એવં ત્વાં પાપકર્માણં વક્ષ્યન્તિ નિકૃતા જનાઃ। દિષ્ટ્યૈતદ્ વ્યસનં પ્રાપ્તો રૌદ્ર ઇત્યેવ હર્ષિતાઃ
લોકો તમને પાપી કહીને કહેશે: 'નસીબે આ દુઃખદ ઘટના આ ક્રૂર પર આવી', અને તેઓ ખુશ થશે.
શક્યા લોભયિતું નાહમૈશ્વર્યેણ ધનેન વા। અનન્યા રાઘવેણાહં ભાસ્કરેણ યથા પ્રભા
મને ધન કે સત્તાથી લલચાવી શકાય તેમ નથી; હું માત્ર રાઘવને જ અખંડ ભક્તિ ધરાવું છું, જેમ પ્રકાશ સૂર્યને જ છે.
ઉપધાય ભુજં તસ્ય લોકનાથસ્ય સત્કૃતમ્। કથં નામોપધાસ્યામિ ભુજમન્યસ્ય કસ્યચિત્
જ્યારે મેં એ જગતના સ્વામીના માન્ય ભુજામાં આશરો લીધો છે, ત્યારે બીજાના કોઈના ભુજામાં કેવી રીતે આશરો લઈ શકું?
અહમૌપયિકી ભાર્યા તસ્યૈવ ચ ધરાપતેઃ। વ્રતસ્નાતસ્ય વિદ્યેવ વિપ્રસ્ય વિદિતાત્મનઃ
હું માત્ર એ ધરાપતિની જ યોગ્ય પત્ની છું, જેમ જ્ઞાન એ સ્વયં નિયંત્રિત અને વ્રતસ્નાન કરેલા વિદ્વાન માટે જ યોગ્ય છે.
સાધુ રાવણ રામેણ માં સમાનય દુઃખિતામ્। વને વાસિતયા સાર્ધં કરેણ્વેવ ગજાધિપમ્
હે રાવણ, મને રામ પાસે લઈ જા, જે દુઃખી છે; જેમ માદા હાથી હાથીના રાજાને વનમાં લઈ જાય છે તેમ.
મિત્રમૌપયિકં કર્તું રામઃ સ્થાનં પરીપ્સતા। બન્ધં ચાનિચ્છતા ઘોરં ત્વયાસૌ પુરુષર્ષભઃ
રામ, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, યોગ્ય મિત્રતા કરવા ઈચ્છે છે અને તારા સાથે ભયાનક બંધન ઈચ્છતો નથી.
વિદિતઃ સર્વધર્મજ્ઞઃ શરણાગતવત્સલઃ। તેન મૈત્રી ભવતુ તે યદિ જીવિતુમિચ્છસિ
તે સર્વ ધર્મો જાણે છે અને શરણમાં આવેલા લોકો પર ખૂબ દયા કરે છે. જો તને જીવવું હોય તો એના સાથે મિત્રતા રાખ.
એવં હિ તે ભવેત્ સ્વસ્તિ સમ્પ્રદાય રઘૂત્તમે। અન્યથા ત્વં હિ કુર્વાણઃ પરાં પ્રાપ્સ્યસિ ચાપદમ્
રઘુકુળના શ્રેષ્ઠ સાથે સંમતિથી તને સુખ-શાંતિ મળશે; નહિંતર, જો તું બીજું કંઈ કરશે તો તને મોટું દુઃખ ભોગવવું પડશે.
વર્જયેદ્ વજ્રમુત્સૃષ્ટં વર્જયેદન્તકશ્ચિરમ્। ત્વદ્વિધં ન તુ સંક્રુદ્ધો લોકનાથઃ સ રાઘવઃ
વીજળી ફેંકાય ત્યારે એથી બચી શકાય છે, યમરાજને પણ થોડો સમય ટાળી શકાય છે; પણ તારા જેવા માણસને જ્યારે રાઘવ ગુસ્સે થાય ત્યારે એના હાથથી બચી શકાય નહીં.
રામસ્ય ધનુષઃ શબ્દં શ્રોષ્યસિ ત્વં મહાસ્વનમ્। શતક્રતુવિસૃષ્ટસ્ય નિર્ઘોષમશનેરિવ
તું રામના ધનુષ્યનો ભયાનક અવાજ સાંભળશે, જે ઇન્દ્રના વજ્રના ગર્જનાની જેમ ગૂંજી ઊઠશે.
