thumb|વિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે સુન્દરકાણ્ડે વિંશઃ સર્ગઃ ॥૫-
શ્રીમદ્ વાલ્મીકિ રામાયણના સુંદરકાંડનો વિંશ સર્ગ હવે સાંભળો.
સ તાં પરિવૃતાં દીનાં નિરાનન્દાં તપસ્વિનીમ્। સાકારૈર્મધુરૈર્વાક્યૈર્ન્યદર્શયત રાવણઃ
પછી રાવણએ, આસપાસ ઘેરાયેલા, દુઃખી, આનંદહીન અને તપસ્વિ એવા તેણીને મીઠા અને આકર્ષક શબ્દોથી પોતાને દર્શાવ્યો.
માં દૃષ્ટ્વા નાગનાસોરુ ગૂહમાના સ્તનોદરમ્। અદર્શનમિવાત્માનં ભયાન્નેતું ત્વમિચ્છસિ
હે પાતળી કમરવાળી, જ્યારે તું મને જોઈને તારો ઉર અને પેટ છુપાવા લાગે છે, ત્યારે એવું લાગે છે કે તું ડરથી તારો સ્વરૂપ જ છુપાવવું ઈચ્છે છે.
કામયે ત્વાં વિશાલાક્ષિ બહુ મન્યસ્વ માં પ્રિયે। સર્વાંગગુણસમ્પન્ને સર્વલોકમનોહરે
હે વિશાળ નેત્રવાળી, હું તને ઈચ્છું છું; હે પ્રિયે, મને મહત્ત્વ આપ. તું સર્વ ગુણોથી યુક્ત છે અને આખા જગતને મોહી લે છે.
નેહ કિઞ્ચિન્મનુષ્યા વા રાક્ષસાઃ કામરૂપિણઃ। વ્યપસર્પતુ તે સીતે ભયં મત્તઃ સમુત્થિતમ્
અહીં ન તો કોઈ મનુષ્ય છે, ન કોઈ રૂપ બદલતા રાક્ષસ છે, જે તને નુકસાન પહોંચાડી શકે. હે સીતા, મારો ડર તારા મનમાંથી દૂર થવો જોઈએ.
સ્વધર્મો રક્ષસાં ભીરુ સર્વદૈવ ન સંશયઃ। ગમનં વા પરસ્ત્રીણાં હરણં સમ્પ્રમથ્ય વા
હે ડરપોક, રાક્ષસોનું સ્વભાવ હંમેશા એવું જ હોય છે—બીજાની પત્ની પાસે જવું કે તેમને બળજબરીથી અપહરણ કરવું, એમાં કોઈ શંકા નથી.
એવં ચૈવમકામાં ત્વાં ન ચ સ્પ્રક્ષ્યામિ મૈથિલિ। કામં કામઃ શરીરે મે યથાકામં પ્રવર્તતામ્
છતાં પણ, હે વૈદેહી, હું તારી ઈચ્છા વિરુદ્ધ તને સ્પર્શીશ નહીં; મારી અંદર ઈચ્છા જેવી ચાલે, ચાલવા દઈશ.
દેવિ નેહ ભયં કાર્યં મયિ વિશ્વસિહિ પ્રિયે। પ્રણયસ્વ ચ તત્ત્વેન મૈવં ભૂઃ શોકલાલસા
હે દેવી, અહીં તારે કોઈ ડર રાખવાની જરૂર નથી; હે પ્રિયે, મારા પર વિશ્વાસ રાખ. સાચા હૃદયથી મને સ્વીકાર અને દુઃખમાં એટલી લિપ્ત ન રહે.
એકવેણી અધઃશય્યા ધ્યાનં મલિનમમ્બરમ્। અસ્થાનેઽપ્યુપવાસશ્ચ નૈતાન્યૌપયિકાનિ તે
એક જ વેણી, જમીન પર સુવું, ધ્યાનમાં લીન રહેવું, મેલાં કપડાં પહેરવું અને અયોગ્ય સમયે ઉપવાસ કરવો—આ બધું તારા માટે યોગ્ય નથી.
વિચિત્રાણિ ચ માલ્યાનિ ચન્દનાન્યગુરૂણિ ચ। વિવિધાનિ ચ વાસાંસિ દિવ્યાન્યાભરણાનિ ચ
અહીં સુંદર ફૂલોની વેણીઓ, ચંદન, અગરુ, વિવિધ પ્રકારના વસ્ત્રો અને દિવ્ય આભૂષણો છે.
