તથાઽઽમ્રવણસમ્પન્નાઁલ્લતાશતસમન્વિતાન્। જ્યામુક્ત ઇવ નારાચઃ પુપ્લુવે વૃક્ષવાટિકામ્
એ રીતે, કેરીના વન અને અનેક લતાવાળાં બગીચામાંથી, ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા બાણની જેમ, તે વૃક્ષોની વાડીમાં ફાંદ્યો.
સ પ્રવિશ્ય વિચિત્રાં તાં વિહગૈરભિનાદિતામ્। રાજતૈઃ કાઞ્ચનૈશ્ચૈવ પાદપૈઃ સર્વતો વૃતામ્
તે અજોડ બગીચામાં પ્રવેશીને, જ્યાં પક્ષીઓના કલરવથી વાતાવરણ ગુંજી રહ્યું હતું અને ચારે બાજુ ચાંદી તથા સોનાના વૃક્ષોથી ઘેરાયેલું હતું,
વિહગૈર્મૃગસઙ્ઘૈશ્ચ વિચિત્રાં ચિત્રકાનનામ્। ઉદિતાદિત્યસંકાશાં દદર્શ હનુમાન્ બલી
મહાબળવાન હનુમાને એ રંગબેરંગી, પક્ષીઓના ઝુંડ અને હરણોના ટોળાંથી ભરેલી, ઉગતા સૂર્ય જેવી તેજસ્વી વાડી જોઈ.
વૃતાં નાનાવિધૈર્વૃક્ષૈઃ પુષ્પોપગફલોપગૈઃ। કોકિલૈર્ભૃઙ્ગરાજૈશ્ચ મત્તૈર્નિત્યનિષેવિતામ્
એ વાડીમાં વિવિધ પ્રકારના ફૂલ અને ફળવાળા વૃક્ષો, કોકિલ અને મદમસ્ત ભમરા સતત વિહાર કરતા રહેતા હતા.
પ્રહૃષ્ટમનુજાં કાલે મૃગપક્ષિમદાકુલામ્। મત્તબર્હિણસંઘુષ્ટાં નાનાદ્વિજગણાયુતામ્
યોગ્ય સમયે એ બગીચો આનંદિત મનુષ્યો, ઉત્સાહી પક્ષીઓ અને પ્રાણીઓથી ભરેલો હતો; મદમસ્ત મોરોના રવ અને અનેક પ્રકારના પક્ષીઓના ટોળાંથી ગુંજી રહ્યો હતો.
માર્ગમાણો વરારોહાં રાજપુત્રીમનિન્દિતામ્। સુખપ્રસુપ્તાન્ વિહગાન્ બોધયામાસ વાનરઃ
જ્યારે વાનરે નિર્દોષ અને સુંદર રાજકન્યાની શોધ કરી, ત્યારે તેણે સુખથી સુતા પક્ષીઓને જાગૃત કર્યા.
ઉત્પતદ્ભિર્દ્વિજગણૈઃ પક્ષૈર્વાતૈઃ સમાહતાઃ। અનેકવર્ણા વિવિધા મુમુચુઃ પુષ્પવૃષ્ટયઃ
પંખીઓના ટોળાં ઊડી જતા, તેમના પાંખોથી હવા હલાઈ અને અનેક રંગીન ફૂલોની વરસાદ વરસી પડી.
પુષ્પાવકીર્ણઃ શુશુભે હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ। અશોકવનિકામધ્યે યથા પુષ્પમયો ગિરિઃ
ફૂલોથી ઢંકાયેલો પવનપુત્ર હનુમાન અશોકવનમાં એ રીતે તેજસ્વી લાગતો હતો, જાણે ફૂલોથી બનેલો કોઈ પહાડ હોય.
દિશઃ સર્વાભિધાવન્તં વૃક્ષખણ્ડગતં કપિમ્। દૃષ્ટ્વા સર્વાણિ ભૂતાનિ વસન્ત ઇતિ મેનિરે
દરેક દિશામાં વૃક્ષોના જૂથમાં દોડતો વાનર જોઈને બધાં જ પ્રાણીઓએ એવું માન્યું કે વસંતઋતુ આવી ગયો છે.
વૃક્ષેભ્યઃ પતિતૈઃ પુષ્પૈરવકીર્ણાઃ પૃથગ્વિધૈઃ। રરાજ વસુધા તત્ર પ્રમદેવ વિભૂષિતા
વૃક્ષોથી પડેલા વિવિધ પ્રકારના ફૂલોની છટા ધરતી પર આવી, જેથી એ ત્યાં કોઈ શણગારેલી સ્ત્રી જેવી તેજસ્વી લાગી.
