પીત્વાપ્યુપરતં ચાપિ દદર્શ સ મહાકપિઃ। ભાસ્વરે શયને વીરં પ્રસુપ્તં રાક્ષસાધિપમ્
હનુમાનજીએ જોયું કે રાક્ષસોના રાજા પીધા પછી તેજસ્વી અને પરાક્રમી શય્યાપર સૂઈ રહ્યો છે.
નિઃશ્વસન્તં યથા નાગં રાવણં વાનરોત્તમઃ। આસાદ્ય પરમોદ્વિગ્નઃ સોપાસર્પત્ સુભીતવત્
જ્યારે હનુમાનજી રાવણ પાસે પહોંચ્યા, જે મહાન સાપ જેવું ઊંડું શ્વાસ લેતો હતો, ત્યારે હનુમાનજી ખૂબ ચિંતિત થયા અને ધીમે ધીમે ખૂબ સાવધાનીથી આગળ વધ્યા.
અથારોહણમાસાદ્ય વેદિકાન્તરમાશ્રિતઃ। ક્ષીબં રાક્ષસશાર્દૂલં પ્રેક્ષતે સ્મ મહાકપિઃ
પછી એક ઊંચા મંચ પાસે પહોંચી, વેદિકાની આડમાં છુપાઈ, મહાકપીએ પિયેલા રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ એવા રાવણને નિહાળ્યો.
શુશુભે રાક્ષસેન્દ્રસ્ય સ્વપતઃ શયનં શુભમ્। ગન્ધહસ્તિનિ સંવિષ્ટે યથા પ્રસ્રવણં મહત્
રાક્ષસરાજા રાવણની સુંદર શય્યા, જ્યારે તે સૂતો હતો, ત્યારે મહાન હાથી પાસે આરામ કરતો હોય તેવી વિશાળ ઝરણા જેવી તેજસ્વી લાગતી હતી.
કાઞ્ચનાંગદસંનદ્ધૌ દદર્શ સ મહાત્મનઃ। વિક્ષિપ્તૌ રાક્ષસેન્દ્રસ્ય ભુજાવિન્દ્રધ્વજોપમૌ
હનુમાનજીએ મહાન આત્માવાળા રાવણના સુવર્ણ કંકણોથી શોભાયમાન, ઇન્દ્રના ધ્વજ જેવા વિસ્તૃત હાથો જોયા.
ઐરાવતવિષાણાગ્રૈરાપીડનકૃતવ્રણૌ। વજ્રોલ્લિખિતપીનાંસૌ વિષ્ણુચક્રપરિક્ષતૌ
એ હાથો એરાવતના દાંતના ઘા થી દાગવાળા, વજ્રથી ઘડાયેલા જેવા પહોળા અને વિષ્ણુના ચક્ર જેવી નિશાનીઓથી શોભતા હતા.
પીનૌ સમસુજાતાંસૌ સંગતૌ બલસંયુતૌ। સુલક્ષણનખાંગુષ્ઠૌ સ્વંગુલીયકલક્ષિતૌ
મોટા, સરખા, જોડાયેલા અને શક્તિથી ભરપૂર, સુંદર નખ અને અંગૂઠા, તથા પોતાની ઉંગળીની મુદ્રિકાથી ઓળખાતા હતા.
સંહતૌ પરિઘાકારૌ વૃત્તૌ કરિકરોપમૌ। વિક્ષિપ્તૌ શયને શુભ્રે પઞ્ચશીર્ષાવિવોરગૌ
એ હાથો એકબીજાને ચોટેલા, ગદાની આકારના, ગોળ અને હાથીના સુંડ જેવા, તેજસ્વી શય્યાપર પાંચમુંખી સાપ જેવા પથરાયેલા હતા.
શશક્ષતજકલ્પેન સુશીતેન સુગન્ધિના। ચન્દનેન પરાર્ઘ્યેન સ્વનુલિપ્તૌ સ્વલંકૃતૌ
શીતળ, સુગંધિત અને અતિમૂલ્ય ચંદનથી અંકિત, ચંદ્ર અથવા શશકના લપસી જેવા, એ હાથો સુંદર રીતે સજ્જ હતા.
ઉત્તમસ્ત્રીવિમૃદિતૌ ગન્ધોત્તમનિષેવિતૌ। યક્ષપન્નગગન્ધર્વદેવદાનવરાવિણૌ
શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ દ્વારા દબાયેલા, ઉત્તમ સુગંધોથી મસળાયેલા, યક્ષ, પન્નગ, ગંધર્વ, દેવ અને શ્રેષ્ઠ દાનવો દ્વારા વંદિત હતા.
