કાનનૈઃ કૃત્રિમૈશ્ચાપિ સર્વતઃ સમલંકૃતામ્। યે કેચિત્ પાદપાસ્તત્ર પુષ્પોપગફલોપગાઃ
તે બધે કૃત્રિમ વનોથી શોભાયમાન હતું, અને ત્યાંના બધા વૃક્ષો ફૂલ અને ફળોથી ભરેલા હતા.
સચ્છત્રાઃ સવિતર્દીકાઃ સર્વે સૌવર્ણવેદિકાઃ। લતાપ્રતાનૈર્બહુભિઃ પર્ણૈશ્ચ બહુભિર્વૃતામ્
બધા સ્થળે સુંદર છાંયો, મંચો અને સોનાની વાડીઓ હતી, અનેક લતાવલીઓ અને પાંદડાઓથી ઢંકાયેલા હતા.
કાઞ્ચનીં શિંશપામેકાં દદર્શ સ મહાકપિઃ। વૃતાં હેમમયીભિસ્તુ વેદિકાભિઃ સમન્તતઃ
એ મહાવાનરે એક સુવર્ણ શિંશપા વૃક્ષ જોયું, જે ચારેય બાજુથી સોનાની જ વાડીઓથી ઘેરાયેલું હતું.
સોઽપશ્યદ્ ભૂમિભાગાંશ્ચ નગપ્રસ્રવણાનિ ચ। સુવર્ણવૃક્ષાનપરાન્ દદર્શ શિખિસંનિભાન્
એણે જમીનના ભાગો, પર્વતના ઝરણા અને મયૂર જેવી ઝગમગાહટ ધરાવતા સુવર્ણ વૃક્ષો પણ જોયા.
તેષાં દ્રુમાણાં પ્રભયા મેરોરિવ મહાકપિઃ। અમન્યત તદા વીરઃ કાઞ્ચનોઽસ્મીતિ સર્વતઃ
આ બધા વૃક્ષોની તેજસ્વિતાથી એ વીર વાનરે એ સમયે વિચાર્યું કે, 'હું સર્વત્ર સુવર્ણ જેવો દેખાઈ રહ્યો છું, જાણે મેરુ પર્વત.'
તાન્ કાઞ્ચનાન્ વૃક્ષગણાન્ મારુતેન પ્રકમ્પિતાન્। કિઙ્કિણીશતનિર્ઘોષાન્ દૃષ્ટ્વા વિસ્મયમાગમત્
પવનથી હલનારા અને સૈંકડો ઘંટિયાંઓની ધ્વનિ કરતા એ સુવર્ણ વૃક્ષોને જોઈને એ આશ્ચર્યચકિત થયો.
સુપુષ્પિતાગ્રાન્ રુચિરાંસ્તરુણાઙ્કુરપલ્લવાન્। તામારુહ્ય મહાવેગઃ શિંશપાં પર્ણસંવૃતામ્
પુષ્પોથી ભરેલા શિખરો અને કૂમળા કળીઓ ધરાવતું, પાંદડીઓથી ઢંકાયેલું એ સુંદર શિંશપા વૃક્ષ હનુમાન ઝડપથી ચડી ગયો.
ઇતો દ્રક્ષ્યામિ વૈદેહીં રામદર્શનલાલસામ્। ઇતશ્ચેતશ્ચ દુઃખાર્તાં સમ્પતન્તીં યદૃચ્છયા
અહીંથી હું વૈદેહીને જોઈ શકીશ, જે રામના દર્શન માટે તરસી રહી છે, દુઃખી મનથી કદાચ અહીં-ત્યાં ફરતી હશે.
અશોકવનિકા ચેયં દૃઢં રમ્યા દુરાત્મનઃ। ચન્દનૈશ્ચમ્પકૈશ્ચાપિ બકુલૈશ્ચ વિભૂષિતા
આ ચોક્કસપણે એ દુષ્ટ રાવણનું સુંદર અશોકવન છે, જે ચંદન, ચંપક અને બકુલ વૃક્ષોથી શોભાયમાન છે.
ઇયં ચ નલિની રમ્યા દ્વિજસઙ્ઘનિષેવિતા। ઇમાં સા રાજમહિષી નૂનમેષ્યતિ જાનકી
આ અહીં સુંદર કમળતળાવ છે, જ્યાં અનેક પક્ષીઓ આવે છે; નિશ્ચય જ રાજમહિષી જાનકી અહીં આવશે.
