રક્ષિતં રાક્ષસૈર્ભીમૈઃ સિંહૈરિવ મહદ્ વનમ્। સમીક્ષમાણો ભવનં ચકાશે કપિકુઞ્જરઃ
તે મહેલ ભયાનક રાક્ષસો દ્વારા રક્ષાયેલું હતું, જેમ સિંહો મોટા જંગલને રક્ષે છે, અને વાનર-હાથીએ તેજસ્વી મહેલને નિહાળ્યું.
રૂપ્યકોપહિતૈશ્ચિત્રૈસ્તોરણૈર્હેમભૂષણૈઃ। વિચિત્રાભિશ્ચ કક્ષ્યાભિર્દ્વારૈશ્ચ રુચિરૈર્વૃતમ્
તે મહેલ ચાંદીથી મઢેલા અને સોનાથી શોભાયમાન દરવાજા, વિવિધ રંગીન પરિસર અને સુંદર દ્વારો વડે શોભાયમાન હતું.
ગજાસ્થિતૈર્મહામાત્રૈઃ શૂરૈશ્ચ વિગતશ્રમૈઃ। ઉપસ્થિતમસંહાર્યૈર્હયૈઃ સ્યન્દનયાયિભિઃ
મહાન મહાવટો, શૂરવીર અને થાક વિના યુવાનો, અપરાજિત ઘોડા અને રથચાલકો ત્યાં હાજર હતા.
બહુરત્નસમાકીર્ણં પરાર્ઘ્યાસનભૂષિતમ્। મહારથસમાવાપં મહારથમહાસનમ્
અહીં અનેક કિંમતી રત્નોથી ભરેલું, ઉત્તમ આસનોથી શોભાયમાન, મહાન રથીઓ અને ભવ્ય સિંહાસનોની ભીડવાળું મહેલ હતું.
દૃશ્યૈશ્ચ પરમોદારૈસ્તૈસ્તૈશ્ચ મૃગપક્ષિભિઃ। વિવિધૈર્બહુસાહસ્રૈઃ પરિપૂર્ણં સમન્તતઃ
તે મહેલ ચારે બાજુથી અદભુત અને ભવ્ય દૃશ્યો, અને અનેક પ્રકારનાં અસંખ્ય પ્રાણીઓ તથા પક્ષીઓથી ભરપૂર હતું.
વિનીતૈરન્તપાલૈશ્ચ રક્ષોભિશ્ચ સુરક્ષિતમ્। મુખ્યાભિશ્ચ વરસ્ત્રીભિઃ પરિપૂર્ણં સમન્તતઃ
શિસ્તબદ્ધ આંતરિક રક્ષકો અને રાક્ષસો દ્વારા સુરક્ષિત, અને મુખ્ય તથા શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીઓથી ચારે બાજુ ભરેલું હતું.
મુદિતપ્રમદારત્નં રાક્ષસેન્દ્રનિવેશનમ્। વરાભરણસંહ્રાદૈઃ સમુદ્રસ્વનનિઃસ્વનમ્
રાક્ષસરાજનું નિવાસ સ્થાન આનંદિત અને સુંદર સ્ત્રીઓથી ઝગમગતું હતું, અને ઉત્તમ આભૂષણોની ઝણઝણાટથી સમુદ્ર જેવી ગૂંજી ઉઠતું હતું.
તદ્ રાજગુણસમ્પન્નં મુખ્યૈશ્ચ વરચન્દનૈઃ। મહાજનસમાકીર્ણં સિંહૈરિવ મહદ્ વનમ્
તે મહેલ રાજસી ગુણોથી યુક્ત, શ્રેષ્ઠ ચંદનના સુગંધથી મહેકતું, મહાન લોકોની ભીડથી ભરેલું અને સિંહોથી ભરેલા વિશાળ વનમાં જેવું લાગતું હતું.
ભેરીમૃદઙ્ગાભિરુતં શઙ્ખઘોષવિનાદિતમ્। નિત્યાર્ચિતં પર્વસુતં પૂજિતં રાક્ષસૈઃ સદા
તે મહેલ ઢોલ, મૃદંગ અને શંખના નાદથી ગૂંજી ઉઠતું, હંમેશા તહેવારોમાં પૂજાતું અને રાક્ષસો દ્વારા સતત માન પામતું હતું.
