વિપઞ્ચીં પરિગૃહ્યાન્યા નિયતા નૃત્યશાલિની। નિદ્રાવશમનુપ્રાપ્તા સહકાન્તેવ ભામિની
બીજી એક, નૃત્યમાં નિષ્ઠાવાન, વિપંચી હાથમાં લઈને સુતી હતી, જાણે પોતાના પ્રિયતમ સાથે આરામ કરતી તેજસ્વી સ્ત્રી હોય.
અન્યા કનકસંકાશૈર્મૃદુપીનૈર્મનોરમૈઃ। મૃદંગં પરિવિદ્ધ્યાંગૈઃ પ્રસુપ્તા મત્તલોચના
બીજી એક, મદભરી આંખવાળી, સુવર્ણ જેવી ચમકતી અને નરમ, ગોળ અને સુંદર અંગોથી મૃદંગ વગાડતી સુતી હતી.
ભુજપાશાન્તરસ્થેન કક્ષગેન કૃશોદરી। પણવેન સહાનિન્દ્યા સુપ્તા મદકૃતશ્રમા
પાતળી કમરવાળી નિર્દોષ સ્ત્રી, મદથી થાકી ગઈ, હાથ વચ્ચે અને બાજુમાં પખાવજ રાખીને સુતી હતી.
ડિણ્ડિમં પરિગૃહ્યાન્યા તથૈવાસક્તડિણ્ડિમા। પ્રસુપ્તા તરુણં વત્સમુપગુહ્યેવ ભામિની
બીજી એક વાનર સ્ત્રી, તેના ઢીંડીમને ચુંટીને, એ રીતે ઊંઘી રહી છે જેમ કોઈ તેજસ્વી સ્ત્રી પોતાના નાનકડા વાછરડાને ભેટી રહે.
કાચિદાડમ્બરં નારી ભુજસમ્ભોગપીડિતમ્। કૃત્વા કમલપત્રાક્ષી પ્રસુપ્તા મદમોહિતા
કમળ જેવી આંખો ધરાવતી એક સ્ત્રી, મદમાં મગ્ન થઈ, પોતાના હાથની ભાંખે તબલાને દબાવીને ઊંઘી રહી છે.
કલશીમપવિદ્ધ્યાન્યા પ્રસુપ્તા ભાતિ ભામિની। વસન્તે પુષ્પશબલા માલેવ પરિમાર્જિતા
બીજી તેજસ્વી સ્ત્રી, પોતાના કળશને બાજુ પર મૂકી, ફૂલોથી શણગારેલી વનમાલા જેવી વસંતમાં, ઊંઘી રહી છે.
પાણિભ્યાં ચ કુચૌ કાચિત્ સુવર્ણકલશોપમૌ। ઉપગુહ્યાબલા સુપ્તા નિદ્રાબલપરાજિતા
એક યુવાન સ્ત્રી, ઊંઘની અસરથી પરાજિત, બંને હાથથી પોતાના કાંડા જેવું સોનાના કળશ જેવા સ્તનને બાંધીને ઊંઘી રહી છે.
અન્યા કમલપત્રાક્ષી પૂર્ણેન્દુસદૃશાનના। અન્યામાલિંગ્ય સુશ્રોણીં પ્રસુપ્તા મદવિહ્વલા
બીજી કમળ જેવી આંખો ધરાવતી, પૂર્ણચંદ્ર જેવા ચહેરાવાળી સ્ત્રી, બીજી સુંદર કટિવાળી સ્ત્રીને બાહોમાં લઈ, મદમાં મગ્ન થઈ ઊંઘી રહી છે.
આતોદ્યાનિ વિચિત્રાણિ પરિષ્વજ્ય વરસ્ત્રિયઃ। નિપીડ્ય ચ કુચૈઃ સુપ્તાઃ કામિન્યઃ કામુકાનિવ
શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ વિવિધ વાદ્યયંત્રોને બાહોમાં લઈ, પોતાના સ્તનથી દબાવીને, પ્રેમી પોતાના પ્રેમિકાને જેમ, ઊંઘી રહી છે.
તાસામેકાન્તવિન્યસ્તે શયાનાં શયને શુભે। દદર્શ રૂપસમ્પન્નામથ તાં સ કપિઃ સ્ત્રિયમ્
આ સ્ત્રીઓમાં, એક સુંદર શયન પર એકલાં સૂઈ રહેલી, રૂપથી ભરપૂર એવી સ્ત્રીને કપી એ જોયી.