સા રામા રાજમહિષી રાઘવસ્ય પ્રિયા સતી। વનસંચારકુશલા ધ્રુવમેષ્યતિ જાનકી
એ રામપ્રિય, રાજમહિષી, વનવાસજીવનમાં પારંગત, સતી જાનકી ચોક્કસ અહીં આવશે.
અથવા મૃગશાવાક્ષી વનસ્યાસ્ય વિચક્ષણા। વનમેષ્યતિ સાદ્યેહ રામચિન્તાસુકર્શિતા
અથવા તો મૃગશાવાક્ષી, બુદ્ધિશાળી અને રામના વિચારોથી દુઃખી થયેલી, વહેલી જ આ વનમાં આવી જશે.
રામશોકાભિસંતપ્તા સા દેવી વામલોચના। વનવાસરતા નિત્યમેષ્યતે વનચારિણી
રામના દુઃખથી વ્યાકુળ, સુંદર આંખોવાળી એ દેવી, જે હંમેશા વનમાં રહેવાનું પસંદ કરે છે, ચોક્કસપણે અહીં આવશે.
વનેચરાણાં સતતં નૂનં સ્પૃહયતે પુરા। રામસ્ય દયિતા ચાર્યા જનકસ્ય સુતા સતી
એ સતી, જનકની દીકરી, રામને પ્રિય અને સદા વનમાં રહેતા લોકોની સંગત માટે તરસે છે.
સંધ્યાકાલમનાઃ શ્યામા ધ્રુવમેષ્યતિ જાનકી। નદીં ચેમાં શુભજલાં સંધ્યાર્થે વરવર્ણિની
શ્યામવર્ણની અને સંધ્યાકાળના પૂજનમાં મન લગાવનારી જાનકી ચોક્કસપણે સંધ્યા સમયે આ પવિત્ર જળવાળી નદી પાસે આવશે.
તસ્યાશ્ચાપ્યનુરૂપેયમશોકવનિકા શુભા। શુભાયાઃ પાર્થિવેન્દ્રસ્ય પત્ની રામસ્ય સમ્મતા
આ સુંદર અશોકવાડી એ પવિત્ર અને રામને પ્રિય રાજાની પત્ની માટે યોગ્ય છે.
યદિ જીવતિ સા દેવી તારાધિપનિભાનના। આગમિષ્યતિ સાવશ્યમિમાં શીતજલાં નદીમ્
જો ચંદ્ર જેવી મુખવાળી એ દેવી જીવતી હશે તો એ ચોક્કસપણે આ ઠંડા જળવાળી નદી પાસે આવશે.
એવં તુ મત્વા હનુમાન્ મહાત્મા પ્રતીક્ષમાણો મનુજેન્દ્રપત્નીમ્। અવેક્ષમાણશ્ચ દદર્શ સર્વં સુપુષ્પિતે પર્ણઘને નિલીનઃ
આ રીતે વિચાર કરીને મહાન હનુમાન મનુષ્યરાજાની પત્નીની રાહ જોઈ રહ્યો હતો અને બધું ધ્યાનથી જોતા, ફૂલોથી ઘેરાયેલા ઘન પર્ણોમાં છુપાઈને રહ્યો.
thumb|પઞ્ચદશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે સુન્દરકાણ્ડે પઞ્ચદશઃ સર્ગઃ ॥૫-
શ્રીમદ્ વાલ્મીકિ રામાયણના સુંદરકાંડનો પંદરમો સર્ગ હવે સાંભળો.
સ વીક્ષમાણસ્તત્રસ્થો માર્ગમાણશ્ચ મૈથિલીમ્। અવેક્ષમાણશ્ચ મહીં સર્વાં તામન્વવૈક્ષત
એ ત્યાં ઊભો રહીને, માઇથિલી શોધતો અને આખી જમીન નિહાળતો, બધું ધ્યાનથી જોઈ રહ્યો હતો.
સંતાનકલતાભિશ્ચ પાદપૈરુપશોભિતામ્। દિવ્યગન્ધરસોપેતાં સર્વતઃ સમલંકૃતામ્
વૃક્ષો અને લતાવલીઓથી Everywhere શોભિત, દિવ્ય સુગંધ અને સ્વાદથી ભરપૂર, એ જગ્યા દરેક બાજુથી સુંદર લાગી રહી હતી.
