વ્યાવૃત્તકચપીનસ્રક્પ્રકીર્ણવરભૂષણાઃ। પાનવ્યાયામકાલેષુ નિદ્રોપહતચેતસઃ
કેટલાંકના વાળ અને ફૂલો છૂટા પડેલા, અમૂલ્ય આભૂષણો વિખરાયેલા, પાન અને રમતમાં થાકી ઊંઘથી ઘેરાયેલી એ સ્ત્રીઓ ત્યાં સૂઈ રહી હતી.
વ્યાવૃત્તતિલકાઃ કાશ્ચિત્ કાશ્ચિદુદભ્રાન્તનૂપુરાઃ। પાર્શ્વે ગલિતહારાશ્ચ કાશ્ચિત્ પરમયોષિતઃ
કેટલાંકના કુંકુમના ટીકા લથડેલા, કેટલાંકના પાયલ ખસેડાઈ ગયા, અને કેટલાંક શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓના હાર બાજુએ સરકી ગયા હતા.
મુક્તાહારવૃતાશ્ચાન્યાઃ કાશ્ચિત્ પ્રસ્રસ્તવાસસઃ। વ્યાવિદ્ધરશનાદામાઃ કિશોર્ય ઇવ વાહિતાઃ
કેટલાંક સ્ત્રીઓ મુક્તાની હારોથી શોભિત હતી, તો કેટલીકના કપડાં ઢીલા પડી ગયા હતા, કમરના પટા ખુલ્યા હતા, અને એ યુવાન કન્યાઓ જેવી લાગતી હતી જેમને કોઈ લઈ ગયું હોય.
અકુણ્ડલધરાશ્ચાન્યા વિચ્છિન્નમૃદિતસ્રજઃ। ગજેન્દ્રમૃદિતાઃ ફુલ્લા લતા ઇવ મહાવને
કેટલાંકના કાનમાં કુંડળ નહોતાં, કેટલીકના ફૂલોના હાર તૂટી ગયા હતા અને મસળી પડ્યા હતા, જાણે કોઈ મોટા હાથીએ જંગલમાં咲ેલા વેલને પામાળી નાખી હોય.
ચન્દ્રાંશુકિરણાભાશ્ચ હારાઃ કાસાંચિદુદ્ગતાઃ। હંસા ઇવ બભુઃ સુપ્તાઃ સ્તનમધ્યેષુ યોષિતામ્
કેટલાંક સ્ત્રીઓના ગળામાં ચાંદની જેવી ચમકતી હાર ઊંચકાઈ ગઈ હતી, જે સ્તન વચ્ચે સૂઈ રહેલા હંસ જેવા દેખાતા હતા.
અપરાસાં ચ વૈદૂર્યાઃ કાદમ્બા ઇવ પક્ષિણઃ। હેમસૂત્રાણિ ચાન્યાસાં ચક્રવાકા ઇવાભવન્
કેટલાંકના વૈદૂર્યમણિ કડાં કાદંબા પક્ષી જેવા લાગતા હતા અને કેટલીકના સોનેરી દોરા ચક્રવાક પક્ષીના જોડી જેવા દેખાતા હતા.
હંસકારણ્ડવોપેતાશ્ચક્રવાકોપશોભિતાઃ। આપગા ઇવ તા રેજુર્જઘનૈઃ પુલિનૈરિવ
હંસ, કારંડવ અને ચક્રવાક પક્ષીઓથી શોભિત, એ સ્ત્રીઓના નિતંબ અને પૃષ્ઠ ચોખા રેતીના ટાપુઓવાળી નદીની કિનારી જેવી તેજસ્વી લાગતી હતી.
કિઙ્કિણીજાલસંકાશાસ્તા હેમવિપુલામ્બુજાઃ। ભાવગ્રાહા યશસ્તીરાઃ સુપ્તા નદ્ય ઇવાબભુઃ
કેટલાંકના વિશાળ સોનાના કમળ અને ઝાંઝર જેવા દેખાતા હતા, એ સ્ત્રીઓ સૂઈ રહી હતી, જાણે ભાવ અને યશથી ભરેલી સુંદર કિનારાવાળી નદીઓ હોય.
મૃદુષ્વંગેષુ કાસાંચિત્ કુચાગ્રેષુ ચ સંસ્થિતાઃ। બભૂવુર્ભૂષણાનીવ શુભા ભૂષણરાજયઃ
કેટલાંકના નરમ અંગો અને સ્તનના ટોચ પર સુંદર આભૂષણોની પંક્તિઓ એવી શોભતી હતી જાણે સુંદર રત્નો જ હોય.
અંશુકાન્તાશ્ચ કાસાંચિન્મુખમારુતકમ્પિતાઃ। ઉપર્યુપરિ વક્ત્રાણાં વ્યાધૂયન્તે પુનઃ પુનઃ
કેટલાંકના વસ્ત્રના છેડા, તેમના મોઢામાંથી નીકળતા શ્વાસથી વારંવાર હલનચલન કરતા, ચહેરા પર ફરીથી ઊડી રહ્યા હતા.
