શશિપ્રકાશવદના વરકુણ્ડલભૂષણાઃ। અમ્લાનમાલ્યાભરણા દદર્શ હરિયૂથપઃ
ચાંદની જેવું તેજ ધરાવતાં ચહેરા, સુંદર કુંડળોથી શોભિત, કદી ન વાંછાતા હાર અને દાગીનાં પહેરેલા, એ બધાં વાનરપતિએ જોયા.
નૃત્યવાદિત્રકુશલા રાક્ષસેન્દ્રભુજાઙ્કગાઃ। વરાભરણધારિણ્યો નિષણ્ણા દદૃશે કપિઃ
નૃત્ય અને વાદ્યમાં નિપુણ, રાક્ષસરાજના હાથ પર બેઠેલી, સુંદર દાગીનાં પહેરેલી એ સ્ત્રીઓ વાનરે આરામ કરતી જોઈ.
વજ્રવૈદૂર્યગર્ભાણિ શ્રવણાન્તેષુ યોષિતામ્। દદર્શ તાપનીયાનિ કુણ્ડલાન્યંગદાનિ ચ
તે સ્ત્રીઓના કાનના છેડે સોનાના કુંડળ અને હાથમાં સુવર્ણ કડાં, જેમાં વજ્ર અને વૈડૂર્ય રત્ન જડેલા હતા, તે બધાં વાનરે જોયા.
તાસાં ચન્દ્રોપમૈર્વક્ત્રૈઃ શુભૈર્લલિતકુણ્ડલૈઃ। વિરરાજ વિમાનં તન્નભસ્તારાગણૈરિવ
ચાંદની જેવાં ચહેરા અને લલિત કુંડળોથી શોભિત એ સ્ત્રીઓથી એ મહેલ આકાશમાં તારાઓની જેમ ઝગમગતો લાગતો હતો.
મદવ્યાયામખિન્નાસ્તા રાક્ષસેન્દ્રસ્ય યોષિતઃ। તેષુ તેષ્વવકાશેષુ પ્રસુપ્તાસ્તનુમધ્યમાઃ
મદિરા અને રમતમાં થાકી ગયેલી, પાતળી કમરવાળી રાક્ષસરાજની એ સ્ત્રીઓ વિવિધ જગ્યાએ સુતી હતી.
અંગહારૈસ્તથૈવાન્યા કોમલૈર્નૃત્યશાલિની। વિન્યસ્તશુભસર્વાંગી પ્રસુપ્તા વરવર્ણિની
બીજી એક, નૃત્યમાં નિપુણ, નરમ અને સુંદર અંગો ગોઠવીને, આખું સુંદર શરીર દેખાતું, પોતાની તેજસ્વી કાંતિ સાથે સુતી હતી.
કાચિદ્ વીણાં પરિષ્વજ્ય પ્રસુપ્તા સમ્પ્રકાશતે। મહાનદીપ્રકીર્ણેવ નલિની પોતમાશ્રિતા
એક, વીણા ભળીને સુતી હતી, જાણે મહાન નદીમાં ફૂલેલી કમળની જેમ, તરવૈયા પર આરામ કરતી હોય.
અન્યા કક્ષગતેનૈવ મડ્ડુકેનાસિતેક્ષણા। પ્રસુપ્તા ભામિની ભાતિ બાલપુત્રેવ વત્સલા
બીજી એક, કાળી આંખવાળી, બાજુમાં મૃદંગ રાખીને સુતી હતી, જાણે માતા પોતાના નાનાં બાળકને પ્રેમથી ચાંપતી હોય.
પટહં ચારુસર્વાંગી ન્યસ્ય શેતે શુભસ્તની। ચિરસ્ય રમણં લબ્ધ્વા પરિષ્વજ્યેવ કામિની
સુંદર શરીરવાળી અને મનોહર સ્તનવાળી એક સ્ત્રી, પથારી પર પખાવજ મૂકી સુતી હતી, જાણે લાંબા સમય પછી પ્રેમી સાથે મળીને ચાંપતી હોય.
કાચિદ્ વીણાં પરિષ્વજ્ય સુપ્તા કમલલોચના। વરં પ્રિયતમં ગૃહ્ય સકામેવ હિ કામિની
કમળ જેવી આંખવાળી એક સ્ત્રી, વીણા ભળી સુતી હતી, જાણે પોતાની મનપસંદ પ્રિયતમને ચાંપીને, મનની ઈચ્છા પૂર્ણ થઈ હોય.
