કરાલા ધૂમ્રકેશિન્યો રાક્ષસીર્વિકૃતાનનાઃ। પિબન્તિ સતતં પાનં સુરામાંસસદાપ્રિયાઃ
ભયાનક, ધૂમ્ર વાળવાળી, વિકૃત ચહેરાવાળી રાક્ષસીઓ સતત મદિરા પીતી અને હંમેશાં માંસ ખાવાની શોખીન હતી.
સ્કન્ધવન્તમુપાસીનાઃ પરિવાર્ય વનસ્પતિમ્। તસ્યાધસ્તાચ્ચ તાં દેવીં રાજપુત્રીમનિન્દિતામ્
પહોળા ખભાવાળા વૃક્ષને ઘેરીને બેઠેલી હતી અને તેના નીચે નિર્દોષ રાજકુમારી એ દેવી હતી.
લક્ષયામાસ લક્ષ્મીવાન્ હનૂમાઞ્જનકાત્મજામ્। નિષ્પ્રભાં શોકસંતપ્તાં મલસંકુલમૂર્ધજામ્
લક્ષ્મીથી ભરપૂર હનુમાનજી એ જનકનંદિનીને જોયા—જેઓ શોકથી દુર્બળ, તેજહીન અને વાળમાં માટી ભરાઈ ગઈ હતી.
ક્ષીણપુણ્યાં ચ્યુતાં ભૂમૌ તારાં નિપતિતામિવ। ચારિત્રવ્યપદેશાઢ્યાં ભર્તૃદર્શનદુર્ગતામ્
પુણ્ય ઓછું થઈ ગયું હોય એવી, પૃથ્વી પર પડેલી તારાની જેમ, જે ગુણોથી સમૃદ્ધ હતી પણ પતિથી વિયોગના દુઃખમાં હતી.
ભૂષણૈરુત્તમૈર્હીનાં ભર્તૃવાત્સલ્યભૂષિતામ્। રાક્ષસાધિપસંરુદ્ધાં બન્ધુભિશ્ચ વિનાકૃતામ્
સુંદર આભૂષણોથી વિહોણી, પતિના પ્રેમથી શોભાયમાન, રાક્ષસાધિપતિ દ્વારા કેદ અને પોતાના સગાંથી વિયોગમાં હતી.
વિયૂથાં સિંહસંરુદ્ધાં બદ્ધાં ગજવધૂમિવ। ચન્દ્રરેખાં પયોદાન્તે શારદાભ્રૈરિવાવૃતામ્
સૈનિકોથી ઘેરી, સિંહથી ઘેરાયેલી ગજવધૂ જેવી, મેઘના કાંઠે ચાંદની રેખા જેવી, શરદના વાદળોથી ઢંકાયેલી હતી.
ક્લિષ્ટરૂપામસંસ્પર્શાદયુક્તામિવ વલ્લકીમ્। સ તાં ભર્તૃહિતે યુક્તામયુક્તાં રક્ષસાં વશે
દુઃખી દેહવાળી, અસ્પર્શિત, જેમ વાંસળી બેસે નહીં એવી, પતિના હિતમાં તત્પર છતાં રાક્ષસીના વશમાં હતી.
અશોકવનિકામધ્યે શોકસાગરમાપ્લુતામ્। તાભિઃ પરિવૃતાં તત્ર સગ્રહામિવ રોહિણીમ્
અશોક વનના મધ્યમાં, દુઃખના સાગરમાં ગરકાવ, એ સ્ત્રીઓથી ઘેરાયેલી, જેમ ગ્રહો સાથે રોહિણી તારા હોય.
દદર્શ હનુમાંસ્તત્ર લતામકુસુમામિવ। સા મલેન ચ દિગ્ધાંગી વપુષા ચાપ્યલંકૃતા। મૃણાલી પઙ્કદિગ્ધેવ વિભાતિ ચ ન ભાતિ ચ
હનુમાનજી એ ત્યાં એને જોયા, જેમ ફૂલો વિના લતા હોય; શરીર માટીથી મસળાયેલું, છતાં સુંદરતા યથાવત્; કમળની ડાળ માટીથી મસળાયેલી હોય, એવી—ક્યારે તેજસ્વી લાગે, ક્યારે ન લાગે.
મલિનેન તુ વસ્ત્રેણ પરિક્લિષ્ટેન ભામિનીમ્। સંવૃતાં મૃગશાવાક્ષીં દદર્શ હનુમાન્ કપિઃ
મેલવાળા, જૂના કપડાં પહેરેલી તેજસ્વિ, મૃગશાવક જેવી આંખવાળી, ઢંકાયેલી, એવીને વાનર હનુમાનજી એ જોયા.