તાઃ પતાકા ઇવોદ્ધૂતાઃ પત્નીનાં રુચિરપ્રભાઃ। નાનાવર્ણસુવર્ણાનાં વક્ત્રમૂલેષુ રેજિરે
પત્નીઓના એ તેજસ્વી વસ્ત્રછેડા ધ્વજ જેવા લહેરાતા અને વિવિધ રંગના સોનાથી ચહેરાના તળિયે ઝગમગતા હતા.
વવલ્ગુશ્ચાત્ર કાસાંચિત્ કુણ્ડલાનિ શુભાર્ચિષામ્। મુખમારુતસંકમ્પૈર્મન્દં મન્દં ચ યોષિતામ્
કેટલાંક સ્ત્રીઓના તેજસ્વી કુંડળો, તેમના મોઢામાંથી નીકળતા હળવા શ્વાસથી ધીમે ધીમે ધ્રુજી રહ્યા હતા.
શર્કરાસવગન્ધઃ સ પ્રકૃત્યા સુરભિઃ સુખઃ। તાસાં વદનનિઃશ્વાસઃ સિષેવે રાવણં તદા
શર્કરા અને મદિરાની સુગંધથી ભરેલો, સ્વાભાવિક રીતે સુગંધિત અને મીઠો એ શ્વાસ, એ સમયે રાવણને આનંદ આપતો હતો.
રાવણાનનશંકાશ્ચ કાશ્ચિદ્ રાવણયોષિતઃ। મુખાનિ ચ સપત્નીનામુપાજિઘ્રન્ પુનઃ પુનઃ
કેટલાંક રાવણપત્નીઓ, જેમના ચહેરા રાવણ જેવા જ લાગતા, વારંવાર પોતાની સાવતર સ્ત્રીઓના ચહેરાની સુગંધ શ્વાસે ખેંચતી હતી.
અત્યર્થં સક્તમનસો રાવણે તા વરસ્ત્રિયઃ। અસ્વતન્ત્રાઃ સપત્નીનાં પ્રિયમેવાચરંસ્તદા
એ મહાન સ્ત્રીઓનું મન રાવણમાં ખૂબ જ જોડાયેલું હતું, અને પોતાની સ્વતંત્રતા વગર, સાવતર સ્ત્રીઓની ઈચ્છા પ્રમાણે જ વર્તન કરતી હતી.
બાહૂનુપનિધાયાન્યાઃ પારિહાર્યવિભૂષિતાન્। અંશુકાનિ ચ રમ્યાણિ પ્રમદાસ્તત્ર શિશ્યિરે
કેટલાંક સ્ત્રીઓએ એકબીજાના શણગારેલા હાથ નીચે રાખીને અને સુંદર વસ્ત્રો પહેરીને ત્યાં સૂઈ રહી હતી.
અન્યા વક્ષસિ ચાન્યસ્યાસ્તસ્યાઃ કાચિત્ પુનર્ભુજમ્। અપરા ત્વઙ્કમન્યસ્યાસ્તસ્યાશ્ચાપ્યપરા કુચૌ
કેટલીક એકબીજાના છાતી પર, બીજી હાથ પર, ત્રીજી કોઈની ગોદમાં અને ચોથી બીજીની છાતી પર આરામથી સૂઈ હતી.
ઊરુપાર્શ્વકટીપૃષ્ઠમન્યોન્યસ્ય સમાશ્રિતાઃ। પરસ્પરનિવિષ્ટાંગ્યો મદસ્નેહવશાનુગાઃ
કેટલાંક સ્ત્રીઓ એકબીજાના જાંઘ, બાજુ, કમર અને પીઠ પર આરામથી સૂઈ હતી, તેમનાં અંગો પરસ્પર ગૂંચવાઈ ગયા હતા, અને મદ અને પ્રેમથી ભરપૂર હતી.
અન્યોન્યસ્યાંગસંસ્પર્શાત્ પ્રીયમાણાઃ સુમધ્યમાઃ। એકીકૃતભુજાઃ સર્વાઃ સુષુપુસ્તત્ર યોષિતઃ
એકબીજાના અંગોનો સ્પર્શ માણતી, સુકુમાર કટિવાળી એ સ્ત્રીઓએ હાથમાં હાથ નાખીને ત્યાં એકસાથે સૂઈ રહી હતી.
અન્યોન્યભુજસૂત્રેણ સ્ત્રીમાલા ગ્રથિતા હિ સા। માલેવ ગ્રથિતા સૂત્રે શુશુભે મત્તષટ્પદા
એકબીજાના હાથથી ગૂંથાયેલી એ સ્ત્રીઓની હાર જાણે સુત્રમાં ગૂંથાયેલી ફૂલોની હાર જેવી શોભતી હતી, જેમાં મદભર્યા ભમરા મંડરાતા હોય.
લતાનાં માધવે માસિ ફુલ્લાનાં વાયુસેવનાત્। અન્યોન્યમાલાગ્રથિતં સંસક્તકુસુમોચ્ચયમ્
વસંત ઋતુમાં પવનથી એકબીજામાં ગૂંથાયેલી અને ફૂલો છલકાવતી લતાવલ્લરીઓ જેવું, એ સ્ત્રીઓ પણ એકબીજાની માળાઓમાં ફૂલો ગૂંથાઈને એકસાથે ભળી ગઈ હતી.