સમુદ્રમિવ ગમ્ભીરં સમુદ્રસમનિઃસ્વનમ્। મહાત્મનો મહદ્ વેશ્મ મહારત્નપરિચ્છદમ્
તે મહાન આત્માવાળાનું મહેલ સમુદ્ર જેટલું ઊંડું અને સમુદ્ર જેવી ગર્જના કરતું, અને વિશાળ રત્નોથી સજ્જ હતું.
મહારત્નસમાકીર્ણં દદર્શ સ મહાકપિઃ। વિરાજમાનં વપુષા ગજાશ્વરથસંકુલમ્
તે મહાન વાનરે રત્નોથી ભરેલું, તેજસ્વી અને ગજ, ઘોડા તથા રથોથી ભરપૂર મહેલ જોયું.
લંકાભરણમિત્યેવ સોઽમન્યત મહાકપિઃ। ચચાર હનુમાંસ્તત્ર રાવણસ્ય સમીપતઃ
મહાન વાનરે વિચાર્યું કે, 'આ તો લંકાનું સાચું શણગાર છે,' અને હનુમાન રાવણની નજીક ત્યાં ફરતો રહ્યો.
ગૃહાદ્ ગૃહં રાક્ષસાનામુદ્યાનાનિ ચ સર્વશઃ। વીક્ષમાણોઽપ્યસંત્રસ્તઃ પ્રાસાદાંશ્ચ ચચાર સઃ
તે રાક્ષસોના ઘરેથી ઘેર અને બધી બગીચાઓમાં નિર્ભયતાથી ફરતો અને મહેલો નિહાળતો રહ્યો.
અવપ્લુત્ય મહાવેગઃ પ્રહસ્તસ્ય નિવેશનમ્। તતોઽન્યત્ પુપ્લુવે વેશ્મ મહાપાર્શ્વસ્ય વીર્યવાન્
પછી મહા વેગથી કૂદીને પ્રહસ્તનું નિવાસ સ્થાન ગયો અને ત્યાંથી મહાપાર્શ્વના ઘરમાં પણ કૂદ્યો.
અથ મેઘપ્રતીકાશં કુમ્ભકર્ણનિવેશનમ્। વિભીષણસ્ય ચ તથા પુપ્લુવે સ મહાકપિઃ
પછી મેઘ જેવું દેખાતું કુંભકર્ણનું નિવાસ સ્થાન અને વિભીષણનું ઘર પણ તે મહાન વાનરે કૂદી પહોંચી લીધું.
મહોદરસ્ય ચ તથા વિરૂપાક્ષસ્ય ચૈવ હિ। વિદ્યુજ્જિહ્વસ્ય ભવનં વિદ્યુન્માલેસ્તથૈવ ચ
એ જ રીતે મહોદર, વિરૂપાક્ષ, વિદ્યુજ્ઝિહ્વ અને વિદ્યુન્માલીના ઘરોમાં પણ ગયો.
વજ્રદંષ્ટ્રસ્ય ચ તથા પુપ્લુવે સ મહાકપિઃ। શુકસ્ય ચ મહાવેગઃ સારણસ્ય ચ ધીમતઃ
પછી મહાન વાનર વજ્રદંષ્ટ્ર, શુક, ઝડપી ચાલવાળા સારણ અને બુદ્ધિશાળી એકના ઘરોમાં પણ કૂદ્યો.
તથા ચેન્દ્રજિતો વેશ્મ જગામ હરિયૂથપઃ। જમ્બુમાલેઃ સુમાલેશ્ચ જગામ હરિસત્તમઃ
એ જ રીતે વાનર યુથપતિ ઇન્દ્રજિતના મહેલમાં ગયો અને શ્રેષ્ઠ વાનર જંબુમાલી તથા સુમાલીના ઘરોમાં પણ પ્રવેશ્યો.
રશ્મિકેતોશ્ચ ભવનં સૂર્યશત્રોસ્તથૈવ ચ। વજ્રકાયસ્ય ચ તથા પુપ્લુવે સ મહાકપિઃ
પછી રશ્મિકેતુ, સૂર્યશત્રુ અને વજ્રકાયના ઘરોમાં પણ તે મહાન વાનરે કૂદી લીધું.
ધૂમ્રાક્ષસ્યાથ સમ્પાતેર્ભવનં મારુતાત્મજઃ। વિદ્યુદ્રૂપસ્ય ભીમસ્ય ઘનસ્ય વિઘનસ્ય ચ
પછી પવનપુત્ર ધૂમ્રાક્ષ અને સંપાતિ, તેમજ વિદ્યુદ્રૂપ, ભીમ, ઘન અને વિઘનાના ઘરોમાં પણ ગયો.
