લંકાયા વચનં શ્રુત્વા હનુમાન્ મારુતાત્મજઃ। યત્નવાન્ સ હરિશ્રેષ્ઠઃ સ્થિતઃ શૈલ ઇવાપરઃ
લંકાના શબ્દો સાંભળી, પવનપુત્ર અને વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ હનુમાન પર્વત જેવો અડગ ઊભો રહ્યો.
સ તાં સ્ત્રીરૂપવિકૃતાં દૃષ્ટ્વા વાનરપુઙ્ગવઃ। આબભાષેઽથ મેધાવી સત્ત્વવાન્ પ્લવગર્ષભઃ
તેવી સ્ત્રીના રૂપમાં વિકૃત દેખાતી તેને જોઈ, બુદ્ધિશાળી અને ધીરજવાળો વાનરશ્રેષ્ઠ પછી બોલ્યો.
દ્રક્ષ્યામિ નગરીં લંકાં સાટ્ટપ્રાકારતોરણામ્। ઇત્યર્થમિહ સમ્પ્રાપ્તઃ પરં કૌતૂહલં હિ મે
'મારે લંકા શહેર, તેની દીવાલો, પ્રાકાર અને દ્વારો જોવા છે—મને બહુ જ જિજ્ઞાસા છે, એ માટે હું અહીં આવ્યો છું.'
વનાન્યુપવનાનીહ લંકાયાઃ કાનનાનિ ચ। સર્વતો ગૃહમુખ્યાનિ દ્રષ્ટુમાગમનં હિ મે
'હું લંકાના બધા જંગલો, બગીચા અને મુખ્ય ઘરો દરેક બાજુથી જોવા આવ્યો છું.'
તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા લંકા સા કામરૂપિણી। ભૂય એવ પુનર્વાક્યં બભાષે પરુષાક્ષરમ્
તેના શબ્દો સાંભળી, ઇચ્છા પ્રમાણે રૂપ બદલનાર લંકાએ ફરી એકવાર કડક શબ્દોમાં જવાબ આપ્યો.
મામનિર્જિત્ય દુર્બુદ્ધે રાક્ષસેશ્વરપાલિતામ્। ન શક્યં હ્યદ્ય તે દ્રષ્ટું પુરીયં વાનરાધમ
'અરે વાનર, દુષ્ટ બુદ્ધિવાળા, રાક્ષસોના રાજા દ્વારા રક્ષિત આ શહેર, પહેલા મને હરાવ્યા વિના, આજે તું જોઈ શકતો નથી.'
તતઃ સ હરિશાર્દૂલસ્તામુવાચ નિશાચરીમ્। દૃષ્ટ્વા પુરીમિમાં ભદ્રે પુનર્યાસ્યે યથાગતમ્
પછી વાનરશ્રેષ્ઠે રાત્રે ફરનારી સ્ત્રીને કહ્યું: 'હું આ શહેર જોઈ લઉં પછી, જ્યા પરથી આવ્યો ત્યાંથી પાછો જઈશ, બહેન.'
તતઃ કૃત્વા મહાનાદં સા વૈ લંકા ભયંકરમ્। તલેન વાનરશ્રેષ્ઠં તાડયામાસ વેગિતા
પછી ભયાનક લંકાએ મોટો ગર્જન કર્યો અને ઝડપથી વાનરશ્રેષ્ઠને હાથથી માર્યો.
તતઃ સ હરિશાર્દૂલો લંકયા તાડિતો ભૃશમ્। નનાદ સુમહાનાદં વીર્યવાન્ મારુતાત્મજઃ
પછી પવનપુત્ર, વાનરશ્રેષ્ઠ અને પરાક્રમી હનુમાનને લંકાએ જોરથી માર્યો, તો તેણે પણ મોટો ગર્જન કર્યો.
તતઃ સંવર્તયામાસ વામહસ્તસ્ય સોઽઙ્ગુલીઃ। મુષ્ટિનાભિજઘાનૈનાં હનુમાન્ ક્રોધર્મૂચ્છિતઃ
પછી હનુમાન ગુસ્સાથી, ડાબા હાથની આંગળીઓ મટારી, મુઠીથી તેને જોરદાર માર્યો.
