સ તસ્ય મધ્યે ભવનસ્ય સંસ્થિતો મહદ્વિમાનં મણિરત્નચિત્રિતમ્। પ્રતપ્તજામ્બૂનદજાલકૃત્રિમં દદર્શ ધીમાન્ પવનાત્મજઃ કપિઃ
તે મહેલના વચ્ચે ઊભેલા પવનપુત્ર હનુમાનજીએ મણિ અને રત્નોથી શોભાયમાન, શુદ્ધ સોનાની જાળીથી સજાયેલું વિશાળ મહેલ જોયું.
તદપ્રમેયપ્રતિકારકૃત્રિમં કૃતં સ્વયં સાધ્વિતિ વિશ્વકર્મણા। દિવં ગતે વાયુપથે પ્રતિષ્ઠિતં વ્યરાજતાદિત્યપથસ્ય લક્ષ્મ તત્
એ અદભૂત મહેલ વિશ્વકર્માએ પોતે બનાવ્યું હતું, જે પવનના માર્ગે આકાશ સુધી ઊંચકાતું હતું અને તે સૂર્યમાર્ગ જેવી તેજસ્વી શોભા ધરાવતું હતું.
ન તત્ર કિંચિન્ન કૃતં પ્રયત્નતો ન તત્ર કિંચિન્ન મહાર્ઘરત્નવત્। ન તે વિશેષા નિયતાઃ સુરેષ્વપિ ન તત્ર કિંચિન્ન મહાવિશેષવત્
એ ત્યાં કંઈ પણ બાકી રાખ્યું નહોતું, બધું જ કાળજીપૂર્વક બનાવેલું હતું; દરેક વસ્તુમાં કિંમતી રત્નો હતા; દેવતાઓમાં પણ એવી વિશિષ્ટતા ક્યાંય નહોતી, કારણ કે ત્યાં બધું જ અનોખું હતું.
તપઃ સમાધાનપરાક્રમાર્જિતં મનઃસમાધાનવિચારચારિણમ્। અનેકસંસ્થાનવિશેષનિર્મિતં તતસ્તતસ્તુલ્યવિશેષનિર્મિતમ્
એ મહેલ તપ, ધ્યાન અને પરાક્રમથી પ્રાપ્ત થયેલું હતું, મનની એકાગ્રતા અને વિચારથી માર્ગદર્શન પામેલું હતું, અને અનેક પ્રકારની અનોખી રચનાઓથી તૈયાર થયેલું હતું.
મનઃ સમાધાય તુ શીઘ્રગામિનં દુરાસદં મારુતતુલ્યગામિનમ્। મહાત્મનાં પુણ્યકૃતાં મહર્દ્ધિનાં યશસ્વિનામગ્ર઼્યમુદામિવાલયમ્
જેનું મન ઝડપથી ચાલે છે, જેને પામવું અઘરું છે, જે પવન જેટલી ઝડપથી ચાલે છે, એ મહાન આત્માવાળા, પુણ્યશાળી અને યશસ્વી લોકોનું શ્રેષ્ઠ નિવાસસ્થાન હતું.
વિશેષમાલમ્બ્ય વિશેષસંસ્થિતં વિચિત્રકૂટં બહુકૂટમણ્ડિતમ્। મનોઽભિરામં શરદિન્દુનિર્મલં વિચિત્રકૂટં શિખરં ગિરેર્યથા
એ મહેલ અનોખા આધાર પર ઊભેલું હતું, અનેક શિખરો અને સુંદર શોભાથી સજાયેલું હતું, મનને આનંદ આપતું અને શરદપૂનમના ચાંદની જેવું શુદ્ધ હતું, એના શિખરો પર્વતના શિખર જેવી અદભૂત શોભા ધરાવતા હતા.
વહન્તિ યત્કુણ્ડલશોભિતાનના મહાશના વ્યોમચરાનિશાચરાઃ। વિવૃત્તવિધ્વસ્તવિશાલલોચના મહાજવા ભૂતગણાઃ સહસ્રશઃ
જ્યાં રાત્રે ફરતા રાક્ષસો, જેમના ચહેરા કુંડળોથી શોભતા હતા, મોટા ખોરાક ખાવા વાળા, આકાશમાં ઉડતા, વિશાળ અને ઉલઝળકાં આંખો ધરાવતા, અને અત્યંત ઝડપી એવા ભૂતગણોની હજારો ટોળીઓ તેમને લઈ જતી હતી.
thumb|નવમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે સુન્દરકાણ્ડે નવમઃ સર્ગઃ ॥૫-
શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના સુંદરકાંડનો નવમો અધ્યાય, સાંભળો.
તસ્યાલયવરિષ્ઠસ્ય મધ્યે વિમલમાયતમ્। દદર્શ ભવનશ્રેષ્ઠં હનુમાન્ મારુતાત્મજઃ
તે શ્રેષ્ઠ મહેલના મધ્યમાં, પવનપુત્ર હનુમાનજીએ એક વિશાળ અને શુદ્ધ, ઘરમાથી શ્રેષ્ઠ એવા મહેલને જોયો.