પ્રતિવેષ્ટિતસુસ્કન્ધમન્યોન્યભ્રમરાકુલમ્। આસીદ્ વનમિવોદ્ધૂતં સ્ત્રીવનં રાવણસ્ય તત્
રાવણના સ્ત્રીઓનું એ વન, સુંદર ખભા એકબીજામાં વળાઈ ગયેલા અને ભમરોની ગૂંજીથી ભરેલું, પવનથી ધ્રુજતું વન જેવું જણાતું હતું.
ઉચિતેષ્વપિ સુવ્યક્તં ન તાસાં યોષિતાં તદા। વિવેકઃ શક્ય આધાતું ભૂષણાંગામ્બરસ્રજામ્
તે સમયે એ સ્ત્રીઓના આભૂષણ, શરીર, વસ્ત્રો કે ફૂલોમાં પણ, એકને બીજીથી અલગ ઓળખી શકાય તેમ નહોતું.
રાવણે સુખસંવિષ્ટે તાઃ સ્ત્રિયો વિવિધપ્રભાઃ। જ્વલન્તઃ કાઞ્ચના દીપાઃ પ્રેક્ષન્તો નિમિષા ઇવ
રાવણ સુખથી સુતેલો હતો અને વિવિધ વર્ણની એ સ્ત્રીઓ, સોનાની દીવટીઓ જેવી તેજસ્વી, જાણે પલક પણ ન ઝપકાવતી આંખો જેવી દેખાતી હતી.
રાજર્ષિવિપ્રદૈત્યાનાં ગન્ધર્વાણાં ચ યોષિતઃ। રક્ષસાં ચાભવન્ કન્યાસ્તસ્ય કામવશંગતાઃ
રાજાઓ, ઋષિઓ, દેવતાઓ, ગંધર્વો અને રાક્ષસોની કન્યાઓ, બધાજ ઈચ્છાના વશમાં આવીને રાવણની બની ગઈ હતી.
યુદ્ધકામેન તાઃ સર્વા રાવણેન હૃતાઃ સ્ત્રિયઃ। સમદા મદનેનૈવ મોહિતાઃ કાશ્ચિદાગતાઃ
યુદ્ધની ઈચ્છાથી રાવણે એ બધી સ્ત્રીઓને અપહરણ કરી હતી; એ સ્ત્રીઓ કામથી મદમસ્ત હતી, કેટલીક તો પ્રેમના ભ્રમમાં અહીં લાવવામાં આવી હતી.
ન તત્ર કાશ્ચિત્ પ્રમદાઃ પ્રસહ્ય વીર્યોપપન્નેન ગુણેન લબ્ધાઃ। ન ચાન્યકામાપિ ન ચાન્યપૂર્વા વિના વરાર્હાં જનકાત્મજાં તુ
એમાંથી કોઈપણ સ્ત્રી બળજબરીથી, પરાક્રમથી કે અન્ય કોઈ ઈચ્છાથી મેળવવામાં આવી નહોતી, અને કોઈ નવી પણ નહોતી—માત્ર જનકનંદિની સિવાય.
ન ચાકુલીના ન ચ હીનરૂપા નાદક્ષિણા નાનુપચારયુક્તા। ભાર્યાભવત્ તસ્ય ન હીનસત્ત્વા ન ચાપિ કાન્તસ્ય ન કામનીયા
એમાંથી કોઈ પણ સ્ત્રી નીચી જાતિની, રૂપહીન, અભદ્ર કે અશિષ્ટ નહોતી; રાવણની પત્ની એવી કોઈ નહોતી જેમાં ગુણ ન હોય, કે જે તેને અપ્રિય હોય.
બભૂવ બુદ્ધિસ્તુ હરીશ્વરસ્ય યદીદૃશી રાઘવધર્મપત્ની। ઇમા મહારાક્ષસરાજભાર્યાઃ સુજાતમસ્યેતિ હિ સાધુબુદ્ધેઃ
પછી વાનરરાજે વિચાર્યું: 'રાઘવની પવિત્ર પત્ની જો આવી હશે, તો મહારાક્ષસના રાજાની આ પત્નીઓ ખરેખર ઉત્તમ કુળની છે'—આવી શુભ વિચારધારા તેની થઈ.
પુનશ્ચ સોઽચિન્તયદાત્તરૂપો ધ્રુવં વિશિષ્ટા ગુણતો હિ સીતા। અથાયમસ્યાં કૃતવાન્ મહાત્મા લંકેશ્વરઃ કષ્ટમનાર્યકર્મ
પછી તેણે છુપાઈને ફરી વિચાર્યું: 'નિશ્ચયે જ સીતાજી ગુણમાં શ્રેષ્ઠ છે; છતાં લંકાના મહાત્મા રાજાએ તેના પર અયોગ્ય અને દુઃખદ કર્મ કર્યું છે.'