મને ત્યાંથી છીનવી ગયો.
નહિ ગન્ધમુપાઘ્રાય રામલક્ષ્મણયોસ્ત્વયા। શક્યં સંદર્શને સ્થાતું શુના શાર્દૂલયોરિવ
રામ અને લક્ષ્મણનો સુગંધ પણ તારે મળ્યો નથી, તો પણ તું એમના સામે ઊભો રહી શકે નહીં, જેમ કે કૂતરો વાઘ સામે ઊભો રહી શકે નહીં.
તસ્ય તે વિગ્રહે તાભ્યાં યુગગ્રહણમસ્થિરમ્। વૃત્રસ્યેવેન્દ્રબાહુભ્યાં બાહોરેકસ્ય વિગ્રહે
એ બંનેની પકડ તેના શરીર પર સ્થિર રહી શકી નહીં, જેમ ઇન્દ્રના હાથોથી વૃત્રાસુરને પકડવામાં અસ્થિરતા રહે છે.
ક્ષિપ્રં તવ સ નાથો મે રામઃ સૌમિત્રિણા સહ। તોયમલ્પમિવાદિત્યઃ પ્રાણાનાદાસ્યતે શરૈઃ
હમણાં જ રામ અને સૌમિત્રિ તારા પ્રાણો તીરોથી લઈ જશે, જેમ સૂર્ય થોડું પાણી વાપસી લઈ જાય છે.
ગિરિં કુબેરસ્ય ગતોઽથવાઽઽલયં સભાં ગતો વા વરુણસ્ય રાજ્ઞઃ। અસંશયં દાશરથેર્વિમોક્ષ્યસે મહાદ્રુમઃ કાલહતોઽશનેરિવ
તું કૂબેરના પર્વત પર ગયો હોય કે એના ઘર, અથવા વરુણ રાજાની સભામાં પણ ગયો હોય, તો પણ દશરથપુત્ર તને ચોક્કસ છુટકારો આપી દેશે, જેમ વીજળીથી મોટો વૃક્ષ પડી જાય છે.
thumb|દ્વાવિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે સુન્દરકાણ્ડે દ્વાવિંશઃ સર્ગઃ ॥૫-
બાવીસમો સર્ગ સાંભળો.
સીતાયા વચનં શ્રુત્વા પરુષં રાક્ષસેશ્વરઃ। પ્રત્યુવાચ તતઃ સીતાં વિપ્રિયં પ્રિયદર્શનામ્
સીતા એ કઠોર શબ્દો કહ્યા પછી, રાક્ષસોના રાજાએ સુંદર દેખાતી સીતાને, તેના મનને ન ગમતા શબ્દોમાં જવાબ આપ્યો.
યથા યથા સાન્ત્વયિતા વશ્યઃ સ્ત્રીણાં તથા તથા। યથા યથા પ્રિયં વક્તા પરિભૂતસ્તથા તથા
જેમ જેમ સ્ત્રીઓને મનાવવા પ્રયત્ન કરે, તેમ તેમ તેઓ વધુ વશ થાય છે; અને જેમ જેમ મીઠું બોલે, તેમ તેમ અવગણના વધે છે.
સંનિયચ્છતિ મે ક્રોધં ત્વયિ કામઃ સમુત્થિતઃ। દ્રવતો માર્ગમાસાદ્ય હયાનિવ સુસારથિઃ
મને તારા માટે ઇચ્છા જાગી છે, એ મારા ગુસ્સાને રોકી રહી છે, જેમ સારો રથચાલક દોડતા ઘોડાઓને માર્ગ પર રોકે છે.
વામઃ કામો મનુષ્યાણાં યસ્મિન્ કિલ નિબધ્યતે। જને તસ્મિંસ્ત્વનુક્રોશઃ સ્નેહશ્ચ કિલ જાયતે
માણસના મનમાં જ્યારે ચંચળ ઇચ્છા બંધાઈ જાય છે, ત્યારે તેમાં દયા અને લાગણી પેદા થાય છે.
એતસ્માત્ કારણાન્ન ત્વાં ઘાતયામિ વરાનને। વધાર્હામવમાનાર્હાં મિથ્યા પ્રવ્રજને રતામ્
આ કારણસર, સુંદર ચહેરાવાળી, હું તને મારી નથી નાખતો, ભલે તું મૃત્યુ અને અપમાન લાયક છે, કેમ કે તું ખોટા વ્રતમાં મગ્ન છે.
પરુષાણિ હિ વાક્યાનિ યાનિ યાનિ બ્રવીષિ મામ્। તેષુ તેષુ વધો યુક્તસ્તવ મૈથિલિ દારુણઃ
મૈથિલી, તું મારા પર જેટલા કડવા શબ્દો બોલે છે, દરેક માટે તું ભયાનક મૃત્યુ લાયક છે.
એવમુક્ત્વા તુ વૈદેહીં રાવણો રાક્ષસાધિપઃ। ક્રોધસંરમ્ભસંયુક્તઃ સીતામુત્તરમબ્રવીત્
આ રીતે વૈદેહીને કહીને, રાક્ષસોના રાજા રાવણે ગુસ્સા અને ક્રોધથી ભરાઈને, સીતા સાથે આગળ વાત કરી.