અર્ધયોજનવિસ્તીર્ણમાયતં યોજનં મહત્। ભવનં રાક્ષસેન્દ્રસ્ય બહુપ્રાસાદસંકુલમ્
રાક્ષસરાજના એ મહાન મહેલની પહોળાઈ અડધી યોજન અને લંબાઈ એક યોજન જેટલી હતી, અને તેમાં અનેક ઊંચા મકાનો ભેગા થયા હતા.
માર્ગમાણસ્તુ વૈદેહીં સીતામાયતલોચનામ્। સર્વતઃ પરિચક્રામ હનૂમાનરિસૂદનઃ
શત્રુઓના વિનાશક હનુમાનજી, વિશાળ નેત્રો ધરાવતી વૈદેહી સીતાજીની શોધમાં, દરેક જગ્યાએ ફરતા હતા.
ઉત્તમં રાક્ષસાવાસં હનુમાનવલોકયન્। આસસાદાથ લક્ષ્મીવાન્ રાક્ષસેન્દ્રનિવેશનમ્
શ્રેષ્ઠ રાક્ષસોના નિવાસને જોતા, સૌભાગ્યશાળી હનુમાનજી પછી રાવણના મહેલ પાસે પહોંચ્યા.
ચતુર્વિષાણૈર્દ્વિરદૈસ્ત્રિવિષાણૈસ્તથૈવ ચ। પરિક્ષિપ્તમસમ્બાધં રક્ષ્યમાણમુદાયુધૈઃ
એ મહેલ ચાર દાંતવાળા અને ત્રણ દાંતવાળા હાથીઓથી ઘેરાયેલો હતો, ખુલ્લો હતો અને શક્તિશાળી શસ્ત્રો ધરાવતા યોદ્ધાઓ દ્વારા રક્ષાતો હતો.
રાક્ષસીભિશ્ચ પત્નીભી રાવણસ્ય નિવેશનમ્। આહૃતાભિશ્ચ વિક્રમ્ય રાજકન્યાભિરાવૃતમ્
રાવણના મહેલમાં તેની રાક્ષસી પત્નીઓ અને બળજબરીથી લાવવામાં આવેલી રાજકન્યાઓથી ઘેરાયેલું હતું.
તન્નક્રમકરાકીર્ણં તિમિંગિલઝષાકુલમ્। વાયુવેગસમાધૂતં પન્નગૈરિવ સાગરમ્
એ સ્થળ મગર અને નકરા માછલીઓથી ભરેલું હતું, વિશાળ માછલીઓથી ગૂંથાયેલું હતું, પવનના જોરથી હલનચલન પામતું હતું, અને એ સાગર જેવું લાગતું હતું જેમાં સાપો રહે છે.
યા હિ વૈશ્રવણે લક્ષ્મીર્યા ચન્દ્રે હરિવાહને। સા રાવણગૃહે રમ્યા નિત્યમેવાનપાયિની
જે લક્ષ્મી વૈશ્વરણે, ચાંદ્રમાએ અને ગરુડ પાસે છે, એ જ અવિનાશી સૌભાગ્ય હંમેશા આનંદથી રાવણના ઘરમાં વસે છે.
તસ્ય હર્મ્યસ્ય મધ્યસ્થવેશ્મ ચાન્યત્ સુનિર્મિતમ્। બહુનિર્યૂહસંયુક્તં દદર્શ પવનાત્મજઃ
તે મહેલના મધ્યમાં હનુમાનજીએ બીજું એક સુંદર રીતે બનાવેલું મકાન જોયું, જેમાં ઘણી બધી બહાર નીકળવાની જગ્યાઓ હતી.
બ્રહ્મણોઽર્થે કૃતં દિવ્યં દિવિ યદ્ વિશ્વકર્મણા। વિમાનં પુષ્પકં નામ સર્વરત્નવિભૂષિતમ્
તે દેવમંદિર, જે વિશ્વકર્માએ બ્રહ્માજી માટે બનાવ્યું હતું, તેનું નામ પુષ્પક હતું અને તે સર્વપ્રકારના રત્નોથી શોભિત હતું.
પરેણ તપસા લેભે યત્ કુબેરઃ પિતામહાત્। કુબેરમોજસા જિત્વા લેભે તદ્ રાક્ષસેશ્વરઃ
કુબેરે ભારે તપસ્યા કરીને પિતામહ બ્રહ્માજી પાસેથી તે વિમાન મેળવ્યું હતું; પછી રાક્ષસોના રાજાએ પોતાની શક્તિથી કુબેરને હરાવીને તે વિમાન મેળવ્યું.
ઈહામૃગસમાયુક્તૈઃ કાર્તસ્વરહિરણ્મયૈઃ। સુકૃતૈરાચિતં સ્તમ્ભૈઃ પ્રદીપ્તમિવ ચ શ્રિયા
તે વિમાન શુદ્ધ સોનાં અને ચાંદીના સુંદર સ્તંભોથી આધારિત હતું, જેમાં વિવિધ ભંગીમાં હરણોની આકૃતિઓ હતી અને તે તેજથી ઝગમગતું હતું.