દદર્શ સ કપિસ્તસ્ય બાહૂ શયનસંસ્થિતૌ। મન્દરસ્યાન્તરે સુપ્તૌ મહાહી રુષિતાવિવ
એ વાનરે રાવણના હાથો શય્યાપર પડેલા જોયા, જેમ કે મન્દર પર્વતની ખીણમાં સૂતા બે મહાન સાપ ગુસ્સે થયેલા હોય.
તાભ્યાં સ પરિપૂર્ણાભ્યામુભાભ્યાં રાક્ષસેશ્વરઃ। શુશુભેઽચલસંકાશઃ શૃંગાભ્યામિવ મન્દરઃ
એ બે ભરપૂર હાથોથી રાક્ષસોના રાજા, પર્વત જેવો વિશાળ, મન્દર પર્વતના બે શિખરો જેવી શોભા પામતો હતો.
ચૂતપુંનાગસુરભિર્બકુલોત્તમસંયુતઃ। મૃષ્ટાન્નરસસંયુક્તઃ પાનગન્ધપુરઃસરઃ
આમ્ર અને પર્ણાગના સુગંધથી, શ્રેષ્ઠ બકુલ સાથે ભળેલા, અને ઉત્તમ ભોજન તથા પાનના સુગંધથી ભીંજાયેલા હતા.
તસ્ય રાક્ષસરાજસ્ય નિશ્ચક્રામ મહામુખાત્। શયાનસ્ય વિનિઃશ્વાસઃ પૂરયન્નિવ તદ્ ગૃહમ્
રાક્ષસરાજના વિશાળ મુખમાંથી, જ્યારે તે સૂતો હતો, ત્યારે તેનો શ્વાસ બહાર નીકળતો અને જાણે આખું ઘર ભરી દેતો હતો.
મુક્તામણિવિચિત્રેણ કાઞ્ચનેન વિરાજિતા। મુકુટેનાપવૃત્તેન કુણ્ડલોજ્જ્વલિતાનનમ્
મુક્તા અને મણિથી શોભતા, સુવર્ણ મુકૂટથી શણગારેલા, થોડું ઢળી ગયેલા, તેજસ્વી કુંડળોથી ચમકતું તેનું મુખ હતું.
રક્તચન્દનદિગ્ધેન તથા હારેણ શોભિના। પીનાયતવિશાલેન વક્ષસાભિવિરાજિતા
લાલ ચંદનથી લિપ્ત અને સુંદર હારે શોભાયમાન, તેનો પહોળો અને મજબૂત છાતી વિશેષ રૂપે દેખાતો હતો.
પાણ્ડુરેણાપવિદ્ધેન ક્ષૌમેણ ક્ષતજેક્ષણમ્। મહાર્હેણ સુસંવીતં પીતેનોત્તરવાસસા
ફાટેલા ભાગ પર સફેદ રેશમ છૂટું પડેલું હતું અને તે મહામૂલ્યવાન પીળા ઉપરના વસ્ત્રમાં સારી રીતે લપેટાયેલો હતો.
માષરાશિપ્રતીકાશં નિઃશ્વસન્તં ભુજંગવત્। ગાંગે મહતિ તોયાન્તે પ્રસુપ્તમિવ કુઞ્જરમ્
કાળી મસૂરના ઢગલા જેવો દેખાતો, સાપની જેમ ઊંડી શ્વાસ લેતો, તે મહાન ગંગાના કિનારે સુતો હતો, જાણે ઊંઘતો હાથી હોય.
ચતુર્ભિઃ કાઞ્ચનૈર્દીપૈર્દીપ્યમાનં ચતુર્દિશમ્। પ્રકાશીકૃતસર્વાંગં મેઘં વિદ્યુદ્ગણૈરિવ
ચાર સુવર્ણ દીવટાંઓથી ચારે બાજુ પ્રકાશિત, તેનું આખું શરીર વીજળીના ઝાંખા વાદળ જેવું તેજસ્વી લાગતું હતું.
પાદમૂલગતાશ્ચાપિ દદર્શ સુમહાત્મનઃ। પત્નીઃ સ પ્રિયભાર્યસ્ય તસ્ય રક્ષઃપતેર્ગૃહે
તે મહાત્મા રાક્ષસપતિની પ્રિય પત્નીઓ, તેમના પગ પાસે, ઘરમાં બેઠેલી જોવા મળતી હતી.
