સુજાતમૂલા સુભગા કીર્તિમાલા યશસ્વિની। પ્રભગ્ના ચિરરાત્રાય મમ સીતામપશ્યતઃ
સીતાજી, જેમના મૂળ ઉત્તમ છે, સુખી છે, અને જેઓની કીર્તિ ફૂલી રહી છે, એવી સીતાજી, જેને હું શોધી રહ્યો છું, લાંબા સમય સુધી મને મળશે નહીં.
તાપસો વા ભવિષ્યામિ નિયતો વૃક્ષમૂલિકઃ। નેતઃ પ્રતિગમિષ્યામિ તામદૃષ્ટ્વાસિતેક્ષણામ્
હું વ્રત રાખી, વૃક્ષોના મૂળ અને ફળ ખાઈને જીવન વિતાવતો તપસ્વી બની જઈશ; અને જ્યારે સુધી કાળી આંખોવાળી સીતાજીને જોઈ ન લઉં, પાછો નહીં ફરું.
યદિ તુ પ્રતિગચ્છામિ સીતામનધિગમ્ય તામ્। અંગદઃ સહિતઃ સર્વૈર્વાનરૈર્ન ભવિષ્યતિ
પણ જો હું સીતાજીને શોધ્યા વિના પાછો જઈશ, તો અંગદ અને બધા વાનરો જીવતા નહીં રહે.
વિનાશે બહવો દોષા જીવન્ પ્રાપ્નોતિ ભદ્રકમ્। તસ્માત્ પ્રાણાન્ ધરિષ્યામિ ધ્રુવો જીવતિ સંગમઃ
વિનાશમાં અનેક દુષ્કર્મો થાય છે, પણ જીવતા રહીએ તો શુભ ફળ મળે છે; એટલે હું જીવન બચાવીશ, કારણ કે મળવાનું તો નિશ્ચિત છે.
એવં બહુવિધં દુઃખં મનસા ધારયન્ બહુ। નાધ્યગચ્છત્ તદા પારં શોકસ્ય કપિકુઞ્જરઃ
આ રીતે અનેક પ્રકારના દુઃખ મનમાં ધારણ કરીને, વાનરવીર પોતાના શોકનો અંત શોધી શક્યો નહીં.
તતો વિક્રમમાસાદ્ય ધૈર્યવાન્ કપિકુઞ્જરઃ। રાવણં વા વધિષ્યામિ દશગ્રીવં મહાબલમ્। કામમસ્તુ હૃતા સીતા પ્રત્યાચીર્ણં ભવિષ્યતિ
પછી ધૈર્ય પામી, વાનરવીરે વિચાર્યું: 'હું દશમુખ રાવણને મારી નાખીશ; સીતાજી અપહૃત થઈ હોય, પણ તેમને પાછી લાવીશ.'
અથવૈનં સમુત્ક્ષિપ્ય ઉપર્યુપરિ સાગરમ્। રામાયોપહરિષ્યામિ પશું પશુપતેરિવ
અથવા તો, હું રાવણને પકડીને, દરિયા ઉપરથી કૂદી, રામજી પાસે લઈ જઈશ, જેમ પશુને માલિક પાસે લઈ જાય છે.
ઇતિ ચિન્તાસમાપન્નઃ સીતામનધિગમ્ય તામ્। ધ્યાનશોકપરીતાત્મા ચિન્તયામાસ વાનરઃ
આ રીતે વિચારમાં ડૂબેલો, સીતાજીને શોધી ન શકેલો વાનર, ધ્યાન અને દુઃખથી ભરાયેલા મનથી ચિંતામાં પડ્યો.
યાવત્ સીતાં ન પશ્યામિ રામપત્નીં યશસ્વિનીમ્। તાવદેતાં પુરીં લંકાં વિચિનોમિ પુનઃ પુનઃ
જ્યારે સુધી હું યશસ્વિ રામપત્ની સીતાજીને જોઈ નહીં લઉં, ત્યારે સુધી આ લંકાનગરીમાં ફરી ફરીને શોધ કરતો રહીશ.
સમ્પાતિવચનાચ્ચાપિ રામં યદ્યાનયામ્યહમ્। અપશ્યન્ રાઘવો ભાર્યાં નિર્દહેત્ સર્વવાનરાન્
અને જો હું સંપાતિના શબ્દો પ્રમાણે, રામજી પાસે તેની પત્ની વિના પાછો જઈશ, તો રઘુકુળના વંશજ બધા વાનરોને ભસ્મ કરી નાખશે.