વિપઞ્ચીં પરિગૃહ્યાન્યા નિયતા નૃત્યશાલિની। નિદ્રાવશમનુપ્રાપ્તા સહકાન્તેવ ભામિની
બીજી એક, નૃત્યમાં નિષ્ઠાવાન, વિપંચી હાથમાં લઈને સુતી હતી, જાણે પોતાના પ્રિયતમ સાથે આરામ કરતી તેજસ્વી સ્ત્રી હોય.
અન્યા કનકસંકાશૈર્મૃદુપીનૈર્મનોરમૈઃ। મૃદંગં પરિવિદ્ધ્યાંગૈઃ પ્રસુપ્તા મત્તલોચના
બીજી એક, મદભરી આંખવાળી, સુવર્ણ જેવી ચમકતી અને નરમ, ગોળ અને સુંદર અંગોથી મૃદંગ વગાડતી સુતી હતી.
ભુજપાશાન્તરસ્થેન કક્ષગેન કૃશોદરી। પણવેન સહાનિન્દ્યા સુપ્તા મદકૃતશ્રમા
પાતળી કમરવાળી નિર્દોષ સ્ત્રી, મદથી થાકી ગઈ, હાથ વચ્ચે અને બાજુમાં પખાવજ રાખીને સુતી હતી.
ડિણ્ડિમં પરિગૃહ્યાન્યા તથૈવાસક્તડિણ્ડિમા। પ્રસુપ્તા તરુણં વત્સમુપગુહ્યેવ ભામિની
બીજી એક વાનર સ્ત્રી, તેના ઢીંડીમને ચુંટીને, એ રીતે ઊંઘી રહી છે જેમ કોઈ તેજસ્વી સ્ત્રી પોતાના નાનકડા વાછરડાને ભેટી રહે.
કાચિદાડમ્બરં નારી ભુજસમ્ભોગપીડિતમ્। કૃત્વા કમલપત્રાક્ષી પ્રસુપ્તા મદમોહિતા
કમળ જેવી આંખો ધરાવતી એક સ્ત્રી, મદમાં મગ્ન થઈ, પોતાના હાથની ભાંખે તબલાને દબાવીને ઊંઘી રહી છે.
કલશીમપવિદ્ધ્યાન્યા પ્રસુપ્તા ભાતિ ભામિની। વસન્તે પુષ્પશબલા માલેવ પરિમાર્જિતા
બીજી તેજસ્વી સ્ત્રી, પોતાના કળશને બાજુ પર મૂકી, ફૂલોથી શણગારેલી વનમાલા જેવી વસંતમાં, ઊંઘી રહી છે.
પાણિભ્યાં ચ કુચૌ કાચિત્ સુવર્ણકલશોપમૌ। ઉપગુહ્યાબલા સુપ્તા નિદ્રાબલપરાજિતા
એક યુવાન સ્ત્રી, ઊંઘની અસરથી પરાજિત, બંને હાથથી પોતાના કાંડા જેવું સોનાના કળશ જેવા સ્તનને બાંધીને ઊંઘી રહી છે.
અન્યા કમલપત્રાક્ષી પૂર્ણેન્દુસદૃશાનના। અન્યામાલિંગ્ય સુશ્રોણીં પ્રસુપ્તા મદવિહ્વલા
બીજી કમળ જેવી આંખો ધરાવતી, પૂર્ણચંદ્ર જેવા ચહેરાવાળી સ્ત્રી, બીજી સુંદર કટિવાળી સ્ત્રીને બાહોમાં લઈ, મદમાં મગ્ન થઈ ઊંઘી રહી છે.
આતોદ્યાનિ વિચિત્રાણિ પરિષ્વજ્ય વરસ્ત્રિયઃ। નિપીડ્ય ચ કુચૈઃ સુપ્તાઃ કામિન્યઃ કામુકાનિવ
શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ વિવિધ વાદ્યયંત્રોને બાહોમાં લઈ, પોતાના સ્તનથી દબાવીને, પ્રેમી પોતાના પ્રેમિકાને જેમ, ઊંઘી રહી છે.
તાસામેકાન્તવિન્યસ્તે શયાનાં શયને શુભે। દદર્શ રૂપસમ્પન્નામથ તાં સ કપિઃ સ્ત્રિયમ્
આ સ્ત્રીઓમાં, એક સુંદર શયન પર એકલાં સૂઈ રહેલી, રૂપથી ભરપૂર એવી સ્ત્રીને કપી એ જોયી.