સ્ત્રી ચેતિ મન્યમાનેન નાતિક્રોધઃ સ્વયં કૃતઃ। સા તુ તેન પ્રહારેણ વિહ્વલાઙ્ગી નિશાચરી। પપાત સહસા ભૂમૌ વિકૃતાનનદર્શના
'આ સ્ત્રી છે' એમ વિચારી, હનુમાને વધારે ગુસ્સો કર્યો નહીં; પણ તેના મારથી રાત્રે ફરનારી, શરીર કંપતું થઈ, વિકૃત ચહેરા સાથે જમીન પર પડી ગઈ.
તતસ્તુ હનુમાન્ વીરસ્તાં દૃષ્ટ્વા વિનિપાતિતામ્। કૃપાં ચકાર તેજસ્વી મન્યમાનઃ સ્ત્રિયં ચ તામ્
પછી વીર હનુમાન એ તેને પડી ગયેલી જોઈ, 'આ સ્ત્રી છે' એમ માની, દયાથી ભરાઈ ગયો.
તતો વૈ ભૃશમુદ્વિગ્ના લંકા સા ગદ્ગદાક્ષરમ્। ઉવાચાગર્વિતં વાક્યં હનુમન્તં પ્લવઙ્ગમમ્
પછી લંકા ખૂબ જ ગભરાઈ ગઈ અને ગળામાં અવાજ અટકી જાય તેમ, ગર્વભેર હનુમાનને બોલી.
પ્રસીદ સુમહાબાહો ત્રાયસ્વ હરિસત્તમ। સમયે સૌમ્ય તિષ્ઠન્તિ સત્ત્વવન્તો મહાબલાઃ
હે મહાબાહુ, કૃપા કર, મને બચાવ, વાનરશ્રેષ્ઠ. સારા અને બળવાન લોકો હંમેશાં પોતાના મર્યાદામાં રહે છે, હે સૌમ્ય.
અહં તુ નગરી લંકા સ્વયમેવ પ્લવઙ્ગમ। નિર્જિતાહં ત્વયા વીર વિક્રમેણ મહાબલ
હું લંકા નગર પોતે જ છું, હે વાનર. તું તારી મહાન શૂરવીરતા અને બળથી મને જીત્યો છે, હે વીર.
ઇદં ચ તથ્યં શૃણુ મે બ્રુવન્ત્યા વૈ હરીશ્વર। સ્વયં સ્વયમ્ભુવા દત્તં વરદાનં યથા મમ
હે વાનરરાજ, હવે હું જે સાચું કહું છું તે સાંભળ; મને સ્વયંભુએ આપેલો વર છે.
યદા ત્વાં વાનરઃ કશ્ચિદ્ વિક્રમાદ્ વશમાનયેત્। તદા ત્વયા હિ વિજ્ઞેયં રક્ષસાં ભયમાગતમ્
જ્યારે કોઈ વાનર પોતાની શક્તિથી તને વશમાં કરે, ત્યારે જાણજે કે રાક્ષસો પર સંકટ આવી ગયું છે.
સ હિ મે સમયઃ સૌમ્ય પ્રાપ્તોઽદ્ય તવ દર્શનાત્। સ્વયમ્ભૂવિહિતઃ સત્યો ન તસ્યાસ્તિ વ્યતિક્રમઃ
હે સૌમ્ય, તારો આવવો એ જ શરત છે જે આજે પૂરી થઈ છે. સ્વયંભુએ નિર્ધારેલી એ વાત સાચી છે અને ક્યારેય બદલાઈ શકતી નથી.
સીતાનિમિત્તં રાજ્ઞસ્તુ રાવણસ્ય દુરાત્મનઃ। રક્ષસાં ચૈવ સર્વેષાં વિનાશઃ સમુપાગતઃ
સીતા અને દુષ્ટ રાવણ રાજાના કારણે હવે બધા રાક્ષસોનો વિનાશ આવતો થયો છે.
