સમુદ્રમિવ ગમ્ભીરં સમુદ્રસમનિઃસ્વનમ્। મહાત્મનો મહદ્ વેશ્મ મહારત્નપરિચ્છદમ્
તે મહાન આત્માવાળાનું મહેલ સમુદ્ર જેટલું ઊંડું અને સમુદ્ર જેવી ગર્જના કરતું, અને વિશાળ રત્નોથી સજ્જ હતું.
મહારત્નસમાકીર્ણં દદર્શ સ મહાકપિઃ। વિરાજમાનં વપુષા ગજાશ્વરથસંકુલમ્
તે મહાન વાનરે રત્નોથી ભરેલું, તેજસ્વી અને ગજ, ઘોડા તથા રથોથી ભરપૂર મહેલ જોયું.
લંકાભરણમિત્યેવ સોઽમન્યત મહાકપિઃ। ચચાર હનુમાંસ્તત્ર રાવણસ્ય સમીપતઃ
મહાન વાનરે વિચાર્યું કે, 'આ તો લંકાનું સાચું શણગાર છે,' અને હનુમાન રાવણની નજીક ત્યાં ફરતો રહ્યો.
ગૃહાદ્ ગૃહં રાક્ષસાનામુદ્યાનાનિ ચ સર્વશઃ। વીક્ષમાણોઽપ્યસંત્રસ્તઃ પ્રાસાદાંશ્ચ ચચાર સઃ
તે રાક્ષસોના ઘરેથી ઘેર અને બધી બગીચાઓમાં નિર્ભયતાથી ફરતો અને મહેલો નિહાળતો રહ્યો.
અવપ્લુત્ય મહાવેગઃ પ્રહસ્તસ્ય નિવેશનમ્। તતોઽન્યત્ પુપ્લુવે વેશ્મ મહાપાર્શ્વસ્ય વીર્યવાન્
પછી મહા વેગથી કૂદીને પ્રહસ્તનું નિવાસ સ્થાન ગયો અને ત્યાંથી મહાપાર્શ્વના ઘરમાં પણ કૂદ્યો.
અથ મેઘપ્રતીકાશં કુમ્ભકર્ણનિવેશનમ્। વિભીષણસ્ય ચ તથા પુપ્લુવે સ મહાકપિઃ
પછી મેઘ જેવું દેખાતું કુંભકર્ણનું નિવાસ સ્થાન અને વિભીષણનું ઘર પણ તે મહાન વાનરે કૂદી પહોંચી લીધું.
મહોદરસ્ય ચ તથા વિરૂપાક્ષસ્ય ચૈવ હિ। વિદ્યુજ્જિહ્વસ્ય ભવનં વિદ્યુન્માલેસ્તથૈવ ચ
એ જ રીતે મહોદર, વિરૂપાક્ષ, વિદ્યુજ્ઝિહ્વ અને વિદ્યુન્માલીના ઘરોમાં પણ ગયો.
વજ્રદંષ્ટ્રસ્ય ચ તથા પુપ્લુવે સ મહાકપિઃ। શુકસ્ય ચ મહાવેગઃ સારણસ્ય ચ ધીમતઃ
પછી મહાન વાનર વજ્રદંષ્ટ્ર, શુક, ઝડપી ચાલવાળા સારણ અને બુદ્ધિશાળી એકના ઘરોમાં પણ કૂદ્યો.
તથા ચેન્દ્રજિતો વેશ્મ જગામ હરિયૂથપઃ। જમ્બુમાલેઃ સુમાલેશ્ચ જગામ હરિસત્તમઃ
એ જ રીતે વાનર યુથપતિ ઇન્દ્રજિતના મહેલમાં ગયો અને શ્રેષ્ઠ વાનર જંબુમાલી તથા સુમાલીના ઘરોમાં પણ પ્રવેશ્યો.
રશ્મિકેતોશ્ચ ભવનં સૂર્યશત્રોસ્તથૈવ ચ। વજ્રકાયસ્ય ચ તથા પુપ્લુવે સ મહાકપિઃ
પછી રશ્મિકેતુ, સૂર્યશત્રુ અને વજ્રકાયના ઘરોમાં પણ તે મહાન વાનરે કૂદી લીધું.