મુક્તામણિસમાયુક્તૈર્ભૂષણૈઃ સુવિભૂષિતામ્। વિભૂષયન્તીમિવ ચ સ્વશ્રિયા ભવનોત્તમમ્
મૂક્તા અને મણિથી શણગારેલા આભૂષણોથી સજ્જ, એ સ્ત્રી પોતાની તેજથી મહેલને વધુ સુંદર બનાવતી જણાઈ.
ગૌરીં કનકવર્ણાભામિષ્ટામન્તઃપુરેશ્વરીમ્। કપિર્મન્દોદરીં તત્ર શયાનાં ચારુરૂપિણીમ્
ત્યાં કપી એ મંડોદરીને, સોનાની જેમ ઉજ્જવળ, અંતઃપુરની પ્રિય રાણી, સુંદર રૂપમાં સૂઈ રહેલી જોઈ.
સ તાં દૃષ્ટ્વા મહાબાહુર્ભૂષિતાં મારુતાત્મજઃ। તર્કયામાસ સીતેતિ રૂપયૌવનસમ્પદા। હર્ષેણ મહતા યુક્તો નનન્દ હરિયૂથપઃ
મારુતપુત્રે એ શણગારેલી સ્ત્રીને જોઈ, તેના રૂપ, યુવાની અને સૌંદર્યને જોઈને 'આ સીતા હશે' એમ વિચાર્યું; અને ખૂબ આનંદથી હરિદળપતિ પ્રસન્ન થયો.
આસ્ફોટયામાસ ચુચુમ્બ પુચ્છં નનન્દ ચિક્રીડ જગૌ જગામ। સ્તમ્ભાનરોહન્નિપપાત ભૂમૌ નિદર્શયન્ સ્વાં પ્રકૃતિં કપીનામ્
એણે તાળી વગાડી, પૂંછને ચુંબન કર્યું, આનંદ કર્યો, રમ્યો, ગીત ગાયું, કૂદ્યો, સ્તંભ પર ચડ્યો, જમીન પર પડ્યો, અને કપીઓની સ્વભાવ બતાવ્યો.
thumb|એકાદશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે સુન્દરકાણ્ડે એકાદશઃ સર્ગઃ ॥૫-
શ્રીમદ વાલ્મીકી રામાયણના સુંદરકાંડમાં એકાદશ સર્ગ સાંભળો.
અવધૂય ચ તાં બુદ્ધિં બભૂવાવસ્થિતસ્તદા। જગામ ચાપરાં ચિન્તાં સીતાં પ્રતિ મહાકપિઃ
એ વિચારને બાજુ પર મૂકી, મહાકપી ત્યાં જ સ્થિર રહ્યો અને સીતા વિશે બીજું વિચારવા લાગ્યો.
ન રામેણ વિયુક્તા સા સ્વપ્તુમર્હતિ ભામિની। ન ભોક્તું નાપ્યલંકર્તું ન પાનમુપસેવિતુમ્
રામથી વિયોગમાં રહેલી એ તેજસ્વી સ્ત્રી, ઊંઘવા, ખાવા, શણગારવા કે પાન પીવા ઈચ્છતી નથી.
નાન્યં નરમુપસ્થાતું સુરાણામપિ ચેશ્વરમ્। ન હિ રામસમઃ કશ્ચિદ્ વિદ્યતે ત્રિદશેષ્વપિ
એ કોઈ બીજા પુરુષ પાસે, દેવતાઓના સ્વામી પાસે પણ, જતી નથી; કેમ કે રામ જેવી સમાનતા કોઈ દેવોમાં પણ નથી.
અન્યેયમિતિ નિશ્ચિત્ય ભૂયસ્તત્ર ચચાર સઃ। પાનભૂમૌ હરિશ્રેષ્ઠઃ સીતાસંદર્શનોત્સુકઃ
'આ બીજી છે' એમ નક્કી કરીને, હરીશ્રેષ્ઠ સીતા દર્શન માટે ઉત્સુક થઈ, પાનભૂમિમાં આગળ ચાલ્યો.
ક્રીડિતેનાપરાઃ ક્લાન્તા ગીતેન ચ તથાપરાઃ। નૃત્યેન ચાપરાઃ ક્લાન્તાઃ પાનવિપ્રહતાસ્તથા
કેટલાંક સ્ત્રીઓ રમતમાં થાકી ગઈ, કેટલાંક ગીતમાં, કેટલાંક નૃત્યમાં, અને કેટલાંક પાનથી મદમાં મગ્ન થઈ ગઈ.