તાં દેવીં દીનવદનામદીનાં ભર્તૃતેજસા। રક્ષિતાં સ્વેન શીલેન સીતામસિતલોચનામ્
દુઃખી ચહેરાવાળી છતાં અડગ, પોતાના સદગુણથી રક્ષાયેલી, પતિના તેજથી પ્રકાશિત, કાળી આંખવાળી સીતા દેવી હતી.
તાં દૃષ્ટ્વા હનુમાન્ સીતાં મૃગશાવનિભેક્ષણામ્। મૃગકન્યામિવ ત્રસ્તાં વીક્ષમાણાં સમન્તતઃ
હનુમાનજી એ મૃગશાવક જેવી આંખવાળી, ચારે બાજુ ભયભીત નજરે જોતી, ડરી ગયેલી મૃગકન્યા જેવી સીતાજી ને જોયા.
દહન્તીમિવ નિઃશ્વાસૈર્વૃક્ષાન્ પલ્લવધારિણઃ। સંઘાતમિવ શોકાનાં દુઃખસ્યોર્મિમિવોત્થિતામ્
એમ લાગતું હતું કે, એના ઉચ્છ્વાસથી પાંદડાવાળા વૃક્ષો સળગી ઉઠે છે, એ દુઃખનો ઢગલો છે, અને દુઃખની લહેર ઉઠી છે.
તાં ક્ષમાં સુવિભક્તાંગીં વિનાભરણશોભિનીમ્। પ્રહર્ષમતુલં લેભે મારુતિઃ પ્રેક્ષ્ય મૈથિલીમ્
સુગઠિત અંગવાળી, આભૂષણ વિના પણ સુંદરતા યથાવત્ એવી મૈથિલી રાજકુમારીને જોઈને મારુતિએ અપરંપાર આનંદ અનુભવ્યો.
હર્ષજાનિ ચ સોઽશ્રૂણિ તાં દૃષ્ટ્વા મદિરેક્ષણામ્। મુમોચ હનુમાંસ્તત્ર નમશ્ચક્રે ચ રાઘવમ્
મદિરા જેવી આંખવાળી એને જોઈને હનુમાનજીના આનંદના આંસુ વહ્યા અને ત્યાં જ તેમણે રામને વંદન કર્યા.
નમસ્કૃત્વાથ રામાય લક્ષ્મણાય ચ વીર્યવાન્। સીતાદર્શનસંહૃષ્ટો હનુમાન્ સંવૃતોઽભવત્
પછી હનુમાનજી એ રામ અને લક્ષ્મણને વંદન કર્યા, અને સીતાજી ને જોઈને આનંદિત થઈ, પોતાને છુપાવી લીધા.
thumb|અષ્ટાદશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે સુન્દરકાણ્ડે અષ્ટાદશઃ સર્ગઃ ॥૫-
હવે અઠારમો અધ્યાય સાંભળો. શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના સુંદરકાંડનો અઢારમો અધ્યાય.
તથા વિપ્રેક્ષમાણસ્ય વનં પુષ્પિતપાદપમ્। વિચિન્વતશ્ચ વૈદેહીં કિઞ્ચિચ્છેષા નિશાભવત્
એ રીતે, ફૂલેલા વૃક્ષોથી ભરેલા વનમાં વૈદેહી ને શોધતા અને ચારે બાજુ જોતા, રાત લગભગ પૂરી થઈ આવી હતી.
ષડંગવેદવિદુષાં ક્રતુપ્રવરયાજિનામ્। શુશ્રાવ બ્રહ્મઘોષાન્ સ વિરાત્રે બ્રહ્મરક્ષસામ્
તે રાત્રે, જે બ્રાહ્મરાક્ષસો ષડંગવેદ જાણતા અને શ્રેષ્ઠ યજ્ઞો કરતા હતા, તેમના વેદપાઠ અને યજ્ઞઘોષ રાવણે સાંભળ્યા.
અથ મંગલવાદિત્રૈઃ શબ્દૈઃ શ્રોત્રમનોહરૈઃ। પ્રાબોધ્યત મહાબાહુર્દશગ્રીવો મહાબલઃ
પછી શુભ વાદ્યો અને મીઠા અવાજોથી, દશમુખી અને મહાબળવાન રાવણને જગાડવામાં આવ્યો.
વિબુધ્ય તુ મહાભાગો રાક્ષસેન્દ્રઃ પ્રતાપવાન્। સ્રસ્તમાલ્યામ્બરધરો વૈદેહીમન્વચિન્તયત્
જાગીને, તેજસ્વી અને શક્તિશાળી રાક્ષસરાજ, ઝૂકી ગયેલા હાર અને વસ્ત્ર પહેરીને, વૈદેહી વિશે વિચારવા લાગ્યો.