નિર્ધૂતપત્રશિખરાઃ શીર્ણપુષ્પફલદ્રુમાઃ। નિક્ષિપ્તવસ્ત્રાભરણા ધૂર્તા ઇવ પરાજિતાઃ
પાંદડાં હલાઈ ગયેલા, ફૂલ અને ફળ છૂટા પડેલા મોટા વૃક્ષો એવા લાગતા હતા, જાણે હાર માની ગયેલી વેશ્યાઓએ પોતાના વસ્ત્રો અને આભૂષણો ઉતારી નાખ્યા હોય.
હનૂમતા વેગવતા કમ્પિતાસ્તે નગોત્તમાઃ। પુષ્પપત્રફલાન્યાશુ મુમુચુઃ ફલશાલિનઃ
ઝડપી હનુમાનથી હલનચલન થયેલા એ ઉત્તમ ફળદાર વૃક્ષોએ તરત જ પોતાના ફૂલ, પાંદડા અને ફળો ઝાડવી નાખ્યા.
વિહંગસઙ્ઘૈર્હીનાસ્તે સ્કન્ધમાત્રાશ્રયા દ્રુમાઃ। બભૂવુરગમાઃ સર્વે મારુતેન વિનિર્ધુતાઃ
પંખીઓના ટોળાં વિહોણા, ફક્ત ડાળીઓ જ બાકી એવા એ વૃક્ષો બધા જ પવનથી હલાઈ, જાણે જીવ વિહોણા થઈ ગયા હોય.
વિધૂતકેશી યુવતિર્યથા મૃદિતવર્ણકા। નિપીતશુભદન્તોષ્ઠી નખૈર્દન્તૈશ્ચ વિક્ષતા
જેમ કોઈ યુવાન સ્ત્રીના વાળ બખેરાઈ ગયા હોય, શણગાર બગડી ગયો હોય, અને દાંત-નખથી હોઠ અને દાંત પર ઘા પડ્યા હોય,
તથા લાંગૂલહસ્તૈસ્તુ ચરણાભ્યાં ચ મર્દિતા। તથૈવાશોકવનિકા પ્રભગ્નવનપાદપા
એ જ રીતે, હનુમાનની પૂંછ, હાથ અને પગથી પીડાયેલી, તૂટી ગયેલા વૃક્ષોવાળી અશોકવન પણ એવી જ દેખાતી હતી.
મહાલતાનાં દામાનિ વ્યધમત્ તરસા કપિઃ। યથા પ્રાવૃષિ વેગેન મેઘજાલાનિ મારુતઃ
વાનરે જોરથી મોટી લતાવાળાં હાર ફાડી નાખ્યા, જેમ વરસાદમાં પવન વાદળોના જૂથોને ઉડાડી દે છે.
સ તત્ર મણિભૂમીશ્ચ રાજતીશ્ચ મનોરમાઃ। તથા કાઞ્ચનભૂમીશ્ચ વિચરન્ દદૃશે કપિઃ
ત્યાં વાનરે ફરતા ફરતા મનોહર મણિથી બનેલી, ચાંદીથી બનેલી અને એ જ રીતે સોનાથી બનેલી જમીનો જોઈ.
વાપીશ્ચ વિવિધાકારાઃ પૂર્ણાઃ પરમવારિણા। મહાર્હૈર્મણિસોપાનૈરુપપન્નાસ્તતસ્તતઃ
અને ત્યાં વિવિધ આકારની, ઉત્તમ પાણીથી ભરેલી, કિંમતી મણિથી બનેલા સોપાનોથી શોભાયમાન એવી તળાવો હતાં.
મુક્તાપ્રવાલસિકતાઃ સ્ફાટિકાન્તરકુટ્ટિમાઃ। કાઞ્ચનૈસ્તરુભિશ્ચિત્રૈસ્તીરજૈરુપશોભિતાઃ
એ તળાવોમાં મોતી અને પ્રવાળની રેતી, ક્રિસ્ટલ જેવી પાળીઓ અને સુંદર સોનાના વૃક્ષોથી શોભાયમાન કાંઠા હતાં.
બુદ્ધપદ્મોત્પલવનાશ્ચક્રવાકોપશોભિતાઃ। નત્યૂહરુતસંઘુષ્ટા હંસસારસનાદિતાઃ
તેમાં ખીલેલા કમળ અને નીલપદ્મ, ચક્રવાક પક્ષીઓથી શોભાયમાન, જળપંખીઓના અવાજથી ગુંજતા અને હંસ-સારસના રવથી ભરેલા હતાં.