તાં સ નન્દનસંકાશાં મૃગપક્ષિભિરાવૃતામ્। હર્મ્યપ્રાસાદસમ્બાધાં કોકિલાકુલનિઃસ્વનામ્
એ જગ્યા, જે નંદનવન જેવી લાગી રહી હતી, જ્યાં હરણો અને પક્ષીઓ ભરપૂર હતા, મહેલો અને મહાન મકાનોથી ઘેરાયેલી અને કોયલના મીઠા અવાજોથી ગૂંજતી હતી.
કાઞ્ચનોત્પલપદ્માભિર્વાપીભિરુપશોભિતામ્। બહ્વાસનકુથોપેતાં બહુભૂમિગૃહાયુતામ્
સોનાના કમળ અને પદ્મથી ભરેલી તળાવો, અનેક બેઠકો અને આરામ માટેના સ્થળો, અને અનેક માળાવાળા ઘરો એ જગ્યા શોભાવી રહ્યા હતા.
સર્વર્તુકુસુમૈ રમ્યૈઃ ફલવદ્ભિશ્ચ પાદપૈઃ। પુષ્પિતાનામશોકાનાં શ્રિયા સૂર્યોદયપ્રભામ્
દરેક ઋતુમાં ફૂલેલા અને ફળ આપતા વૃક્ષો, તેમજ ફૂલોથી ભરેલા અશોક વૃક્ષોની તેજસ્વી છટાથી એ જગ્યા સૂર્યોદય જેવી તેજમાં ઝળહળી રહી હતી.
પ્રદીપ્તામિવ તત્રસ્થો મારુતિઃ સમુદૈક્ષત। નિષ્પત્રશાખાં વિહગૈઃ ક્રિયમાણામિવાસકૃત્
મારુતિએ ત્યાં એ જગ્યા એવી જોઈ જાણે તે જ્વાળાથી પ્રગટ છે, અને પક્ષીઓએ સતત પાંદડા ખાઈ નાખતાં શાખાઓ ખાલી થઈ ગઈ હોય તેમ લાગી રહી હતી.
વિનિષ્પતદ્ભિઃ શતશશ્ચિત્રૈઃ પુષ્પાવતંસકૈઃ। સમૂલપુષ્પરચિતૈરશોકૈઃ શોકનાશનૈઃ
સૈંકડો પક્ષીઓ રંગબેરંગી ફૂલોની વેણીઓ પહેરીને ઉડી રહ્યા હતા, અને અશોક વૃક્ષો ફૂલોની ભરમારથી દુઃખ દૂર કરતા જણાતા હતા.
પુષ્પભારાતિભારૈશ્ચ સ્પૃશદ્ભિરિવ મેદિનીમ્। કર્ણિકારૈઃ કુસુમિતૈઃ કિંશુકૈશ્ચ સુપુષ્પિતૈઃ
ભારે ફૂલોના વજનથી જમીનને સ્પર્શતા જણાતા, અને કર્ણિકાર તથા કિંચુક વૃક્ષો પણ સુંદર રીતે ફૂલેલા હતા.
સ દેશઃ પ્રભયા તેષાં પ્રદીપ્ત ઇવ સર્વતઃ। પુંનાગાઃ સપ્તપર્ણાશ્ચ ચમ્પકોદ્દાલકાસ્તથા
એ પ્રદેશ એ વૃક્ષોની તેજથી ચારે બાજુ પ્રકાશિત જણાતો હતો; ત્યાં પુન્નાગ, સપ્તપર્ણ, ચંપક અને ઉદ્દાલક જેવા વૃક્ષો પણ હતા.
વિવૃદ્ધમૂલા બહવઃ શોભન્તે સ્મ સુપુષ્પિતાઃ। શાતકુમ્ભનિભાઃ કેચિત્ કેચિદગ્નિશિખપ્રભાઃ
ઘણા વૃક્ષો મજબૂત મૂળવાળા અને પુષ્પોથી ભરપૂર સુંદર લાગતા; કેટલાક સોનાની જેમ ઝળહળતા, તો કેટલાક અગ્નિની જ્યોતિ જેવી તેજસ્વી લાગતા.
નીલાઞ્જનનિભાઃ કેચિત્ તત્રાશોકાઃ સહસ્રશઃ। નન્દનં વિબુધોદ્યાનં ચિત્રં ચૈત્રરથં યથા
કેટલાક અશોક વૃક્ષો હજારોની સંખ્યામાં કાજળ જેવી કાળી છાયા ધરાવતા, અને એ જગ્યા દેવોના નંદનવન અને ચૈત્રરથ બગીચા જેવી સુંદર લાગી રહી હતી.