ઇહ શીઘ્રં સુપર્વાણો જ્વલિતાસ્યા ઇવોરગાઃ। ઇષવો નિપતિષ્યન્તિ રામલક્ષ્મણલક્ષિતાઃ
અહીં રામ અને લક્ષ્મણ દ્વારા નિશાન લગાવવામાં આવેલા મજબૂત બાણ ઝડપથી પડશે, જેમ કે અગ્નિ ઉગળતા સાપો પડી જાય.
રક્ષાંસિ નિહનિષ્યન્તઃ પુર્યામસ્યાં ન સંશયઃ। અસમ્પાતં કરિષ્યન્તિ પતન્તઃ કઙ્કવાસસઃ
આ શહેરમાં તેઓ રાક્ષસોને મારશે, એમાં કોઈ શંકા નથી; અને કાંકના પાંખવાળા પક્ષીઓ જેમ આકાશમાંથી પડી જાય, એમ તેઓ રાક્ષસોને નષ્ટ કરી દેશે.
રાક્ષસેન્દ્રમહાસર્પાન્ સ રામગરુડો મહાન્। ઉદ્ધરિષ્યતિ વેગેન વૈનતેય ઇવોરગાન્
મહાન ગરુડ જેવા રામ, રાક્ષસોના રાજા અને મોટા સાપોને ઝડપથી ઉઠાવી જશે, જેમ વૈનતેય સાપોને લઈ જાય છે.
અપનેષ્યતિ માં ભર્તા ત્વત્તઃ શીઘ્રમરિંદમઃ। અસુરેભ્યઃ શ્રિયં દીપ્તાં વિષ્ણુસ્ત્રિભિરિવ ક્રમૈઃ
મારો પતિ, દુશ્મનોને હરાવનાર, તારી પાસેથી મને ઝડપથી છુટકારો અપાવશે, જેમ વિષ્ણુએ ત્રણ પગલાંમાં અસુરો પાસેથી તેજસ્વી લક્ષ્મી મેળવી હતી.
જનસ્થાને હતસ્થાને નિહતે રક્ષસાં બલે। અશક્તેન ત્વયા રક્ષઃ કૃતમેતદસાધુ વૈ
જાનસ્થાનમાં જ્યાં રાક્ષસોની સેના નષ્ટ થઈ હતી, ત્યાં તું રક્ષા કરવા અસમર્થ રહ્યો અને એ અયોગ્ય કામ કર્યું.
આશ્રમં તત્તયોઃ શૂન્યં પ્રવિશ્ય નરસિંહયોઃ। ગોચરં ગતયોર્ભ્રાત્રોરપનીતા ત્વયાધમ
જે વીર ભાઈઓ સિંહ જેવા છે, તેમના આશ્રમમાં જ્યારે તેઓ બહાર ગયા હતા, ત્યારે તું, દુરાચારી, મને ત્યાંથી છીનવી ગયો.
નહિ ગન્ધમુપાઘ્રાય રામલક્ષ્મણયોસ્ત્વયા। શક્યં સંદર્શને સ્થાતું શુના શાર્દૂલયોરિવ
રામ અને લક્ષ્મણનો સુગંધ પણ તારે મળ્યો નથી, તો પણ તું એમના સામે ઊભો રહી શકે નહીં, જેમ કે કૂતરો વાઘ સામે ઊભો રહી શકે નહીં.
તસ્ય તે વિગ્રહે તાભ્યાં યુગગ્રહણમસ્થિરમ્। વૃત્રસ્યેવેન્દ્રબાહુભ્યાં બાહોરેકસ્ય વિગ્રહે
એ બંનેની પકડ તેના શરીર પર સ્થિર રહી શકી નહીં, જેમ ઇન્દ્રના હાથોથી વૃત્રાસુરને પકડવામાં અસ્થિરતા રહે છે.
ક્ષિપ્રં તવ સ નાથો મે રામઃ સૌમિત્રિણા સહ। તોયમલ્પમિવાદિત્યઃ પ્રાણાનાદાસ્યતે શરૈઃ
હમણાં જ રામ અને સૌમિત્રિ તારા પ્રાણો તીરોથી લઈ જશે, જેમ સૂર્ય થોડું પાણી વાપસી લઈ જાય છે.