દીર્ઘાભિર્દ્રુમયુક્તાભિઃ સરિદ્ભિશ્ચ સમન્તતઃ। અમૃતોપમતોયાભિઃ શિવાભિરુપસંસ્કૃતાઃ
આસપાસ લાંબી નદીઓ, વૃક્ષોથી ઘેરાયેલી, અમૃત જેવી શુદ્ધ અને પવિત્ર પાણીથી ભરેલી હતી.
લતાશતૈરવતતાઃ સંતાનકુસુમાવૃતાઃ। નાનાગુલ્માવૃતવનાઃ કરવીરકૃતાન્તરાઃ
એ તળાવો સૈંકડો લતાવાળો, ફૂલોના ગુચ્છોથી ઢંકાયેલા, વિવિધ ઝાડીઓથી ઘેરાયેલા અને કરવીર વૃક્ષોથી વિભાજિત હતાં.
તતોઽમ્બુધરસંકાશં પ્રવૃદ્ધશિખરં ગિરિમ્। વિચિત્રકૂટં કૂટૈશ્ચ સર્વતઃ પરિવારિતમ્
પછી તેણે મેઘ જેવો વિશાળ, ઊંચા શિખરોવાળો, વિવિધ રંગીન ટોચો અને ચારેય બાજુ પથ્થરનાં કડાઓથી ઘેરાયેલો પહાડ જોયો.
શિલાગૃહૈરવતતં નાનાવૃક્ષસમાવૃતમ્। દદર્શ કપિશાર્દૂલો રમ્યં જગતિ પર્વતમ્
એ પહાડ પર પથ્થરની ભવ્ય મકાનો હતાં, અનેક પ્રકારના વૃક્ષોથી ઘેરાયેલો હતો; વાનરવીરએ એ મનોહર પર્વતને ધરતી પર જોયો.
દદર્શ ચ નગાત્ તસ્માન્નદીં નિપતિતાં કપિઃ। અંકાદિવ સમુત્પત્ય પ્રિયસ્ય પતિતાં પ્રિયામ્
એ વાનરે તે પર્વત પરથી એક નદી નીચે પડતી જોઈ, જાણે કોઈ પ્રિય વ્યક્તિ પોતાના પ્રિયના ગોડમાંથી ઉછળી પડી હોય તેમ.
જલે નિપતિતાગ્રૈશ્ચ પાદપૈરુપશોભિતામ્। વાર્યમાણામિવ ક્રુદ્ધાં પ્રમદાં પ્રિયબન્ધુભિઃ
પાણીમાં પડેલા વૃક્ષોના શિખરો વડે શોભાયમાન એ નદી, જાણે કોઈ રિસાયેલી સ્ત્રીને એની સખીઓ રોકી રહી હોય તેમ લાગી.
પુનરાવૃત્તતોયાં ચ દદર્શ સ મહાકપિઃ। પ્રસન્નામિવ કાન્તસ્ય કાન્તાં પુનરુપસ્થિતામ્
પછી એ મહાવાનરે ફરીથી એ નદીમાં ફરી ભરાઈ આવેલા પાણી જોઈને, જાણે કોઈ પ્રિય પ્રેમી પાસે ખુશખુશાલ પાછી આવી હોય તેમ અનુભવ્યું.
તસ્યાદૂરાત્ સ પદ્મિન્યો નાનાદ્વિજગણાયુતાઃ। દદર્શ કપિશાર્દૂલો હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ
ત્યાંથી થોડું દૂર પવનપુત્ર હનુમાન વાનરશ્રેષ્ઠે અનેક પક્ષીઓથી ભરેલા કમળના તળાવો જોયા.
કૃત્રિમાં દીર્ઘિકાં ચાપિ પૂર્ણાં શીતેન વારિણા। મણિપ્રવરસોપાનાં મુક્તાસિકતશોભિતામ્
એણે એક કૃત્રિમ, લાંબું, ઠંડા પાણીથી ભરેલું તળાવ પણ જોયું, જેમાં સુંદર રત્નોથી બનેલા પગથિયા અને મોતી જેવી વાળું રેતી ઝગમગતી હતી.
વિવિધૈર્મૃગસઙ્ઘૈશ્ચ વિચિત્રાં ચિત્રકાનનામ્। પ્રાસાદૈઃ સુમહદ્ભિશ્ચ નિર્મિતૈર્વિશ્વકર્મણા
તે સ્થળ વિવિધ પ્રાણીઓના જૂથો, રંગબેરંગી વન અને વિશ્વકર્માએ બનાવેલા વિશાળ મહેલો વડે અદભુત લાગતું હતું.