ઇચ્છ માં ક્રિયતામદ્ય પ્રતિકર્મ તવોત્તમમ્। સુપ્રભાણ્યવસજ્જન્તાં તવાંગે ભૂષણાનિ હિ
મને ઇચ્છો, આજે તમારા માટે શ્રેષ્ઠ શૃંગાર તૈયાર કરાવો; તમારી દેહ પર સુંદર આભૂષણો શોભે.
સાધુ પશ્યામિ તે રૂપં સુયુક્તં પ્રતિકર્મણા। પ્રતિકર્માભિસંયુક્તા દાક્ષિણ્યેન વરાનને
હું જોઈ રહ્યો છું કે શૃંગારથી તારો રૂપ ખૂબ જ સુંદર લાગે છે; ઓ સુંદર મુખવાળી, તું આભૂષણો અને સૌમ્યતાથી શોભી રહી છે.
ભુઙ્ક્ષ્વ ભોગાન્ યથાકામં પિબ ભીરુ રમસ્વ ચ। યથેષ્ટં ચ પ્રયચ્છ ત્વં પૃથિવીં વા ધનાનિ ચ
તને જેવું ગમે તેવું સુખ ભોગવી લે, પી લે, ઓ ડરપોક, આનંદ માણ; અને તને જેવું ગમે તેમ ધરતી કે ધન દાન પણ આપી દે.
લલસ્વ મયિ વિસ્રબ્ધા ધૃષ્ટમાજ્ઞાપયસ્વ ચ। મત્પ્રાસાદાલ્લલન્ત્યાશ્ચ લલતાં બાન્ધવસ્તવ
મારા પર નિર્ભય બનીને મન ભરીને આનંદ માણ, નિડર થઈને આજ્ઞા આપ; મારી કૃપાથી, જેમ તું આનંદ માણે છે એમ તારા સગાંઓ પણ ખુશ રહે.
ઋદ્ધિં મમાનુપશ્ય ત્વં શ્રિયં ભદ્રે યશસ્વિનિ। કિં કરિષ્યસિ રામેણ સુભગે ચીરવાસિના
મારી સમૃદ્ધિ અને વૈભવ જોઈ લે, ઓ શુભે અને પ્રસિદ્ધે; એ છાલ પહેરીને ફરતા રામ સાથે તું શું કરશે?
નિક્ષિપ્તવિજયો રામો ગતશ્રીર્વનગોચરઃ। વ્રતી સ્થણ્ડિલશાયી ચ શંકે જીવતિ વા ન વા
રામે તો વિજય ગુમાવી દીધો છે, વૈભવ પણ નથી, વનમાં રહે છે, વ્રત રાખે છે અને જમીન પર સુવે છે—મને તો શંકા છે કે એ જીવતો પણ હશે કે નહીં.
નહિ વૈદેહિ રામસ્ત્વાં દ્રષ્ટું વાપ્યુપલભ્યતે। પુરોબલાકૈરસિતૈર્મેઘૈર્જ્યોત્સ્નામિવાવૃતામ્
ઓ વૈદેહી, રામ તો તને જોઈ પણ શકતો નથી, તને મળવું તો દૂર રહી; જેમ કાળાં વાદળો ચાંદનીને ઢાંકી દે છે એમ.
ન ચાપિ મમ હસ્તાત્ ત્વાં પ્રાપ્તુમર્હતિ રાઘવઃ। હિરણ્યકશિપુઃ કીર્તિમિન્દ્રહસ્તગતામિવ
રાઘવ તો મને હાથમાંથી તને લઈ જવાનો વિચાર પણ કરી શકતો નથી, જેમ હિરણ્યકશિપુ ઈન્દ્રના હાથમાં રહેલી કીર્તિ મેળવી શક્યો નહોતો.
ચારુસ્મિતે ચારુદતિ ચારુનેત્રે વિલાસિનિ। મનો હરસિ મે ભીરુ સુપર્ણઃ પન્નગં યથા
ઓ મોહક, તારી મીઠી સ્મિત, મધુર હાસ્ય અને સુંદર આંખો મને મોહી લે છે, ઓ ડરપોક, જેમ સુપર્ણ પંખી સાપને લઈ જાય છે એમ.
ક્લિષ્ટકૌશેયવસનાં તન્વીમપ્યનલંકૃતામ્। ત્વાં દૃષ્ટ્વા સ્વેષુ દારેષુ રતિં નોપલભામ્યહમ્
તને જોઈને—ભલે તું સુકાઈ ગયેલી, ગંદા રેશમી વસ્ત્રોમાં અને આભૂષણ વિના હોય—મને મારા પોતાના પત્નીઓમાં કોઈ આનંદ જ નથી મળતો.