ધૂમ્રાક્ષસ્યાથ સમ્પાતેર્ભવનં મારુતાત્મજઃ। વિદ્યુદ્રૂપસ્ય ભીમસ્ય ઘનસ્ય વિઘનસ્ય ચ
પછી પવનપુત્ર ધૂમ્રાક્ષ અને સંપાતિ, તેમજ વિદ્યુદ્રૂપ, ભીમ, ઘન અને વિઘનાના ઘરોમાં પણ ગયો.
શુકનાભસ્ય ચક્રસ્ય શઠસ્ય કપટસ્ય ચ। હ્રસ્વકર્ણસ્ય દંષ્ટ્રસ્ય લોમશસ્ય ચ રક્ષસઃ
પછી તે શુકનાભ, ચક્ર, શઠ, કપટ, હ્રસ્વકર્ણ, દંષ્ટ્ર અને લોમશ નામના રાક્ષસોના ઘરોમાં પણ ગયો.
યુદ્ધોન્મત્તસ્ય મત્તસ્ય ધ્વજગ્રીવસ્ય સાદિનઃ। વિદ્યુજ્જિહ્વદ્વિજિહ્વાનાં તથા હસ્તિમુખસ્ય ચ
હનુમાન્ યુદ્ધોનમત્ત, મત્ત, ધ્વજગ્રીવ ઘોડેસવાર, વિદ્યુજ્ઝિહ્વ, વિઝિહ્વ અને હસ્તિમુખના ઘરોએ ગયા.
કરાલસ્ય પિશાચસ્ય શોણિતાક્ષસ્ય ચૈવ હિ। પ્લવમાનઃ ક્રમેણૈવ હનુમાન્ મારુતાત્મજઃ
પવનપુત્ર હનુમાન્ ક્રમશઃ કરાળ, પિશાચ અને શોણિતાક્ષના ઘરોએ ફૂદફાંદ કરતા ગયા.
તેષુ તેષુ મહાર્હેષુ ભવનેષુ મહાયશાઃ। તેષામૃદ્ધિમતામૃદ્ધિં દદર્શ સ મહાકપિઃ
તે મહાન વાનરે એ ભવ્ય મકાનોમાં એ સમૃદ્ધ રાક્ષસોના વૈભવને જોયું.
સર્વેષાં સમતિક્રમ્ય ભવનાનિ સમન્તતઃ। આસસાદાથ લક્ષ્મીવાન્ રાક્ષસેન્દ્રનિવેશનમ્
બધા ઘરોને ચારેય બાજુથી પાર કરી, અંતે તે તેજસ્વી રાક્ષસોના રાજાના મહેલ સુધી પહોંચ્યા.
રાવણસ્યોપશાયિન્યો દદર્શ હરિસત્તમઃ। વિચરન્ હરિશાર્દૂલો રાક્ષસીર્વિકૃતેક્ષણાઃ
વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ એવા હનુમાન્, વાનર સિંહની જેમ ફરતા, રાવણની સુતાવેલી પત્નીઓ અને ભયાનક આંખોવાળી રાક્ષસીઓને જોયા.
શૂલમુદ્ગરહસ્તાંશ્ચ શક્તિતોમરધારિણઃ। દદર્શ વિવિધાન્ગુલ્માંસ્તસ્ય રક્ષઃપતેર્ગૃહે
તે રાક્ષસપતિના મહેલમાં હનુમાને વિવિધ દળો જોયા, જેમણે શૂળ, ગદા, શક્તિ અને તોમર જેવા શસ્ત્રો પકડી રાખ્યા હતા.
રાક્ષસાંશ્ચ મહાકાયાન્ નાનાપ્રહરણોદ્યતાન્। રક્તાન્ શ્વેતાન્ સિતાંશ્ચાપિ હરીંશ્ચાપિ મહાજવાન્
હનુમાને ત્યાં મોટા શરીરવાળા, વિવિધ શસ્ત્રો ધરાવતાં, લાલ, સફેદ, પીળા અને ઝડપદાર વાનરો અને રાક્ષસોને જોયા.
કુલીનાન્ રૂપસમ્પન્નાન્ ગજાન્ પરગજારુજાન્। શિક્ષિતાન્ ગજશિક્ષાયામૈરાવતસમાન્ યુધિ
હનુમાને ઉંચા કુળના, સુંદર, યુદ્ધકલા શીખેલા, દુશ્મન હાથીઓને પરેશાન કરતા અને યુદ્ધમાં ઐરાવત સમાન હાથીઓને જોયા.