ભૃશં નિયુક્તસ્તસ્યાં ચ મદનેન મદોત્કટઃ। ન તુ તં રાક્ષસઃ કામં શશાકાત્મનિ ગૂહિતુમ્
તેના મનમાં સીતા માટેની પ્રબળ ઈચ્છા અને વાસનાથી ભરાઈને, રાક્ષસ રાવણ પોતાનો અભિલાષા છુપાવી શક્યો નહીં.
સ સર્વાભરણૈર્યુક્તો બિભ્રચ્છ્રિયમનુત્તમામ્। તાં નગૈર્વિવિધૈર્જુષ્ટાં સર્વપુષ્પફલોપગૈઃ
બધા આભૂષણોથી શોભિત અને અદ્વિતીય તેજ ધરાવતા રાવણે, વિવિધ વૃક્ષો અને સર્વપ્રકારના ફૂલ-ફળોથી ભરેલા那个 ઉદ્યાનમાં પ્રવેશ કર્યો.
વૃતાં પુષ્કરિણીભિશ્ચ નાનાપુષ્પોપશોભિતામ્। સદા મત્તૈશ્ચ વિહગૈર્વિચિત્રાં પરમાદ્ભુતૈઃ
તે ઉદ્યાન કમળની તળાવો અને અનેક રંગીન ફૂલો વડે શોભાયમાન હતું, જ્યાં હંમેશા મદમસ્ત અને અદ્ભુત પક્ષીઓ ગુંજતા હતા.
ઈહામૃગૈશ્ચ વિવિધૈર્વૃતાં દૃષ્ટિમનોહરૈઃ। વીથીઃ સમ્પ્રેક્ષમાણશ્ચ મણિકાઞ્ચનતોરણામ્
તે ઉદ્યાન અનેક સુંદર અને મનમોહક પશુઓથી ઘેરાયેલું હતું, અને રાવણ મણિ અને સોનાના તોરણોથી શોભાયમાન રસ્તાઓને નિહાળતો ગયો.
નાનામૃગગણાકીર્ણાં ફલૈઃ પ્રપતિતૈર્વૃતામ્। અશોકવનિકામેવ પ્રાવિશત્ સંતતદ્રુમામ્
વિવિધ પ્રજાતિના પશુઓથી ભરેલું અને જમીન પર પડેલા ફળોથી ઢંકાયેલું એ અશોકવનમાં, ઘનઘોર વૃક્ષોની વચ્ચે રાવણ પ્રવેશ્યો.
અંગનાઃ શતમાત્રં તુ તં વ્રજન્તમનુવ્રજન્। મહેન્દ્રમિવ પૌલસ્ત્યં દેવગન્ધર્વયોષિતઃ
રાવણ જ્યારે ચાલતો હતો ત્યારે, એકસો સ્ત્રીઓ તેની પાછળ ચાલતી હતી, જેમ મહેન્દ્રદેવની પાછળ દેવગંધર્વ સ્ત્રીઓ ચાલે છે.
દીપિકાઃ કાઞ્ચનીઃ કાશ્ચિજ્જગૃહુસ્તત્ર યોષિતઃ। વાલવ્યજનહસ્તાશ્ચ તાલવૃન્તાનિ ચાપરાઃ
કેટલીક સ્ત્રીઓએ ત્યાં સુવર્ણ દીવટીઓ પકડી હતી, કેટલીક વાળના પંખા લહેરાવતી હતી અને કેટલીક તાડપત્રના પંખા પકડીને ચાલતી હતી.
કાઞ્ચનૈશ્ચૈવ ભૃંગારૈર્જહ્રુઃ સલિલમગ્રતઃ। મણ્ડલાગ્રા બૃસીશ્ચૈવ ગૃહ્યાન્યાઃ પૃષ્ઠતો યયુઃ
બીજીઓ સુવર્ણપાત્રોમાં પાણી લઈ આગળ ચાલી, અને કેટલીક ગોળ પંખા પકડીને પાછળથી ચાલતી હતી.
કાચિદ્ રત્નમયીં પાત્રીં પૂર્ણાં પાનસ્ય ભ્રાજતીમ્। દક્ષિણા દક્ષિણેનૈવ તદા જગ્રાહ પાણિના
એક સ્ત્રીએ જડિત રત્નોથી બનેલ ઝગમગતું પીવાનું પાત્ર, જમણા હાથથી પકડી લીધું.