અન્તઃપુરનિવાસિન્યઃ સ્ત્રિયઃ સર્વગુણાન્વિતાઃ। યાવત્યો મમ સર્વાસામૈશ્વર્યં કુરુ જાનકિ
ઓ જાનકી, મારા અંતઃપુરમાં રહેનારી બધી સ્ત્રીઓ, જેમને સર્વ ગુણ છે—તુ એ બધાની સ્વામિણી બની જા.
મમ હ્યસિતકેશાન્તે ત્રૈલોક્યપ્રવરસ્ત્રિયઃ। તાસ્ત્વાં પરિચરિષ્યન્તિ શ્રિયમપ્સરસો યથા
મારા તલવારના પ્રાંતે, ત્રણેય લોકની શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ તારી સેવા કરશે, જેમ અપ્સરાઓ શ્રીલક્ષ્મીની સેવા કરે છે એમ.
યાનિ વૈશ્રવણે સુભ્રુ રત્નાનિ ચ ધનાનિ ચ। તાનિ લોકાંશ્ચ સુશ્રોણિ મયા ભુઙ્ક્ષ્વ યથાસુખમ્
ઓ સુંદર ભ્રૂવાળી, વૈશ્વરવણ પાસે જે રત્નો અને ધન છે, અને જે લોક છે, એ બધું તું મનગમતું ભોગવી લે, ઓ સુંદર નિતંબવાળી.
ન રામસ્તપસા દેવિ ન બલેન ચ વિક્રમૈઃ। ન ધનેન મયા તુલ્યસ્તેજસા યશસાપિ વા
દેવી, રામ તો તપથી, બળથી કે પરાક્રમથી, ધનથી કે તેજ અને યશથી પણ મારા સમાન નથી.
પિબ વિહર રમસ્વ ભુઙ્ક્ષ્વ ભોગાન્ ધનનિચયં પ્રદિશામિ મેદિનીં ચ। મયિ લલ લલને યથાસુખં ત્વં ત્વયિ ચ સમેત્ય લલન્તુ બાન્ધવાસ્તે
પી, ફર, આનંદ માણ, સુખ ભોગવી લે; હું તને ધનના ઢગલા અને આખી ધરતી આપી દઈશ. ઓ સુંદર, મારા સાથે મનગમતું આનંદ માણ અને તારા સગાંઓ પણ તારી સાથે ખુશ રહે.
કુસુમિતતરુજાલસંતતાનિ ભ્રમરયુતાનિ સમુદ્રતીરજાનિ। કનકવિમલહારભૂષિતાંગી વિહર મયા સહ ભીરુ કાનનાનિ
ઓ ડરપોક, ફૂલોથી ભરેલા વૃક્ષો અને ભમરો ગૂંજી રહેલા દરિયાકાંઠાના જંગલોમાં, શુદ્ધ સોનાના હારોથી શોભાયમાન થઈ, મારા સાથે ફર.
thumb|એકવિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે સુન્દરકાણ્ડે એકવિંશઃ સર્ગઃ ॥૫-
શ્રદ્ધાપૂર્વક એકવીસમો અધ્યાય સાંભળો.
તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા સીતા રૌદ્રસ્ય રક્ષસઃ। આર્તા દીનસ્વરા દીનં પ્રત્યુવાચ તતઃ શનૈઃ
તે રાક્ષસના એ કઠોર વચનો સાંભળી, દુઃખી અને દુર્બળ અવાજે, શોકગ્રસ્ત સીતાએ ધીમે ધીમે જવાબ આપ્યો.
દુઃખાર્તા રુદતી સીતા વેપમાના તપસ્વિની। ચિન્તયન્તી વરારોહા પતિમેવ પતિવ્રતા
શોકથી વ્યાકુળ, રડતી, કાંપતી, તપસ્વિ અને પતિને અખંડ ભક્તિ ધરાવતી, એ મહાન શીતા સતત પોતાના પતિનું જ સ્મરણ કરતી હતી.
તૃણમન્તરતઃ કૃત્વા પ્રત્યુવાચ શુચિસ્મિતા। નિવર્તય મનો મત્તઃ સ્વજને પ્રીયતાં મનઃ
પવિત્ર હાસ્યવાળી શીતાએ પોતાના અને રાવણ વચ્ચે તણખલાં મૂકી કહ્યું: 'મારો વિચાર છોડો, તમારું મન તમારા પોતાના લોકોમાં આનંદ મેળવે.'
