મેરુમન્દરસંકાશૈરુલ્લિખદ્ભિરિવામ્બરમ્। કૂટાગારૈઃ શુભાગારૈઃ સર્વતઃ સમલંકૃતમ્
તે સર્વદિશામાં સુંદર મંડપોથી શોભિત હતું, જે મેરુ અને મંદર પર્વત જેવું લાગતું અને જાણે આકાશને સ્પર્શતું હોય એમ દેખાતું.
જ્વલનાર્કપ્રતીકાશૈઃ સુકૃતં વિશ્વકર્મણા। હેમસોપાનયુક્તં ચ ચારુપ્રવરવેદિકમ્
તે વિશ્વકર્માએ બનાવેલું હતું, જે અગ્નિ અને સૂર્ય જેવું તેજસ્વી લાગતું, તેમાં સોનાની સીડીઓ અને સુંદર ઉત્તમ વેદિકાઓ હતી.
જાલવાતાયનૈર્યુક્તં કાઞ્ચનૈઃ સ્ફાટિકૈરપિ। ઇન્દ્રનીલમહાનીલમણિપ્રવરવેદિકમ્
તેમાં જાળીદાર બારીકીઓ, સોનાં અને સ્ફટિકથી બનેલી બારીકીઓ હતી, અને વેદિકાઓ ઈન્દ્રનીલ અને મોટા વાદળી રત્નોથી શોભિત હતી.
વિદ્રુમેણ વિચિત્રેણ મણિભિશ્ચ મહાધનૈઃ। નિસ્તુલાભિશ્ચ મુક્તાભિસ્તલેનાભિવિરાજિતમ્
તે વિમાન અદભૂત વિદ્રુમ, મૂલ્યવાન રત્નો અને અમૂલ્ય મુક્તાઓથી ઝગમગતું હતું, જાણે હાથની હથેળી જેવી ચમકતી હતી.
ચન્દનેન ચ રક્તેન તપનીયનિભેન ચ। સુપુણ્યગન્ધિના યુક્તમાદિત્યતરુણોપમમ્
તેમાં લાલ ચંદન અને સોનેરી રંગના સુગંધિત ધૂપથી સુગંધિત વાતાવરણ હતું, શુભ સુગંધથી ભરેલું અને તે ઉગતા સૂર્ય જેવું તેજસ્વી લાગતું.
કૂટાગારૈર્વરાકારૈર્વિવિધૈઃ સમલંકૃતમ્। વિમાનં પુષ્પકં દિવ્યમારુરોહ મહાકપિઃ। તત્રસ્થઃ સર્વતો ગન્ધં પાનભક્ષ્યાન્નસમ્ભવમ્
વિવિધ સુંદર મંડપોથી શોભિત તે દિવ્ય પુષ્પક વિમાને મહાબલી વાનરે ચડ્યા; ત્યાં ઊભા રહીને તેમને સર્વત્ર પીણાં, ભોજન અને ભોજનપદાર્થોની સુગંધ અનુભવાઈ.
દિવ્યં સમ્મૂર્ચ્છિતં જિઘ્રન્ રૂપવન્તમિવાનિલમ્। સ ગન્ધસ્તં મહાસત્ત્વં બન્ધુર્બન્ધુમિવોત્તમમ્
તે દિવ્ય અને મિશ્રિત સુગંધ હનુમાનજીએ શ્વાસમાં લીધી, જે સુંદર પવન જેવી લાગતી; તે સુગંધ એટલી મીઠી હતી કે જાણે પ્રિય મિત્રને મળ્યા હોય.
ઇત એહીત્યુવાચેવ તત્ર યત્ર સ રાવણઃ। તતસ્તાં પ્રસ્થિતઃ શાલાં દદર્શ મહતીં શિવામ્
'આ તરફ આવો' એમ કહી, હનુમાનજી ત્યાં ગયા જ્યાં રાવણ હતો; પછી તેઓએ એક વિશાળ અને શુભ સભા જોઈ.
રાવણસ્ય મહાકાન્તાં કાન્તામિવ વરસ્ત્રિયમ્। મણિસોપાનવિકૃતાં હેમજાલવિરાજિતામ્
તે સભા રાવણની હતી અને જાણે પ્રિય સ્ત્રી જેવી તેજસ્વી લાગતી; રત્નનાં પગથિયાં અને સોનાની જાળીઓથી શોભિત હતી.
સ્ફાટિકૈરાવૃતતલાં દન્તાન્તરિતરૂપિકામ્। મુક્તાવજ્રપ્રવાલૈશ્ચ રૂપ્યચામીકરૈરપિ
તેની જમીન સ્ફટિકથી ઢંકાયેલી હતી, જે દાંત વચ્ચેની જગ્યાની જેમ લાગતી; તેમાં મુક્તા, વજ્ર, પ્રવાલ, ચાંદી અને સોનાથી શણગાર હતો.
