લતાનાં માધવે માસિ ફુલ્લાનાં વાયુસેવનાત્। અન્યોન્યમાલાગ્રથિતં સંસક્તકુસુમોચ્ચયમ્
વસંત ઋતુમાં પવનથી એકબીજામાં ગૂંથાયેલી અને ફૂલો છલકાવતી લતાવલ્લરીઓ જેવું, એ સ્ત્રીઓ પણ એકબીજાની માળાઓમાં ફૂલો ગૂંથાઈને એકસાથે ભળી ગઈ હતી.
પ્રતિવેષ્ટિતસુસ્કન્ધમન્યોન્યભ્રમરાકુલમ્। આસીદ્ વનમિવોદ્ધૂતં સ્ત્રીવનં રાવણસ્ય તત્
રાવણના સ્ત્રીઓનું એ વન, સુંદર ખભા એકબીજામાં વળાઈ ગયેલા અને ભમરોની ગૂંજીથી ભરેલું, પવનથી ધ્રુજતું વન જેવું જણાતું હતું.
ઉચિતેષ્વપિ સુવ્યક્તં ન તાસાં યોષિતાં તદા। વિવેકઃ શક્ય આધાતું ભૂષણાંગામ્બરસ્રજામ્
તે સમયે એ સ્ત્રીઓના આભૂષણ, શરીર, વસ્ત્રો કે ફૂલોમાં પણ, એકને બીજીથી અલગ ઓળખી શકાય તેમ નહોતું.
રાવણે સુખસંવિષ્ટે તાઃ સ્ત્રિયો વિવિધપ્રભાઃ। જ્વલન્તઃ કાઞ્ચના દીપાઃ પ્રેક્ષન્તો નિમિષા ઇવ
રાવણ સુખથી સુતેલો હતો અને વિવિધ વર્ણની એ સ્ત્રીઓ, સોનાની દીવટીઓ જેવી તેજસ્વી, જાણે પલક પણ ન ઝપકાવતી આંખો જેવી દેખાતી હતી.
રાજર્ષિવિપ્રદૈત્યાનાં ગન્ધર્વાણાં ચ યોષિતઃ। રક્ષસાં ચાભવન્ કન્યાસ્તસ્ય કામવશંગતાઃ
રાજાઓ, ઋષિઓ, દેવતાઓ, ગંધર્વો અને રાક્ષસોની કન્યાઓ, બધાજ ઈચ્છાના વશમાં આવીને રાવણની બની ગઈ હતી.
યુદ્ધકામેન તાઃ સર્વા રાવણેન હૃતાઃ સ્ત્રિયઃ। સમદા મદનેનૈવ મોહિતાઃ કાશ્ચિદાગતાઃ
યુદ્ધની ઈચ્છાથી રાવણે એ બધી સ્ત્રીઓને અપહરણ કરી હતી; એ સ્ત્રીઓ કામથી મદમસ્ત હતી, કેટલીક તો પ્રેમના ભ્રમમાં અહીં લાવવામાં આવી હતી.
ન તત્ર કાશ્ચિત્ પ્રમદાઃ પ્રસહ્ય વીર્યોપપન્નેન ગુણેન લબ્ધાઃ। ન ચાન્યકામાપિ ન ચાન્યપૂર્વા વિના વરાર્હાં જનકાત્મજાં તુ
એમાંથી કોઈપણ સ્ત્રી બળજબરીથી, પરાક્રમથી કે અન્ય કોઈ ઈચ્છાથી મેળવવામાં આવી નહોતી, અને કોઈ નવી પણ નહોતી—માત્ર જનકનંદિની સિવાય.
ન ચાકુલીના ન ચ હીનરૂપા નાદક્ષિણા નાનુપચારયુક્તા। ભાર્યાભવત્ તસ્ય ન હીનસત્ત્વા ન ચાપિ કાન્તસ્ય ન કામનીયા
એમાંથી કોઈ પણ સ્ત્રી નીચી જાતિની, રૂપહીન, અભદ્ર કે અશિષ્ટ નહોતી; રાવણની પત્ની એવી કોઈ નહોતી જેમાં ગુણ ન હોય, કે જે તેને અપ્રિય હોય.
બભૂવ બુદ્ધિસ્તુ હરીશ્વરસ્ય યદીદૃશી રાઘવધર્મપત્ની। ઇમા મહારાક્ષસરાજભાર્યાઃ સુજાતમસ્યેતિ હિ સાધુબુદ્ધેઃ
પછી વાનરરાજે વિચાર્યું: 'રાઘવની પવિત્ર પત્ની જો આવી હશે, તો મહારાક્ષસના રાજાની આ પત્નીઓ ખરેખર ઉત્તમ કુળની છે'—આવી શુભ વિચારધારા તેની થઈ.