શશિપ્રકાશવદના વરકુણ્ડલભૂષણાઃ। અમ્લાનમાલ્યાભરણા દદર્શ હરિયૂથપઃ
ચાંદની જેવું તેજ ધરાવતાં ચહેરા, સુંદર કુંડળોથી શોભિત, કદી ન વાંછાતા હાર અને દાગીનાં પહેરેલા, એ બધાં વાનરપતિએ જોયા.
નૃત્યવાદિત્રકુશલા રાક્ષસેન્દ્રભુજાઙ્કગાઃ। વરાભરણધારિણ્યો નિષણ્ણા દદૃશે કપિઃ
નૃત્ય અને વાદ્યમાં નિપુણ, રાક્ષસરાજના હાથ પર બેઠેલી, સુંદર દાગીનાં પહેરેલી એ સ્ત્રીઓ વાનરે આરામ કરતી જોઈ.
વજ્રવૈદૂર્યગર્ભાણિ શ્રવણાન્તેષુ યોષિતામ્। દદર્શ તાપનીયાનિ કુણ્ડલાન્યંગદાનિ ચ
તે સ્ત્રીઓના કાનના છેડે સોનાના કુંડળ અને હાથમાં સુવર્ણ કડાં, જેમાં વજ્ર અને વૈડૂર્ય રત્ન જડેલા હતા, તે બધાં વાનરે જોયા.
તાસાં ચન્દ્રોપમૈર્વક્ત્રૈઃ શુભૈર્લલિતકુણ્ડલૈઃ। વિરરાજ વિમાનં તન્નભસ્તારાગણૈરિવ
ચાંદની જેવાં ચહેરા અને લલિત કુંડળોથી શોભિત એ સ્ત્રીઓથી એ મહેલ આકાશમાં તારાઓની જેમ ઝગમગતો લાગતો હતો.
મદવ્યાયામખિન્નાસ્તા રાક્ષસેન્દ્રસ્ય યોષિતઃ। તેષુ તેષ્વવકાશેષુ પ્રસુપ્તાસ્તનુમધ્યમાઃ
મદિરા અને રમતમાં થાકી ગયેલી, પાતળી કમરવાળી રાક્ષસરાજની એ સ્ત્રીઓ વિવિધ જગ્યાએ સુતી હતી.
અંગહારૈસ્તથૈવાન્યા કોમલૈર્નૃત્યશાલિની। વિન્યસ્તશુભસર્વાંગી પ્રસુપ્તા વરવર્ણિની
બીજી એક, નૃત્યમાં નિપુણ, નરમ અને સુંદર અંગો ગોઠવીને, આખું સુંદર શરીર દેખાતું, પોતાની તેજસ્વી કાંતિ સાથે સુતી હતી.
કાચિદ્ વીણાં પરિષ્વજ્ય પ્રસુપ્તા સમ્પ્રકાશતે। મહાનદીપ્રકીર્ણેવ નલિની પોતમાશ્રિતા
એક, વીણા ભળીને સુતી હતી, જાણે મહાન નદીમાં ફૂલેલી કમળની જેમ, તરવૈયા પર આરામ કરતી હોય.
અન્યા કક્ષગતેનૈવ મડ્ડુકેનાસિતેક્ષણા। પ્રસુપ્તા ભામિની ભાતિ બાલપુત્રેવ વત્સલા
બીજી એક, કાળી આંખવાળી, બાજુમાં મૃદંગ રાખીને સુતી હતી, જાણે માતા પોતાના નાનાં બાળકને પ્રેમથી ચાંપતી હોય.
પટહં ચારુસર્વાંગી ન્યસ્ય શેતે શુભસ્તની। ચિરસ્ય રમણં લબ્ધ્વા પરિષ્વજ્યેવ કામિની
સુંદર શરીરવાળી અને મનોહર સ્તનવાળી એક સ્ત્રી, પથારી પર પખાવજ મૂકી સુતી હતી, જાણે લાંબા સમય પછી પ્રેમી સાથે મળીને ચાંપતી હોય.
કાચિદ્ વીણાં પરિષ્વજ્ય સુપ્તા કમલલોચના। વરં પ્રિયતમં ગૃહ્ય સકામેવ હિ કામિની
કમળ જેવી આંખવાળી એક સ્ત્રી, વીણા ભળી સુતી હતી, જાણે પોતાની મનપસંદ પ્રિયતમને ચાંપીને, મનની ઈચ્છા પૂર્ણ થઈ હોય.