ન માં પ્રાર્થયિતું યુક્તસ્ત્વં સિદ્ધિમિવ પાપકૃત્। અકાર્યં ન મયા કાર્યમેકપત્ન્યા વિગર્હિતમ્
પાપી માણસે જેમ સિદ્ધિ મેળવવી યોગ્ય નથી, તેમ તમે પણ મને ઇચ્છવા યોગ્ય નથી. એકપતિવ્રતા સ્ત્રીએ જે અયોગ્ય છે, તે ક્યારેય કરવું નહીં, કારણ કે એ નિંદનીય છે.
કુલં સમ્પ્રાપ્તયા પુણ્યં કુલે મહતિ જાતયા। એવમુક્ત્વા તુ વૈદેહી રાવણં તં યશસ્વિની
મહાન કુળમાં જન્મેલી અને પુણ્યવાન કુળ પ્રાપ્ત કરનાર વૈદેહીએ, એ યશસ્વિ સ્ત્રીએ, રાવણને આમ કહ્યું.
રાવણં પૃષ્ઠતઃ કૃત્વા ભૂયો વચનમબ્રવીત્। નાહમૌપયિકી ભાર્યા પરભાર્યા સતી તવ
શીતાએ રાવણ તરફ પીઠ ફેરવી ફરી કહ્યું: 'હું તમારી માટે યોગ્ય પત્ની નથી; હું બીજા પતિની પત્ની છું અને તેને પ્રત્યે સત્યનિષ્ઠ છું.'
સાધુ ધર્મમવેક્ષસ્વ સાધુ સાધુવ્રતં ચર। યથા તવ તથાન્યેષાં રક્ષ્યા દારા નિશાચર
સારા માર્ગે ચાલો, સારા વ્રત પાળો; જેમ તમારી પત્ની છે તેમ બીજાની પત્નીઓનું પણ રક્ષણ કરવું જોઈએ, હે રાત્રિમાં ફરનારા.
આત્માનમુપમાં કૃત્વા સ્વેષુ દારેષુ રમ્યતામ્। અતુષ્ટં સ્વેષુ દારેષુ ચપલં ચપલેન્દ્રિયમ્। નયન્તિ નિકૃતિપ્રજ્ઞં પરદારાઃ પરાભવમ્
પહેલા પોતાને જ માપદંડ બનાવો અને પોતાની પત્નીઓમાં આનંદ મેળવો; જે પોતાના ઘરમાં સંતોષી નથી, મનથી ચંચળ છે અને દૂષ્ટ છે, તેમને બીજાની પત્નીઓ વિનાશ તરફ લઈ જાય છે.
ઇહ સન્તો ન વા સન્તિ સતો વા નાનુવર્તસે। યથા હિ વિપરીતા તે બુદ્ધિરાચારવર્જિતા
અહીં સારા લોકો હોય કે ન હોય, તમે તેમનો અનુસરણ કરતા નથી; કેમ કે તમારું મન વાંધાજનક અને સારા આચરણથી વિમુખ છે.
વચો મિથ્યાપ્રણીતાત્મા પથ્યમુક્તં વિચક્ષણૈઃ। રાક્ષસાનામભાવાય ત્વં વા ન પ્રતિપદ્યસે
જ્ઞાનીઓએ રાક્ષસોનું કલ્યાણ થાય એ માટે જે સારા વચન કહ્યાં છે, તે તમે સ્વીકારતા નથી; તમારું મન ખોટા માર્ગે જ છે.
અકૃતાત્માનમાસાદ્ય રાજાનમનયે રતમ્। સમૃદ્ધાનિ વિનશ્યન્તિ રાષ્ટ્રાણિ નગરાણિ ચ
જ્યારે કોઈ રાજા પોતાના પર કાબૂ રાખતો નથી અને અયોગ્ય કાર્યોમાં રત રહે છે, ત્યારે સમૃદ્ધ રાજ્ય અને શહેરો પણ નાશ પામે છે.
તથૈવ ત્વાં સમાસાદ્ય લંકા રત્નૌઘસંકુલા। અપરાધાત્ તવૈકસ્ય નચિરાદ્ વિનશિષ્યતિ
એ જ રીતે, જ્યારે લંકા જેવી રત્નોથી ભરેલી નગરીને તમારો સાથ મળે છે, ત્યારે માત્ર તમારી એક ભૂલથી જ તે ટૂંક સમયમાં વિનાશ પામશે.
સ્વકૃતૈર્હન્યમાનસ્ય રાવણાદીર્ઘદર્શિનઃ। અભિનન્દન્તિ ભૂતાનિ વિનાશે પાપકર્મણઃ
જ્યારે રાવણ જેવા દૂરદ્રષ્ટિ ધરાવનાર વ્યક્તિ પોતાના કર્મોથી નાશ પામે છે, ત્યારે બધા જીવાત્માઓ દુષ્ટના વિનાશથી આનંદિત થાય છે.