પુનશ્ચ સોઽચિન્તયદાત્તરૂપો ધ્રુવં વિશિષ્ટા ગુણતો હિ સીતા। અથાયમસ્યાં કૃતવાન્ મહાત્મા લંકેશ્વરઃ કષ્ટમનાર્યકર્મ
પછી તેણે છુપાઈને ફરી વિચાર્યું: 'નિશ્ચયે જ સીતાજી ગુણમાં શ્રેષ્ઠ છે; છતાં લંકાના મહાત્મા રાજાએ તેના પર અયોગ્ય અને દુઃખદ કર્મ કર્યું છે.'
thumb|દશમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે સુન્દરકાણ્ડે દશમઃ સર્ગઃ ॥૫-
શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના સુંદરકાંડનો દસમો સર્ગ અહીં પૂર્ણ થાય છે.
તત્ર દિવ્યોપમં મુખ્યં સ્ફાટિકં રત્નભૂષિતમ્। અવેક્ષમાણો હનુમાન્ દદર્શ શયનાસનમ્
ત્યાં હનુમાનજીએ દેવતાઓને પણ ભાવે એવું, રત્નોથી શોભાયમાન અને સ્ફટિક જેવું તેજસ્વી શયનાસન જોયું.
દાન્તકાઞ્ચનચિત્રાંગૈર્વૈદૂર્યૈશ્ચ વરાસનૈઃ। મહાર્હાસ્તરણોપેતૈરુપપન્નં મહાધનૈઃ
તે શયનાસન હાથીદાંત અને સોનાની સુંદર કળાઓથી શોભિત, વૈડૂર્યમણિથી અલંકૃત અને કિંમતી ઓઢણોથી વિછાયેલું હતું.
તસ્ય ચૈકતમે દેશે દિવ્યમાલોપશોભિતમ્। દદર્શ પાણ્ડુરં છત્રં તારાધિપતિસંનિભમ્
તેમાં એક બાજુ હનુમાનજીએ દિવ્ય ફૂલોની માળાથી શોભિત, ચાંદની જેવું ધવળ છત્ર જોયું, જે તારાઓમાં ચંદ્ર જેવું લાગતું હતું.
જાતરૂપપરિક્ષિપ્તં ચિત્રભાનોઃ સમપ્રભમ્। અશોકમાલાવિતતં દદર્શ પરમાસનમ્
સુધ્ધ સોનાથી ઘેરાયેલું અને સૂર્ય જેવું તેજ ધરાવતું, અશોકમાળાથી વિછાયેલું ઉત્તમ આસન તેણે જોયું.
વાલવ્યજનહસ્તાભિર્વીજ્યમાનં સમન્તતઃ। ગન્ધૈશ્ચ વિવિધૈર્જુષ્ટં વરધૂપેન ધૂપિતમ્
આ આસન ચારેય બાજુ વાલવજ્રા પંખાથી પંખાવાતું, વિવિધ સુગંધોથી સુગંધિત અને શ્રેષ્ઠ ધૂપથી ધૂપાયેલું હતું.
પરમાસ્તરણાસ્તીર્ણમાવિકાજિનસંવૃતમ્। દામભિર્વરમાલ્યાનાં સમન્તાદુપશોભિતમ્
તે આસન ઉત્તમ ઓઢણોથી વિછાયેલું, નરમ ભેંસના ઊનથી ઢાંકાયેલું અને સર્વત્ર સુંદર ફૂલોની માળાઓથી શોભિત હતું.
તસ્મિઞ્જીમૂતસંકાશં પ્રદીપ્તોજ્જ્વલકુણ્ડલમ્। લોહિતાક્ષં મહાબાહું મહારજતવાસસમ્
તે આસન પર હનુમાનજીએ મેઘ જેવો, તેજસ્વી કુંડલોથી ઝગમગતો, લાલ આંખોવાળો, બળવાન ભુજાવાળો અને ચમકતા ચાંદીના વસ્ત્રો પહેરેલો એક પુરુષ જોયો.
લોહિતેનાનુલિપ્તાંગં ચન્દનેન સુગન્ધિના। સંધ્યારક્તમિવાકાશે તોયદં સતડિદ્ગુણમ્
તેના શરીરે સુગંધિત લાલ ચંદન લગાવેલું હતું, સાંજના લાલિમા જેવી વીજળીવાળી મેઘમાળા જેવી તેજસ્વી દેખાતી હતી.
વૃતમાભરણૈર્દિવ્યૈઃ સુરૂપં કામરૂપિણમ્। સવૃક્ષવનગુલ્માઢ્યં પ્રસુપ્તમિવ મન્દરમ્
દિવ્ય આભૂષણોથી સજ્જ, સુંદર અને ઇચ્છા મુજબ રૂપ બદલનાર, વૃક્ષો અને ઝાડીઓથી ઘેરાયેલો, એ સૂતો મન્દર પર્વત જેવો લાગતો હતો.