મેરુમન્દરસંકાશૈરુલ્લિખદ્ભિરિવામ્બરમ્। કૂટાગારૈઃ શુભાગારૈઃ સર્વતઃ સમલંકૃતમ્
તે સર્વદિશામાં સુંદર મંડપોથી શોભિત હતું, જે મેરુ અને મંદર પર્વત જેવું લાગતું અને જાણે આકાશને સ્પર્શતું હોય એમ દેખાતું.
જ્વલનાર્કપ્રતીકાશૈઃ સુકૃતં વિશ્વકર્મણા। હેમસોપાનયુક્તં ચ ચારુપ્રવરવેદિકમ્
તે વિશ્વકર્માએ બનાવેલું હતું, જે અગ્નિ અને સૂર્ય જેવું તેજસ્વી લાગતું, તેમાં સોનાની સીડીઓ અને સુંદર ઉત્તમ વેદિકાઓ હતી.
જાલવાતાયનૈર્યુક્તં કાઞ્ચનૈઃ સ્ફાટિકૈરપિ। ઇન્દ્રનીલમહાનીલમણિપ્રવરવેદિકમ્
તેમાં જાળીદાર બારીકીઓ, સોનાં અને સ્ફટિકથી બનેલી બારીકીઓ હતી, અને વેદિકાઓ ઈન્દ્રનીલ અને મોટા વાદળી રત્નોથી શોભિત હતી.
વિદ્રુમેણ વિચિત્રેણ મણિભિશ્ચ મહાધનૈઃ। નિસ્તુલાભિશ્ચ મુક્તાભિસ્તલેનાભિવિરાજિતમ્
તે વિમાન અદભૂત વિદ્રુમ, મૂલ્યવાન રત્નો અને અમૂલ્ય મુક્તાઓથી ઝગમગતું હતું, જાણે હાથની હથેળી જેવી ચમકતી હતી.
ચન્દનેન ચ રક્તેન તપનીયનિભેન ચ। સુપુણ્યગન્ધિના યુક્તમાદિત્યતરુણોપમમ્
તેમાં લાલ ચંદન અને સોનેરી રંગના સુગંધિત ધૂપથી સુગંધિત વાતાવરણ હતું, શુભ સુગંધથી ભરેલું અને તે ઉગતા સૂર્ય જેવું તેજસ્વી લાગતું.
કૂટાગારૈર્વરાકારૈર્વિવિધૈઃ સમલંકૃતમ્। વિમાનં પુષ્પકં દિવ્યમારુરોહ મહાકપિઃ। તત્રસ્થઃ સર્વતો ગન્ધં પાનભક્ષ્યાન્નસમ્ભવમ્
વિવિધ સુંદર મંડપોથી શોભિત તે દિવ્ય પુષ્પક વિમાને મહાબલી વાનરે ચડ્યા; ત્યાં ઊભા રહીને તેમને સર્વત્ર પીણાં, ભોજન અને ભોજનપદાર્થોની સુગંધ અનુભવાઈ.
દિવ્યં સમ્મૂર્ચ્છિતં જિઘ્રન્ રૂપવન્તમિવાનિલમ્। સ ગન્ધસ્તં મહાસત્ત્વં બન્ધુર્બન્ધુમિવોત્તમમ્
તે દિવ્ય અને મિશ્રિત સુગંધ હનુમાનજીએ શ્વાસમાં લીધી, જે સુંદર પવન જેવી લાગતી; તે સુગંધ એટલી મીઠી હતી કે જાણે પ્રિય મિત્રને મળ્યા હોય.
ઇત એહીત્યુવાચેવ તત્ર યત્ર સ રાવણઃ। તતસ્તાં પ્રસ્થિતઃ શાલાં દદર્શ મહતીં શિવામ્
'આ તરફ આવો' એમ કહી, હનુમાનજી ત્યાં ગયા જ્યાં રાવણ હતો; પછી તેઓએ એક વિશાળ અને શુભ સભા જોઈ.
રાવણસ્ય મહાકાન્તાં કાન્તામિવ વરસ્ત્રિયમ્। મણિસોપાનવિકૃતાં હેમજાલવિરાજિતામ્
તે સભા રાવણની હતી અને જાણે પ્રિય સ્ત્રી જેવી તેજસ્વી લાગતી; રત્નનાં પગથિયાં અને સોનાની જાળીઓથી શોભિત હતી.
સ્ફાટિકૈરાવૃતતલાં દન્તાન્તરિતરૂપિકામ્। મુક્તાવજ્રપ્રવાલૈશ્ચ રૂપ્યચામીકરૈરપિ
તેની જમીન સ્ફટિકથી ઢંકાયેલી હતી, જે દાંત વચ્ચેની જગ્યાની જેમ લાગતી; તેમાં મુક્તા, વજ્ર, પ્રવાલ, ચાંદી અને સોનાથી શણગાર હતો.