મુક્તામણિસમાયુક્તૈર્ભૂષણૈઃ સુવિભૂષિતામ્। વિભૂષયન્તીમિવ ચ સ્વશ્રિયા ભવનોત્તમમ્
મૂક્તા અને મણિથી શણગારેલા આભૂષણોથી સજ્જ, એ સ્ત્રી પોતાની તેજથી મહેલને વધુ સુંદર બનાવતી જણાઈ.
ગૌરીં કનકવર્ણાભામિષ્ટામન્તઃપુરેશ્વરીમ્। કપિર્મન્દોદરીં તત્ર શયાનાં ચારુરૂપિણીમ્
ત્યાં કપી એ મંડોદરીને, સોનાની જેમ ઉજ્જવળ, અંતઃપુરની પ્રિય રાણી, સુંદર રૂપમાં સૂઈ રહેલી જોઈ.
સ તાં દૃષ્ટ્વા મહાબાહુર્ભૂષિતાં મારુતાત્મજઃ। તર્કયામાસ સીતેતિ રૂપયૌવનસમ્પદા। હર્ષેણ મહતા યુક્તો નનન્દ હરિયૂથપઃ
મારુતપુત્રે એ શણગારેલી સ્ત્રીને જોઈ, તેના રૂપ, યુવાની અને સૌંદર્યને જોઈને 'આ સીતા હશે' એમ વિચાર્યું; અને ખૂબ આનંદથી હરિદળપતિ પ્રસન્ન થયો.
આસ્ફોટયામાસ ચુચુમ્બ પુચ્છં નનન્દ ચિક્રીડ જગૌ જગામ। સ્તમ્ભાનરોહન્નિપપાત ભૂમૌ નિદર્શયન્ સ્વાં પ્રકૃતિં કપીનામ્
એણે તાળી વગાડી, પૂંછને ચુંબન કર્યું, આનંદ કર્યો, રમ્યો, ગીત ગાયું, કૂદ્યો, સ્તંભ પર ચડ્યો, જમીન પર પડ્યો, અને કપીઓની સ્વભાવ બતાવ્યો.
thumb|એકાદશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે સુન્દરકાણ્ડે એકાદશઃ સર્ગઃ ॥૫-
શ્રીમદ વાલ્મીકી રામાયણના સુંદરકાંડમાં એકાદશ સર્ગ સાંભળો.
અવધૂય ચ તાં બુદ્ધિં બભૂવાવસ્થિતસ્તદા। જગામ ચાપરાં ચિન્તાં સીતાં પ્રતિ મહાકપિઃ
એ વિચારને બાજુ પર મૂકી, મહાકપી ત્યાં જ સ્થિર રહ્યો અને સીતા વિશે બીજું વિચારવા લાગ્યો.
ન રામેણ વિયુક્તા સા સ્વપ્તુમર્હતિ ભામિની। ન ભોક્તું નાપ્યલંકર્તું ન પાનમુપસેવિતુમ્
રામથી વિયોગમાં રહેલી એ તેજસ્વી સ્ત્રી, ઊંઘવા, ખાવા, શણગારવા કે પાન પીવા ઈચ્છતી નથી.
નાન્યં નરમુપસ્થાતું સુરાણામપિ ચેશ્વરમ્। ન હિ રામસમઃ કશ્ચિદ્ વિદ્યતે ત્રિદશેષ્વપિ
એ કોઈ બીજા પુરુષ પાસે, દેવતાઓના સ્વામી પાસે પણ, જતી નથી; કેમ કે રામ જેવી સમાનતા કોઈ દેવોમાં પણ નથી.
અન્યેયમિતિ નિશ્ચિત્ય ભૂયસ્તત્ર ચચાર સઃ। પાનભૂમૌ હરિશ્રેષ્ઠઃ સીતાસંદર્શનોત્સુકઃ
'આ બીજી છે' એમ નક્કી કરીને, હરીશ્રેષ્ઠ સીતા દર્શન માટે ઉત્સુક થઈ, પાનભૂમિમાં આગળ ચાલ્યો.
ક્રીડિતેનાપરાઃ ક્લાન્તા ગીતેન ચ તથાપરાઃ। નૃત્યેન ચાપરાઃ ક્લાન્તાઃ પાનવિપ્રહતાસ્તથા
કેટલાંક સ્ત્રીઓ રમતમાં થાકી ગઈ, કેટલાંક ગીતમાં, કેટલાંક નૃત્યમાં, અને કેટલાંક પાનથી મદમાં મગ્ન થઈ ગઈ.