વિભૂષિતાં મણિસ્તમ્ભૈઃ સુબહુસ્તમ્ભભૂષિતામ્। સમૈર્ઋજુભિરત્યુચ્ચૈઃ સમન્તાત્ સુવિભૂષિતૈઃ
તે સભા અનેક રત્નનાં સ્તંભોથી શોભિત હતી, અનેક ઊંચા અને સીધા સ્તંભોથી સર્વત્ર સુંદર રીતે શણગારેલી હતી.
સ્તમ્ભૈઃ પક્ષૈરિવાત્યુચ્ચૈર્દિવં સમ્પ્રસ્થિતામિવ। મહત્યા કુથયાઽઽસ્તીર્ણાં પૃથિવીલક્ષણાઙ્કયા
તેના સ્તંભો જાણે પાંખ જેવી ઊંચાઈએ પહોંચતા અને આકાશ તરફ ઉડતા હોય એમ લાગતા; તેમાં વિશાળ ગાદી પથરાઈ હતી, જેમાં પૃથ્વીના ચિહ્નો હતા.
પૃથિવીમિવ વિસ્તીર્ણાં સરાષ્ટ્રગૃહશાલિનીમ્। નાદિતાં મત્તવિહગૈર્દિવ્યગન્ધાધિવાસિતામ્
તે સભા પૃથ્વી જેટલી વિશાળ લાગતી, જેમાં અનેક વિસ્તારો અને ઘરો હતાં; મસ્ત પક્ષીઓની કલરવથી ગુંજી રહી હતી અને દેવગંધથી સુગંધિત હતી.
પરર્ઘ્યાસ્તરણોપેતાં રક્ષોઽધિપનિષેવિતામ્। ધૂમ્રામગુરુધૂપેન વિમલાં હંસપાણ્ડુરામ્
તે સભા કિંમતી ગાદીઓથી સજ્જ હતી, રાક્ષસાધિપતિ દ્વારા સેવાતી હતી; ધૂમ્રાગરુના ધૂપથી સુગંધિત અને હંસ જેવી શુદ્ધ સફેદ હતી.
પત્રપુષ્પોપહારેણ કલ્માષીમિવ સુપ્રભામ્। મનસો મોદજનનીં વર્ણસ્યાપિ પ્રસાધિનીમ્
પાંદડા અને ફૂલોની ભેટોથી શોભાયમાન, થોડીક દાગવાળી પણ તેજસ્વી, મનને આનંદ આપતી અને રંગોથી ઇન્દ્રિયોને પ્રસન્ન કરતી એવી હતી.
તાં શોકનાશિનીં દિવ્યાં શ્રિયઃ સંજનનીમિવ। ઇન્દ્રિયાણીન્દ્રિયાર્થૈસ્તુ પઞ્ચ પઞ્ચભિરુત્તમૈઃ
એ દિવ્ય શાળા દુઃખ દૂર કરતી અને સુખ-સમૃદ્ધિ વધારતી હતી; એ પાંચેય ઇન્દ્રિયો પોતાના શ્રેષ્ઠ વિષયોથી તૃપ્ત થતી.
તર્પયામાસ માતેવ તદા રાવણપાલિતા। સ્વર્ગોઽયં દેવલોકોઽયમિન્દ્રસ્યાપિ પુરી ભવેત્। સિદ્ધિર્વેયં પરા હિ સ્યાદિત્યમન્યત મારુતિઃ
રાવણના રક્ષણ હેઠળ એ શાળા માતા જેવી સૌને પોષતી હતી; 'આ તો સ્વર્ગ છે, દેવલોક છે, કદાચ ઇન્દ્રનું શહેર હશે, કે સર્વોત્તમ સિદ્ધિ હશે,' એમ હનુમાન વિચારી બેઠા.
પ્રધ્યાયત ઇવાપશ્યત્ પ્રદીપાંસ્તત્ર કાઞ્ચનાન્। ધૂર્તાનિવ મહાધૂર્તૈર્દેવનેન પરાજિતાન્
હનુમાન ધ્યાનમાં લીન થઈને ત્યાં સુવર્ણ દીવટાં જોયા; જાણે મોટાં ચતુર લોકો દ્વારા નાના ચતુરોને રમતમાં હરાવાયા હોય એમ લાગ્યું.
દીપાનાં ચ પ્રકાશેન તેજસા રાવણસ્ય ચ। અર્ચિર્ભિર્ભૂષણાનાં ચ પ્રદીપ્તેત્યભ્યમન્યત
દીવટાંઓના પ્રકાશથી, રાવણના તેજથી અને ઝગમગતા આભૂષણોથી, હનુમાનને એ શાળા જાણે અગ્નિથી પ્રગટ થઈ હોય એમ લાગી.