શુકનાભસ્ય ચક્રસ્ય શઠસ્ય કપટસ્ય ચ। હ્રસ્વકર્ણસ્ય દંષ્ટ્રસ્ય લોમશસ્ય ચ રક્ષસઃ
પછી તે શુકનાભ, ચક્ર, શઠ, કપટ, હ્રસ્વકર્ણ, દંષ્ટ્ર અને લોમશ નામના રાક્ષસોના ઘરોમાં પણ ગયો.
યુદ્ધોન્મત્તસ્ય મત્તસ્ય ધ્વજગ્રીવસ્ય સાદિનઃ। વિદ્યુજ્જિહ્વદ્વિજિહ્વાનાં તથા હસ્તિમુખસ્ય ચ
હનુમાન્ યુદ્ધોનમત્ત, મત્ત, ધ્વજગ્રીવ ઘોડેસવાર, વિદ્યુજ્ઝિહ્વ, વિઝિહ્વ અને હસ્તિમુખના ઘરોએ ગયા.
કરાલસ્ય પિશાચસ્ય શોણિતાક્ષસ્ય ચૈવ હિ। પ્લવમાનઃ ક્રમેણૈવ હનુમાન્ મારુતાત્મજઃ
પવનપુત્ર હનુમાન્ ક્રમશઃ કરાળ, પિશાચ અને શોણિતાક્ષના ઘરોએ ફૂદફાંદ કરતા ગયા.
તેષુ તેષુ મહાર્હેષુ ભવનેષુ મહાયશાઃ। તેષામૃદ્ધિમતામૃદ્ધિં દદર્શ સ મહાકપિઃ
તે મહાન વાનરે એ ભવ્ય મકાનોમાં એ સમૃદ્ધ રાક્ષસોના વૈભવને જોયું.
સર્વેષાં સમતિક્રમ્ય ભવનાનિ સમન્તતઃ। આસસાદાથ લક્ષ્મીવાન્ રાક્ષસેન્દ્રનિવેશનમ્
બધા ઘરોને ચારેય બાજુથી પાર કરી, અંતે તે તેજસ્વી રાક્ષસોના રાજાના મહેલ સુધી પહોંચ્યા.
રાવણસ્યોપશાયિન્યો દદર્શ હરિસત્તમઃ। વિચરન્ હરિશાર્દૂલો રાક્ષસીર્વિકૃતેક્ષણાઃ
વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ એવા હનુમાન્, વાનર સિંહની જેમ ફરતા, રાવણની સુતાવેલી પત્નીઓ અને ભયાનક આંખોવાળી રાક્ષસીઓને જોયા.
શૂલમુદ્ગરહસ્તાંશ્ચ શક્તિતોમરધારિણઃ। દદર્શ વિવિધાન્ગુલ્માંસ્તસ્ય રક્ષઃપતેર્ગૃહે
તે રાક્ષસપતિના મહેલમાં હનુમાને વિવિધ દળો જોયા, જેમણે શૂળ, ગદા, શક્તિ અને તોમર જેવા શસ્ત્રો પકડી રાખ્યા હતા.
રાક્ષસાંશ્ચ મહાકાયાન્ નાનાપ્રહરણોદ્યતાન્। રક્તાન્ શ્વેતાન્ સિતાંશ્ચાપિ હરીંશ્ચાપિ મહાજવાન્
હનુમાને ત્યાં મોટા શરીરવાળા, વિવિધ શસ્ત્રો ધરાવતાં, લાલ, સફેદ, પીળા અને ઝડપદાર વાનરો અને રાક્ષસોને જોયા.
કુલીનાન્ રૂપસમ્પન્નાન્ ગજાન્ પરગજારુજાન્। શિક્ષિતાન્ ગજશિક્ષાયામૈરાવતસમાન્ યુધિ
હનુમાને ઉંચા કુળના, સુંદર, યુદ્ધકલા શીખેલા, દુશ્મન હાથીઓને પરેશાન કરતા અને યુદ્ધમાં ઐરાવત સમાન હાથીઓને જોયા.
નિહન્તૄન્ પરસૈન્યાનાં ગૃહે તસ્મિન્ દદર્શ સઃ। ક્ષરતશ્ચ યથા મેઘાન્ સ્રવતશ્ચ યથા ગિરીન્
તે મહેલમાં હનુમાને દુશ્મન સેનાનો નાશ કરનારા, મેઘ જેવી વરસતા અને પર્વત જેવી વહેતા વીરોને જોયા.