પીત્વાપ્યુપરતં ચાપિ દદર્શ સ મહાકપિઃ। ભાસ્વરે શયને વીરં પ્રસુપ્તં રાક્ષસાધિપમ્
હનુમાનજીએ જોયું કે રાક્ષસોના રાજા પીધા પછી તેજસ્વી અને પરાક્રમી શય્યાપર સૂઈ રહ્યો છે.
નિઃશ્વસન્તં યથા નાગં રાવણં વાનરોત્તમઃ। આસાદ્ય પરમોદ્વિગ્નઃ સોપાસર્પત્ સુભીતવત્
જ્યારે હનુમાનજી રાવણ પાસે પહોંચ્યા, જે મહાન સાપ જેવું ઊંડું શ્વાસ લેતો હતો, ત્યારે હનુમાનજી ખૂબ ચિંતિત થયા અને ધીમે ધીમે ખૂબ સાવધાનીથી આગળ વધ્યા.
અથારોહણમાસાદ્ય વેદિકાન્તરમાશ્રિતઃ। ક્ષીબં રાક્ષસશાર્દૂલં પ્રેક્ષતે સ્મ મહાકપિઃ
પછી એક ઊંચા મંચ પાસે પહોંચી, વેદિકાની આડમાં છુપાઈ, મહાકપીએ પિયેલા રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ એવા રાવણને નિહાળ્યો.
શુશુભે રાક્ષસેન્દ્રસ્ય સ્વપતઃ શયનં શુભમ્। ગન્ધહસ્તિનિ સંવિષ્ટે યથા પ્રસ્રવણં મહત્
રાક્ષસરાજા રાવણની સુંદર શય્યા, જ્યારે તે સૂતો હતો, ત્યારે મહાન હાથી પાસે આરામ કરતો હોય તેવી વિશાળ ઝરણા જેવી તેજસ્વી લાગતી હતી.
કાઞ્ચનાંગદસંનદ્ધૌ દદર્શ સ મહાત્મનઃ। વિક્ષિપ્તૌ રાક્ષસેન્દ્રસ્ય ભુજાવિન્દ્રધ્વજોપમૌ
હનુમાનજીએ મહાન આત્માવાળા રાવણના સુવર્ણ કંકણોથી શોભાયમાન, ઇન્દ્રના ધ્વજ જેવા વિસ્તૃત હાથો જોયા.
ઐરાવતવિષાણાગ્રૈરાપીડનકૃતવ્રણૌ। વજ્રોલ્લિખિતપીનાંસૌ વિષ્ણુચક્રપરિક્ષતૌ
એ હાથો એરાવતના દાંતના ઘા થી દાગવાળા, વજ્રથી ઘડાયેલા જેવા પહોળા અને વિષ્ણુના ચક્ર જેવી નિશાનીઓથી શોભતા હતા.
પીનૌ સમસુજાતાંસૌ સંગતૌ બલસંયુતૌ। સુલક્ષણનખાંગુષ્ઠૌ સ્વંગુલીયકલક્ષિતૌ
મોટા, સરખા, જોડાયેલા અને શક્તિથી ભરપૂર, સુંદર નખ અને અંગૂઠા, તથા પોતાની ઉંગળીની મુદ્રિકાથી ઓળખાતા હતા.
સંહતૌ પરિઘાકારૌ વૃત્તૌ કરિકરોપમૌ। વિક્ષિપ્તૌ શયને શુભ્રે પઞ્ચશીર્ષાવિવોરગૌ
એ હાથો એકબીજાને ચોટેલા, ગદાની આકારના, ગોળ અને હાથીના સુંડ જેવા, તેજસ્વી શય્યાપર પાંચમુંખી સાપ જેવા પથરાયેલા હતા.
શશક્ષતજકલ્પેન સુશીતેન સુગન્ધિના। ચન્દનેન પરાર્ઘ્યેન સ્વનુલિપ્તૌ સ્વલંકૃતૌ
શીતળ, સુગંધિત અને અતિમૂલ્ય ચંદનથી અંકિત, ચંદ્ર અથવા શશકના લપસી જેવા, એ હાથો સુંદર રીતે સજ્જ હતા.
ઉત્તમસ્ત્રીવિમૃદિતૌ ગન્ધોત્તમનિષેવિતૌ। યક્ષપન્નગગન્ધર્વદેવદાનવરાવિણૌ
શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ દ્વારા દબાયેલા, ઉત્તમ સુગંધોથી મસળાયેલા, યક્ષ, પન્નગ, ગંધર્વ, દેવ અને શ્રેષ્ઠ દાનવો દ્વારા વંદિત હતા.