મુરજેષુ મૃદંગેષુ ચેલિકાસુ ચ સંસ્થિતાઃ। તથાઽઽસ્તરણમુખ્યેષુ સંવિષ્ટાશ્ચાપરાઃ સ્ત્રિયઃ
કેટલાંક સ્ત્રીઓ મૃદંગ, મુરજ અને રમવાની જગ્યા પાસે ઊભી હતી; અને કેટલાંક મુખ્ય શયન પર સૂઈ હતી.
અંગનાનાં સહસ્રેણ ભૂષિતેન વિભૂષણૈઃ। રૂપસંલાપશીલેન યુક્તગીતાર્થભાષિણા
કપી એ રાવણને, હજારો શણગારેલી, સુંદર, ગીત અને વાતચીતમાં કુશળ સ્ત્રીઓથી ઘેરાયેલા જોઈ.
દેશકાલાભિયુક્તેન યુક્તવાક્યાભિધાયિના। રતાધિકેન સંયુક્તાં દદર્શ હરિયૂથપઃ
સમય અને સ્થળની સમજ ધરાવતી, યોગ્ય રીતે વાત કરતી અને આનંદમાં સૌથી વધુ રમી રહેલી સાથે સંકળાયેલી વ્યક્તિને વાનરોએકના નેતાએ જોયા.
અન્યત્રાપિ વરસ્ત્રીણાં રૂપસંલાપશાયિનામ્। સહસ્રં યુવતીનાં તુ પ્રસુપ્તં સ દદર્શ હ
બીજી જગ્યાએ પણ, સુંદર અને વાતચીતમાં નિપુણ એવી હજારો યુવાન સ્ત્રીઓ સુઈ રહેલી જોઈ.
દેશકાલાભિયુક્તં તુ યુક્તવાક્યાભિધાયિ તત્। રતાવિરતસંસુપ્તં દદર્શ હરિયૂથપઃ
સમય અને સ્થળની સમજ ધરાવતી, યોગ્ય રીતે વાત કરતી અને આનંદથી થાકી સુઈ ગયેલી વ્યક્તિને વાનરોએકના નેતાએ જોયા.
સ રાક્ષસેન્દ્રઃ શુશુભે તાભિઃ પરિવૃતઃ સ્વયમ્। કરેણુભિર્યથારણ્યે પરિકીર્ણો મહાદ્વિપઃ
તે રાક્ષસોના રાજા પોતાના આસપાસ રહેલી સ્ત્રીઓથી ઘેરાયેલો, જંગલમાં ગાયોની વચ્ચે મહા હાથી જેવો ઝળહળતો દેખાયો.
સર્વકામૈરુપેતાં ચ પાનભૂમિં મહાત્મનઃ। દદર્શ કપિશાર્દૂલસ્તસ્ય રક્ષઃપતેર્ગૃહે
વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ એ વાનરે રાક્ષસોના મહાન આત્માવાળા રાજાના ઘરમાં સર્વ પ્રકારની આનંદથી ભરેલી પીણાની જગ્યા જોઈ.
મૃગાણાં મહિષાણાં ચ વરાહાણાં ચ ભાગશઃ। તત્ર ન્યસ્તાનિ માંસાનિ પાનભૂમૌ દદર્શ સઃ
તે પીણાની જગ્યા પર હરણ, મહિષ અને વરાહના માંસના ભાગો મૂકેલા જોઈ.
રૌક્મેષુ ચ વિશાલેષુ ભાજનેષ્વપ્યભક્ષિતાન્। દદર્શ કપિશાર્દૂલો મયૂરાન્ કુક્કુટાંસ્તથા
પહોળા સોનાના વાસણોમાં અસ્પર્શિત મયૂર અને કુકડ પણ વાનરોએકના નેતાએ જોયા.
વરાહવાધ્રીણસકાન્ દધિસૌવર્ચલાયુતાન્। શલ્યાન્ મૃગમયૂરાંશ્ચ હનુમાનન્વવૈક્ષત
હનુમાને વરાહના માથા, ગેંડાના માંસ, દહીં અને મીઠા સાથે તૈયાર કરેલા, તેમજ હરણ અને મયૂરના શલ્યાં પણ જોયા.