ઇહૈવ નિયતાહારો વત્સ્યામિ નિયતેન્દ્રિયઃ। ન મત્કૃતે વિનશ્યેયુઃ સર્વે તે નરવાનરાઃ
હું અહીં જ, નિયમિત આહાર અને ઇન્દ્રિય સંયમથી રહીશ; મારા કારણે બધા મનુષ્યો અને વાનરો નાશ પામે એવું ન થાય.
અશોકવનિકા ચાપિ મહતીયં મહાદ્રુમા। ઇમામધિગમિષ્યામિ નહીયં વિચિતા મયા
આ મહાન અને વિશાળ વૃક્ષોવાળી અશોકવાટિકા, હું ત્યાં જઇશ, કેમ કે એ જગ્યા હજી મેં શોધી નથી.
વસૂન્ રુદ્રાંસ્તથાઽઽદિત્યાનશ્વિનૌ મરુતોઽપિ ચ। નમસ્કૃત્વા ગમિષ્યામિ રક્ષસાં શોકવર્ધનઃ
વસુ, રુદ્ર, આદિત્ય, અશ્વિનીકુમાર અને મારુતોને વંદન કરીને, હું રાક્ષસોના દુઃખ વધારવા માટે આગળ વધીશ.
જિત્વા તુ રાક્ષસાન્ દેવીમિક્ષ્વાકુકુલનન્દિનીમ્। સમ્પ્રદાસ્યામિ રામાય સિદ્ધીમિવ તપસ્વિને
રાક્ષસોને હરાવીને, ઇક્ષ્વાકુ વંશની આનંદદાયિ દેવીને, હું રામજીને પાછી આપીશ, જેમ તપસ્વીને સિદ્ધિ મળે છે.
સ મુહૂર્તમિવ ધ્યાત્વા ચિન્તાવિગ્રથિતેન્દ્રિયઃ। ઉદતિષ્ઠન્ મહાબાહુર્હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ
થોડો સમય ધ્યાન કરીને, ચિંતાથી મુક્ત ઇન્દ્રિયો સાથે, મહાબલી પવનપુત્ર હનુમાન ઊભા થયા.
નમોઽસ્તુ રામાય સલક્ષ્મણાય દેવ્યૈ ચ તસ્યૈ જનકાત્મજાયૈ। નમોઽસ્તુ રુદ્રેન્દ્રયમાનિલેભ્યો નમોઽસ્તુ ચન્દ્રાગ્નિમરુદ્ગણેભ્યઃ
રામજી અને લક્ષ્મણજીને વંદન, જનકનંદિની દેવીને વંદન; રુદ્ર, ઇન્દ્ર, યમ, પવનને વંદન; ચંદ્ર, અગ્નિ અને મારુતોને પણ વંદન.
સ તેભ્યસ્તુ નમસ્કૃત્વા સુગ્રીવાય ચ મારુતિઃ। દિશઃ સર્વાઃ સમાલોક્ય સોઽશોકવનિકાં પ્રતિ
એવી રીતે બધાને અને સુગ્રીવને પણ વંદન કરીને, પવનપુત્ર હનુમાનએ ચારેય દિશામાં જોઈને અશોકવાટિકાની તરફ નજર કરી.
સ ગત્વા મનસા પૂર્વમશોકવનિકાં શુભામ્। ઉત્તરં ચિન્તયામાસ વાનરો મારુતાત્મજઃ
પહેલાં મનથી શુભ અશોકવાટિકામાં જઈને, પવનપુત્ર વાનરે હવે આગળ શું કરવું એ વિચાર્યું.
ધ્રુવં તુ રક્ષોબહુલા ભવિષ્યતિ વનાકુલા। અશોકવનિકા પુણ્યા સર્વસંસ્કારસંસ્કૃતા
નિષ્ઠિત રીતે, આ પવિત્ર અશોકવાટિકા, સર્વ રીતે શુદ્ધ થયેલી, અનેક રાક્ષસોથી ભરેલી અને વૃક્ષોથી ઘેરી હશે.
રક્ષિણશ્ચાત્ર વિહિતા નૂનં રક્ષન્તિ પાદપાન્। ભગવાનપિ વિશ્વાત્મા નાતિક્ષોભં પ્રવાયતિ
અહીં વૃક્ષોની રક્ષા માટે ચોક્કસપણે રક્ષકો રાખવામાં આવ્યા છે; અહીં સુધી કે સર્વવ્યાપી ભગવાન પણ પવનને વધારે ઉથલાવતાં નથી.
સંક્ષિપ્તોઽયં મયાઽઽત્મા ચ રામાર્થે રાવણસ્ય ચ। સિદ્ધિં દિશન્તુ મે સર્વે દેવાઃ સર્ષિગણાસ્ત્વિહ
હું રામના હિત માટે અને રાવણને લીધે પોતાને સંયમમાં રાખ્યો છે; બધા દેવતાઓ અને ઋષિગણો અહીં મને સફળતા આપે એવી મારી પ્રાર્થના છે.