ગિરિં કુબેરસ્ય ગતોઽથવાઽઽલયં સભાં ગતો વા વરુણસ્ય રાજ્ઞઃ। અસંશયં દાશરથેર્વિમોક્ષ્યસે મહાદ્રુમઃ કાલહતોઽશનેરિવ
તું કૂબેરના પર્વત પર ગયો હોય કે એના ઘર, અથવા વરુણ રાજાની સભામાં પણ ગયો હોય, તો પણ દશરથપુત્ર તને ચોક્કસ છુટકારો આપી દેશે, જેમ વીજળીથી મોટો વૃક્ષ પડી જાય છે.
thumb|દ્વાવિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે સુન્દરકાણ્ડે દ્વાવિંશઃ સર્ગઃ ॥૫-
બાવીસમો સર્ગ સાંભળો.
સીતાયા વચનં શ્રુત્વા પરુષં રાક્ષસેશ્વરઃ। પ્રત્યુવાચ તતઃ સીતાં વિપ્રિયં પ્રિયદર્શનામ્
સીતા એ કઠોર શબ્દો કહ્યા પછી, રાક્ષસોના રાજાએ સુંદર દેખાતી સીતાને, તેના મનને ન ગમતા શબ્દોમાં જવાબ આપ્યો.
યથા યથા સાન્ત્વયિતા વશ્યઃ સ્ત્રીણાં તથા તથા। યથા યથા પ્રિયં વક્તા પરિભૂતસ્તથા તથા
જેમ જેમ સ્ત્રીઓને મનાવવા પ્રયત્ન કરે, તેમ તેમ તેઓ વધુ વશ થાય છે; અને જેમ જેમ મીઠું બોલે, તેમ તેમ અવગણના વધે છે.
સંનિયચ્છતિ મે ક્રોધં ત્વયિ કામઃ સમુત્થિતઃ। દ્રવતો માર્ગમાસાદ્ય હયાનિવ સુસારથિઃ
મને તારા માટે ઇચ્છા જાગી છે, એ મારા ગુસ્સાને રોકી રહી છે, જેમ સારો રથચાલક દોડતા ઘોડાઓને માર્ગ પર રોકે છે.
વામઃ કામો મનુષ્યાણાં યસ્મિન્ કિલ નિબધ્યતે। જને તસ્મિંસ્ત્વનુક્રોશઃ સ્નેહશ્ચ કિલ જાયતે
માણસના મનમાં જ્યારે ચંચળ ઇચ્છા બંધાઈ જાય છે, ત્યારે તેમાં દયા અને લાગણી પેદા થાય છે.
એતસ્માત્ કારણાન્ન ત્વાં ઘાતયામિ વરાનને। વધાર્હામવમાનાર્હાં મિથ્યા પ્રવ્રજને રતામ્
આ કારણસર, સુંદર ચહેરાવાળી, હું તને મારી નથી નાખતો, ભલે તું મૃત્યુ અને અપમાન લાયક છે, કેમ કે તું ખોટા વ્રતમાં મગ્ન છે.
પરુષાણિ હિ વાક્યાનિ યાનિ યાનિ બ્રવીષિ મામ્। તેષુ તેષુ વધો યુક્તસ્તવ મૈથિલિ દારુણઃ
મૈથિલી, તું મારા પર જેટલા કડવા શબ્દો બોલે છે, દરેક માટે તું ભયાનક મૃત્યુ લાયક છે.
એવમુક્ત્વા તુ વૈદેહીં રાવણો રાક્ષસાધિપઃ। ક્રોધસંરમ્ભસંયુક્તઃ સીતામુત્તરમબ્રવીત્
આ રીતે વૈદેહીને કહીને, રાક્ષસોના રાજા રાવણે ગુસ્સા અને ક્રોધથી ભરાઈને, સીતા સાથે આગળ વાત કરી.
દ્વૌ માસૌ રક્ષિતવ્યૌ મે યોઽવધિસ્તે મયા કૃતઃ। તતઃ શયનમારોહ મમ ત્વં વરવર્ણિનિ
મારે બે મહિના તારી રક્ષા માટે નક્કી કર્યા છે; એ પછી, સુંદર વર્ણવાળી, તારે મારા શયન પર આવવું પડશે.
દ્વાભ્યામૂર્ધ્વં તુ માસાભ્યાં ભર્તારં મામનિચ્છતીમ્। મમ ત્વાં પ્રાતરાશાર્થે સૂદાશ્છેત્સ્યન્તિ ખણ્ડશઃ
જો એ બે મહિના પછી તું મને પતિ તરીકે સ્વીકારશે નહીં, તો સવારે મારા ભોજન માટે રસોઈયાઓ તને ટુકડા-ટુકડા કરી નાખશે.