મહાર્હાણિ ચ પાનાનિ શયનાન્યાસનાનિ ચ। ગીતં નૃત્યં ચ વાદ્યં ચ લભ માં પ્રાપ્ય મૈથિલિ
મોંઘા પાન, શય્યા, આસન, ગીત, નૃત્ય અને વાદ્ય—આ બધું તારે માટે છે, હે વૈદેહી, મને પામી તું આનો આનંદ લે.
સ્ત્રીરત્નમસિ મૈવં ભૂઃ કુરુ ગાત્રેષુ ભૂષણમ્। માં પ્રાપ્ય હિ કથં વા સ્યાસ્ત્વમનર્હા સુવિગ્રહે
તું સ્ત્રીઓમાં રત્ન સમાન છે—આવી સ્થિતિમાં ન રહે. તારા શરીર પર આભૂષણ પહેર. મને પામી, તું એટલી સુંદર હોવા છતાં અયોગ્ય કેમ ગણાય?
ઇદં તે ચારુ સંજાતં યૌવનં હ્યતિવર્તતે। યદતીતં પુનર્નૈતિ સ્રોતઃ સ્રોતસ્વિનામિવ
તું જે સુંદર યુવાની ધરાવે છે, એ હવે ધીરે ધીરે વિતાઈ રહી છે; જે સમય વીતી જાય છે, એ ફરી પાછું આવતું નથી—જેમ નદીનું વહેણ પાછું ફરતું નથી.
ત્વાં કૃત્વોપરતો મન્યે રૂપકર્તા સ વિશ્વકૃત્। નહિ રૂપોપમા હ્યન્યા તવાસ્તિ શુભદર્શને
હું માનું છું કે રૂપના સર્જનહાર, જગતના સર્જક, તને બનાવીને જ રોકાઈ ગયા, હે શુભદર્શને, કેમ કે તારા રૂપની સરખામણી બીજે કોઈ સાથે થઈ શકે નહીં.
ત્વાં સમાસાદ્ય વૈદેહિ રૂપયૌવનશાલિનીમ્। કઃ પુનર્નાતિવર્તેત સાક્ષાદપિ પિતામહઃ
હે વૈદેહી, રૂપ અને યુવાનીથી યુક્ત તને જોઈને કોણ પોતાને રોકી શકે? પોતે પિતામહ પણ નહીં.
યદ્ યત્ પશ્યામિ તે ગાત્રં શીતાંશુસદૃશાનને। તસ્મિંસ્તસ્મિન્ પૃથુશ્રોણિ ચક્ષુર્મમ નિબધ્યતે
હે શીતળ ચાંદની જેવા ચહેરાવાળી, તારા શરીરના જે ભાગને હું જોઈશ, એ ભાગ પર જ મારી નજર અટકી જાય છે, હે વિશાળ નિતંબવાળી.
ભવ મૈથિલિ ભાર્યા મે મોહમેતં વિસર્જય। બહ્વીનામુત્તમસ્ત્રીણાં મમાગ્રમહિષી ભવ
હે વૈદેહી, તું મારી પત્ની બન, આ મોહ છોડ દે; મારી અનેક શ્રેષ્ઠ પત્નીઓમાં તું મુખ્ય રાણી બન.
લોકેભ્યો યાનિ રત્નાનિ સમ્પ્રમથ્યાહૃતાનિ મે। તાનિ તે ભીરુ સર્વાણિ રાજ્યં ચૈવ દદામિ તે
હે ડરપોક, મેં જગતમાંથી જે જે રત્નો મેળવ્યા છે અને રાજય પણ—આ બધું હું તને અર્પણ કરું છું.
વિજિત્ય પૃથિવીં સર્વાં નાનાનગરમાલિનીમ્। જનકાય પ્રદાસ્યામિ તવ હેતોર્વિલાસિનિ
હું આખી પૃથ્વી, જે અનેક શહેરોથી શોભાયમાન છે, જીતીને તારા પિતા જનકને તારા માટે આપી દઈશ, હે રમણી.
નેહ પશ્યામિ લોકેઽન્યં યો મે પ્રતિબલો ભવેત્। પશ્ય મે સુમહદ્વીર્યમપ્રતિદ્વન્દ્વમાહવે
હું દુનિયામાં બીજું કોઈ નથી જોઈ શકતો જે મારી બરાબરી કરી શકે; યુદ્ધમાં મારું મહાન અને અપ્રતિમ પરાક્રમ જોઈ લે.