દ્વૌ માસૌ રક્ષિતવ્યૌ મે યોઽવધિસ્તે મયા કૃતઃ। તતઃ શયનમારોહ મમ ત્વં વરવર્ણિનિ
મારે બે મહિના તારી રક્ષા માટે નક્કી કર્યા છે; એ પછી, સુંદર વર્ણવાળી, તારે મારા શયન પર આવવું પડશે.
દ્વાભ્યામૂર્ધ્વં તુ માસાભ્યાં ભર્તારં મામનિચ્છતીમ્। મમ ત્વાં પ્રાતરાશાર્થે સૂદાશ્છેત્સ્યન્તિ ખણ્ડશઃ
જો એ બે મહિના પછી તું મને પતિ તરીકે સ્વીકારશે નહીં, તો સવારે મારા ભોજન માટે રસોઈયાઓ તને ટુકડા-ટુકડા કરી નાખશે.
તાં ભર્ત્સ્યમાનાં સમ્પ્રેક્ષ્ય રાક્ષસેન્દ્રેણ જાનકીમ્। દેવગન્ધર્વકન્યાસ્તા વિષેદુર્વિકૃતેક્ષણાઃ
જ્યારે રાક્ષસના રાજાએ જાનકીને ધમકી આપી, ત્યારે દેવ અને ગાંધીર્વ કન્યાઓનું મન દુઃખી થઈ ગયું અને તેમની આંખો બદલાઈ ગઈ.
ઓષ્ઠપ્રકારૈરપરા નેત્રૈર્વક્ત્રૈસ્તથાપરાઃ। સીતામાશ્વાસયામાસુસ્તર્જિતાં તેન રક્ષસા
કેટલાંક કન્યાઓએ હોઠના ઇશારાથી, કેટલાંકએ આંખોથી અને કેટલાંકએ ચહેરાથી, રાક્ષસ દ્વારા ધમકાવાયેલી સીતાને ધીરજ આપી.
તાભિરાશ્વાસિતા સીતા રાવણં રાક્ષસાધિપમ્। ઉવાચાત્મહિતં વાક્યં વૃત્તશૌટીર્યગર્વિતમ્
આ રીતે તેમને ધીરજ મળતાં, સીતાએ રાક્ષસાધિપતિ રાવણને પોતાના હિત માટે, પોતાના સદ્આચાર પર ગર્વથી, યોગ્ય વચન કહ્યું.
નૂનં ન તે જનઃ કશ્ચિદસ્મિન્નિઃશ્રેયસિ સ્થિતઃ। નિવારયતિ યો ન ત્વાં કર્મણોઽસ્માદ્ વિગર્હિતાત્
નક્કી છે કે, તારા લોકોમાં કોઈ પણ સારા માર્ગ પર ચાલતો નથી, જે તને આ નિંદનીય કામથી અટકાવે.
માં હિ ધર્માત્મનઃ પત્નીં શચીમિવ શચીપતેઃ। ત્વદન્યસ્ત્રિષુ લોકેષુ પ્રાર્થયેન્મનસાપિ કઃ
મારે જેવો પતિ ધર્મનિષ્ઠ છે, એ રીતે શચીપતિની પત્ની શચી જેવી, તારી સિવાય ત્રણેય લોકમાં બીજું કોણ મનથી પણ ઇચ્છી શકે?
રાક્ષસાધમ રામસ્ય ભાર્યામમિતતેજસઃ। ઉક્તવાનસિ યત્ પાપં ક્વ ગતસ્તસ્ય મોક્ષ્યસે
રાક્ષસોમાં સૌથી નીચ, તું અમિત તેજવાળા રામની પત્ની સાથે જે પાપ કર્યું છે, એનો પરિણામથી બચવા તું ક્યાં જઈશ?
યથા દૃપ્તશ્ચ માતંગઃ શશશ્ચ સહિતૌ વને। તથા દ્વિરદવદ્ રામસ્ત્વં નીચ શશવત્ સ્મૃતઃ
જેમ અહંકારયુક્ત હાથી અને સસલું જંગલમાં સાથે હોય તો સરખા નથી, એ જ રીતે રામ હાથી જેવો છે અને તું નીચ સસલાં જેવો ગણાય છે.
સ ત્વમિક્ષ્વાકુનાથં વૈ ક્ષિપન્નિહ ન લજ્જસે। ચક્ષુષો વિષયે તસ્ય ન યાવદુપગચ્છસિ
તારે હજુ સુધી ઇક્ષ્વાકુ કુળના સ્વામી રામના નજરે પણ નથી પડ્યો, છતાં તું અહીં આવીને તેમને અપમાન કરે છે, પણ તને શરમ નથી આવતી.
ઇમે તે નયને ક્રૂરે વિકૃતે કૃષ્ણપિંગલે। ક્ષિતૌ ન પતિતે કસ્માન્મામનાર્ય નિરીક્ષતઃ
અનારી, તારી ક્રૂર, વિકૃત અને કાળી-પિંગળ આંખો હજુ જમીન પર પડી નથી, તો પણ તું કેમ મને એ નજરે જુએ છે?
તસ્ય ધર્માત્મનઃ પત્ની સ્નુષા દશરથસ્ય ચ। કથં વ્યાહરતો માં તે ન જિહ્વા પાપ શીર્યતિ
પાપી, હું ધર્મનિષ્ઠ પતિની પત્ની અને દશરથની વહુ છું, તો પણ જ્યારે તું મારા વિશે બોલે છે, ત્યારે તારી જીભ કેમ સુકાઈ નથી જાય?