તતોઽપશ્યત્ કુથાસીનં નાનાવર્ણામ્બરસ્રજમ્। સહસ્રં વરનારીણાં નાનાવેષબિભૂષિતમ્
પછી તેમણે જોયું કે વિવિધ રંગનાં વસ્ત્રો અને ફૂલો પહેરેલી, વિવિધ વેશભૂષામાં સજ્જ, હજારો શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓ કાંસ્યની ચાદર પર બેઠી છે.
પરિવૃત્તેઽર્ધરાત્રે તુ પાનનિદ્રાવશંગતમ્। ક્રીડિત્વોપરતં રાત્રૌ પ્રસુપ્તં બલવત્ તદા
મધ્યરાત્રિએ, જ્યારે અડધો રાત પસાર થયો હતો, ત્યારે પાન અને ઊંઘના પ્રભાવે, રમતાં રમતાં થાકી ગયેલી એ સ્ત્રીઓ ઘેરી ઊંઘમાં સૂઈ ગઈ હતી.
તત્ પ્રસુપ્તં વિરુરુચે નિઃશબ્દાન્તરભૂષિતમ્। નિઃશબ્દહંસભ્રમરં યથા પદ્મવનં મહત્
એ સૂઈ ગયેલી ટોળકી શાંત અને મૌનથી શોભી રહી હતી; જાણે મોટા કમળના તળાવમાં હંસ અને ભમરો પણ મૌન થઈ ગયા હોય એમ.
તાસાં સંવૃતદાન્તાનિ મીલિતાક્ષીણિ મારુતિઃ। અપશ્યત્ પદ્મગન્ધીનિ વદનાનિ સુયોષિતામ્
હનુમાનએ એ સુંદર સ્ત્રીઓના કમળ જેવા સુગંધિત, બંધ દાંત અને મીંચાયેલા નેત્રવાળા મુખો જોયા.
પ્રબુદ્ધાનીવ પદ્માનિ તાસાં ભૂત્વા ક્ષપાક્ષયે। પુનઃ સંવૃતપત્રાણિ રાત્રાવિવ બભુસ્તદા
રાત પૂરી થવા આવી ત્યારે એ સ્ત્રીઓના મુખો ખીલેેલા કમળ જેવા દેખાતા; પછી ફરી પાંદડાં બંધ થાય એમ, રાત્રિમાં ફરી બંધ થઈ ગયા.
ઇમાનિ મુખપદ્માનિ નિયતં મત્તષટ્પદાઃ। અમ્બુજાનીવ ફુલ્લાનિ પ્રાર્થયન્તિ પુનઃ પુનઃ
આ કમળ જેવા મુખો નિશ્ચિતપણે મસ્ત ભમરાઓ ફરી ફરી ઇચ્છે છે, જેમ તેઓ ખીલેેલા કમળોને ચાહે છે.
ઇતિ વામન્યત શ્રીમાનુપપત્ત્યા મહાકપિઃ। મેને હિ ગુણતસ્તાનિ સમાનિ સલિલોદ્ભવૈઃ
આ રીતે મહાન વાનર હનુમાને વિચાર્યું કે ગુણોથી એ સ્ત્રીઓ કમળ જેવી જ છે.
સા તસ્ય શુશુભે શાલા તાભિઃ સ્ત્રીભિર્વિરાજિતા। શરદીવ પ્રસન્ના દ્યૌસ્તારાભિરભિશોભિતા
એ શાળા, એ સ્ત્રીઓથી શોભાયમાન થઈ, હનુમાનને શરદ ઋતુના નિર્મળ આકાશમાં તારાઓથી શોભાયેલી દિશા જેવી લાગી.
સ ચ તાભિઃ પરિવૃતઃ શુશુભે રાક્ષસાધિપઃ। યથા હ્યુડુપતિઃ શ્રીમાંસ્તારાભિરિવ સંવૃતઃ
એ સ્ત્રીઓથી ઘેરાયેલા રાક્ષસાધિપતિ રાવણ, જાણે તેજસ્વી ચંદ્ર પોતાના આસપાસ તારાઓથી ઘેરાયો હોય તેમ શોભી રહ્યો હતો.
યાશ્ચ્યવન્તેઽમ્બરાત્ તારાઃ પુણ્યશેષસમાવૃતાઃ। ઇમાસ્તાઃ સંગતાઃ કૃત્સ્ના ઇતિ મેને હરિસ્તદા
હનુમાનએ વિચાર્યું: 'આ અહીં ભેગી થયેલી સ્ત્રીઓ જાણે આકાશમાંથી પુણ્યના અવશેષથી ઘેરાયેલી પડી ગયેલી તારાઓ જેવી છે.'
તારાણામિવ સુવ્યક્તં મહતીનાં શુભાર્ચિષામ્। પ્રભાવર્ણપ્રસાદાશ્ચ વિરેજુસ્તત્ર યોષિતામ્
મોટા અને શુભ તેજવાળી તારાઓની જેમ, એ સ્ત્રીઓનું પ્રકાશ, રંગ અને તેજ ત્યાં સ્પષ્ટપણે ઝળહળી રહ્યું હતું.