નિહન્તૄન્ પરસૈન્યાનાં ગૃહે તસ્મિન્ દદર્શ સઃ। ક્ષરતશ્ચ યથા મેઘાન્ સ્રવતશ્ચ યથા ગિરીન્
તે મહેલમાં હનુમાને દુશ્મન સેનાનો નાશ કરનારા, મેઘ જેવી વરસતા અને પર્વત જેવી વહેતા વીરોને જોયા.
મેઘસ્તનિતનિર્ઘોષાન્ દુર્ધર્ષાન્ સમરે પરૈઃ। સહસ્રં વાહિનીસ્તત્ર જામ્બૂનદપરિષ્કૃતાઃ
હનુમાને ત્યાં હજાર જેટલી સેનાઓ જોયી, જે મેઘના ગર્જન જેવી ધ્વનિ કરતી, શત્રુઓ માટે અપરાજેય અને સોનાથી શોભાયમાન હતી.
હેમજાલૈરવિચ્છિન્નાસ્તરુણાદિત્યસંનિભાઃ। દદર્શ રાક્ષસેન્દ્રસ્ય રાવણસ્ય નિવેશને
હનુમાને રાવણના મહેલમાં સોનાના જાળથી અવિરત તેજવંત અને ઉગતા સૂર્ય સમાન તેજ ધરાવનારા લોકોને જોયા.
શિબિકા વિવિધાકારાઃ સ કપિર્મારુતાત્મજઃ। લતાગૃહાણિ ચિત્રાણિ ચિત્રશાલાગૃહાણિ ચ
પવનપુત્ર હનુમાને વિવિધ આકારની પલંગીઓ, સુંદર લતાગૃહો અને રંગબેરંગી શાલાઓ જોયા.
ક્રીડાગૃહાણિ ચાન્યાનિ દારુપર્વતકાનિ ચ। કામસ્ય ગૃહકં રમ્યં દિવાગૃહકમેવ ચ
હનુમાને બીજા રમણિય રમણગૃહો, લાકડાના પર્વત, મનોહર પ્રેમગૃહ અને દિવસ માટેનું વિશાળ ગૃહ પણ જોયું.
દદર્શ રાક્ષસેન્દ્રસ્ય રાવણસ્ય નિવેશને। સ મન્દરસમપ્રખ્યં મયૂરસ્થાનસંકુલમ્
રાક્ષસોના રાજા રાવણના મહેલમાં હનુમાને મંદર પર્વત જેટલું ઊંચું અને મોરના સિંહાસનોથી ભરેલું ભવ્ય મહેલ જોયું.
ધ્વજયષ્ટિભિરાકીર્ણં દદર્શ ભવનોત્તમમ્। અનન્તરત્નનિચયં નિધિજાલં સમન્તતઃ। ધીરનિષ્ઠિતકર્માઙ્ગં ગૃહં ભૂતપતેરિવ
હનુમાને ધ્વજદંડોથી ભરેલું, ચારેય બાજુ અનગણિત રત્નોના ઢગલાંથી ઘેરાયેલું, મજબૂત અને નિશ્ચિત માળખાવાળું, ભૂતપતિના ગૃહ જેવું ઉત્તમ મહેલ જોયું.
અર્ચિર્ભિશ્ચાપિ રત્નાનાં તેજસા રાવણસ્ય ચ। વિરરાજ ચ તદ્ વેશ્મ રશ્મિવાનિવ રશ્મિભિઃ
રત્નોના તેજ અને રાવણના પ્રકાશથી તે મહેલ સૂર્યની કિરણો જેવું તેજસ્વી લાગતું હતું.
જામ્બૂનદમયાન્યેવ શયનાન્યાસનાનિ ચ। ભાજનાનિ ચ શુભ્રાણિ દદર્શ હરિયૂથપઃ
વાનરસભામાં મુખ્ય એવા હનુમાને આખા સોનાથી બનેલા શયન, આસન અને તેજસ્વી વાસણો જોયા.
મધ્વાસવકૃતક્લેદં મણિભાજનસંકુલમ્। મનોરમમસમ્બાધં કુબેરભવનં યથા
હનુમાને મધ અને મદથી ભીંજાયેલા, મણિથી બનેલા વાસણો, સુંદર અને વિશાળ ગૃહ, જે કુબેરના મહેલ જેવું લાગતું, જોયું.