ઇચ્છ માં ક્રિયતામદ્ય પ્રતિકર્મ તવોત્તમમ્। સુપ્રભાણ્યવસજ્જન્તાં તવાંગે ભૂષણાનિ હિ
મને ઇચ્છો, આજે તમારા માટે શ્રેષ્ઠ શૃંગાર તૈયાર કરાવો; તમારી દેહ પર સુંદર આભૂષણો શોભે.
સાધુ પશ્યામિ તે રૂપં સુયુક્તં પ્રતિકર્મણા। પ્રતિકર્માભિસંયુક્તા દાક્ષિણ્યેન વરાનને
હું જોઈ રહ્યો છું કે શૃંગારથી તારો રૂપ ખૂબ જ સુંદર લાગે છે; ઓ સુંદર મુખવાળી, તું આભૂષણો અને સૌમ્યતાથી શોભી રહી છે.
ભુઙ્ક્ષ્વ ભોગાન્ યથાકામં પિબ ભીરુ રમસ્વ ચ। યથેષ્ટં ચ પ્રયચ્છ ત્વં પૃથિવીં વા ધનાનિ ચ
તને જેવું ગમે તેવું સુખ ભોગવી લે, પી લે, ઓ ડરપોક, આનંદ માણ; અને તને જેવું ગમે તેમ ધરતી કે ધન દાન પણ આપી દે.
લલસ્વ મયિ વિસ્રબ્ધા ધૃષ્ટમાજ્ઞાપયસ્વ ચ। મત્પ્રાસાદાલ્લલન્ત્યાશ્ચ લલતાં બાન્ધવસ્તવ
મારા પર નિર્ભય બનીને મન ભરીને આનંદ માણ, નિડર થઈને આજ્ઞા આપ; મારી કૃપાથી, જેમ તું આનંદ માણે છે એમ તારા સગાંઓ પણ ખુશ રહે.
ઋદ્ધિં મમાનુપશ્ય ત્વં શ્રિયં ભદ્રે યશસ્વિનિ। કિં કરિષ્યસિ રામેણ સુભગે ચીરવાસિના
મારી સમૃદ્ધિ અને વૈભવ જોઈ લે, ઓ શુભે અને પ્રસિદ્ધે; એ છાલ પહેરીને ફરતા રામ સાથે તું શું કરશે?
નિક્ષિપ્તવિજયો રામો ગતશ્રીર્વનગોચરઃ। વ્રતી સ્થણ્ડિલશાયી ચ શંકે જીવતિ વા ન વા
રામે તો વિજય ગુમાવી દીધો છે, વૈભવ પણ નથી, વનમાં રહે છે, વ્રત રાખે છે અને જમીન પર સુવે છે—મને તો શંકા છે કે એ જીવતો પણ હશે કે નહીં.
નહિ વૈદેહિ રામસ્ત્વાં દ્રષ્ટું વાપ્યુપલભ્યતે। પુરોબલાકૈરસિતૈર્મેઘૈર્જ્યોત્સ્નામિવાવૃતામ્
ઓ વૈદેહી, રામ તો તને જોઈ પણ શકતો નથી, તને મળવું તો દૂર રહી; જેમ કાળાં વાદળો ચાંદનીને ઢાંકી દે છે એમ.
ન ચાપિ મમ હસ્તાત્ ત્વાં પ્રાપ્તુમર્હતિ રાઘવઃ। હિરણ્યકશિપુઃ કીર્તિમિન્દ્રહસ્તગતામિવ
રાઘવ તો મને હાથમાંથી તને લઈ જવાનો વિચાર પણ કરી શકતો નથી, જેમ હિરણ્યકશિપુ ઈન્દ્રના હાથમાં રહેલી કીર્તિ મેળવી શક્યો નહોતો.
ચારુસ્મિતે ચારુદતિ ચારુનેત્રે વિલાસિનિ। મનો હરસિ મે ભીરુ સુપર્ણઃ પન્નગં યથા
ઓ મોહક, તારી મીઠી સ્મિત, મધુર હાસ્ય અને સુંદર આંખો મને મોહી લે છે, ઓ ડરપોક, જેમ સુપર્ણ પંખી સાપને લઈ જાય છે એમ.
ક્લિષ્ટકૌશેયવસનાં તન્વીમપ્યનલંકૃતામ્। ત્વાં દૃષ્ટ્વા સ્વેષુ દારેષુ રતિં નોપલભામ્યહમ્
તને જોઈને—ભલે તું સુકાઈ ગયેલી, ગંદા રેશમી વસ્ત્રોમાં અને આભૂષણ વિના હોય—મને મારા પોતાના પત્નીઓમાં કોઈ આનંદ જ નથી મળતો.