બ્રહ્મા સ્વયમ્ભૂર્ભગવાન્ દેવાશ્ચૈવ તપસ્વિનઃ। સિદ્ધિમગ્નિશ્ચ વાયુશ્ચ પુરુહૂતશ્ચ વજ્રભૃત્
સ્વયંભૂ બ્રહ્મા, દેવતાઓ, તપસ્વીઓ, અગ્નિ, વાયુ, પુરુહૂત અને વજ્રધારી ઇન્દ્ર મને સફળતા આપે એવી મારી ઇચ્છા છે.
વરુણઃ પાશહસ્તશ્ચ સોમાદિત્યૌ તથૈવ ચ। અશ્વિનૌ ચ મહાત્માનૌ મરુતઃ સર્વ એવ ચ
પાશધારી વરુણ, સોમ, આદિત્ય, મહાન અશ્વિનીકુમાર અને બધા મરુદગણ પણ મને સફળતા આપે એવી મારી પ્રાર્થના છે.
સિદ્ધિં સર્વાણિ ભૂતાનિ ભૂતાનાં ચૈવ યઃ પ્રભુઃ। દાસ્યન્તિ મમ યે ચાન્યેઽપ્યદૃષ્ટાઃ પથિ ગોચરાઃ
બધી જ પ્રજાઓ, પ્રજાપતિ અને માર્ગમાં અદૃશ્ય રહેતા બીજા પણ જે હોય, તેઓ મને સફળતા આપે એવી મારી ઇચ્છા છે.
તદુન્નસં પાણ્ડુરદન્તમવ્રણં શુચિસ્મિતં પદ્મપલાશલોચનમ્। દ્રક્ષ્યે તદાર્યાવદનં કદા ન્વહં પ્રસન્નતારાધિપતુલ્યવર્ચસમ્
ક્યારે હું એ આર્યાના ચમકતા ચાંદની જેવાં તેજવાળાં, ઊંચા, સફેદ દાંતવાળાં, નિર્મળ સ્મિતવાળાં અને કમળની પાંખડી જેવી આંખવાળાં મુખને જોઈશ?
ક્ષુદ્રેણ હીનેન નૃશંસમૂર્તિના સુદારુણાલંકૃતવેષધારિણા। બલાભિભૂતા હ્યબલા તપસ્વિની કથં નુ મે દૃષ્ટિપથેઽદ્ય સા ભવેત્
આજે એ દયાળુ, તપસ્વિ સ્ત્રી, જે બળથી દબાઈ ગઈ છે અને એક નીચ, ક્રૂર, ભયાનક અને ભયાનક વેશ ધારણ કરનાર દ્વારા પકડાઈ છે, કેવી રીતે મારી નજરે પડશે?
thumb|ચતુર્દશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે સુન્દરકાણ્ડે ચતુર્દશઃ સર્ગઃ ॥૫-
શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના સુંદરકાંડનો ચૌદમો સર્ગ અહીં પૂર્ણ થાય છે, સાંભળો ચૌદમો અધ્યાય.
સ મુહૂર્તમિવ ધ્યાત્વા મનસા ચાધિગમ્ય તામ્। અવપ્લુતો મહાતેજાઃ પ્રાકારં તસ્ય વેશ્મનઃ
થોડો સમય વિચાર કરીને અને મનથી તેને યાદ કરીને, મહાબળવાન હનુમાન એ મહેલની દીવાલ ફાંદીને અંદર ગયો.
સ તુ સંહૃષ્ટસર્વાંગઃ પ્રાકારસ્થો મહાકપિઃ। પુષ્પિતાગ્રાન્ વસન્તાદૌ દદર્શ વિવિધાન્ દ્રુમાન્
દિવાલ પર ઊભેલા મહાકપિ, સર્વાંગે આનંદથી ભરાયેલા, વસંતના આરંભે ફૂલેલા અનેક પ્રકારના વૃક્ષો જોયા.
સાલાનશોકાન્ ભવ્યાંશ્ચ ચમ્પકાંશ્ચ સુપુષ્પિતાન્। ઉદ્દાલકાન્ નાગવૃક્ષાંશ્ચૂતાન્ કપિમુખાનપિ
તેને સુંદર અશોકવૃક્ષો, પુષ્પિત ચંપક, ઉદ્દાલક, નાગવૃક્ષો, કેરીના વૃક્ષો અને વાંદરાના મુખ જેવા વૃક્ષો પણ દેખાયા.