તત્ પ્રવિશ્ય હરિશ્રેષ્ઠ પુરીં રાવણપાલિતામ્। વિધત્સ્વ સર્વકાર્યાણિ યાનિ યાનીહ વાઞ્છસિ
હું કહું છું કે, હે વાનરશ્રેષ્ઠ, રાવણ દ્વારા રક્ષાતી આ નગરીમાં પ્રવેશી, તું અહીં જે કામ ઇચ્છે છે તે બધું પૂર્ણ કર.
પ્રવિશ્ય શાપોપહતાં હરીશ્વર પુરીં શુભાં રાક્ષસમુખ્યપાલિતામ્। યદૃચ્છયા ત્વં જનકાત્મજાં સતીં વિમાર્ગ સર્વત્ર ગતો યથાસુખમ્
હે વાનરરાજ, શ્રાપગ્રસ્ત છતાં શુભ અને રાક્ષસપ્રમુખો દ્વારા રક્ષાતી આ નગરીમાં તું પ્રવેશી, પોતાની ઈચ્છા મુજબ સર્વત્ર જઈને જનકનંદિની સીતા માતાનો શોધ કર.
thumb|ચતુર્થઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે સુન્દરકાણ્ડે ચતુર્થઃ સર્ગઃ ॥૫-
શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના સુંદરકાંડનો ચોથો સર્ગ હવે સાંભળો.
સ નિર્જિત્ય પુરીં લંકાં શ્રેષ્ઠાં તાં કામરૂપિણીમ્। વિક્રમેણ મહાતેજા હનૂમાન્ કપિસત્તમઃ
પછી મહાશૂર અને તેજસ્વી હનુમાન, વાનરશ્રેષ્ઠ, પોતાની વિક્રમથી લંકા નગરી અને તે કામરૂપિ રક્ષકને જીત્યા.
અદ્વારેણ મહાવીર્યઃ પ્રાકારમવપુપ્લુવે। નિશિ લંકાં મહાસત્ત્વો વિવેશ કપિકુઞ્જરઃ
મહાવીર હનુમાન રાત્રે દરવાજા વગર જ દીવાલ ફાંદી, મહાસત્તાવાન વાનરએ લંકામાં પ્રવેશ કર્યો.
પ્રવિશ્ય નગરીં લંકાં કપિરાજહિતંકરઃ। ચક્રેઽથ પાદં સવ્યં ચ શત્રૂણાં સ તુ મૂર્ધનિ
વાનરરાજના કલ્યાણાર્થે લંકા નગરીમાં પ્રવેશી, તેણે દુશ્મનોના મથામાં પોતાનું ડાબું પગ મૂક્યું.
તતસ્તુ તાં પુરીં લંકાં રમ્યામભિયયૌ કપિઃ। હસિતોત્કૃષ્ટનિનદૈસ્તૂર્યઘોષપુરસ્કૃતૈઃ
પછી વાનરે હસતાં અને ઉંચા વાદ્યના ગર્જન સાથે, તે સુંદર લંકા નગરી તરફ આગળ વધ્યો.
વજ્રાઙ્કુશનિકાશૈશ્ચ વજ્રજાલવિભૂષિતૈઃ। ગૃહમેઘૈઃ પુરી રમ્યા બભાસે દ્યૌરિવામ્બુદૈઃ
વજ્ર જેવા જાળી અને વજ્રમય જાળથી શોભતા મહેલોથી તે સુંદર નગરી આકાશમાં મેઘો જેવી ઝગમગતી હતી.
પ્રજજ્વાલ તદા લંકા રક્ષોગણગૃહૈઃ શુભૈઃ। સિતાભ્રસદૃશૈશ્ચિત્રૈઃ પદ્મસ્વસ્તિકસંસ્થિતૈઃ
તે સમયે લંકા રાક્ષસોના સુંદર, સફેદ વાદળ જેવા ઘરો અને કમળ તથા સ્વસ્તિકથી શોભતા મકાનો વડે તેજમય લાગી.
વર્ધમાનગૃહૈશ્ચાપિ સર્વતઃ સુવિભૂષિતૈઃ। તાં ચિત્રમાલ્યાભરણાં કપિરાજહિતંકરઃ
ચારે બાજુ સુંદર રીતે શોભેલા, વધતા જતા મકાનો અને વિવિધ ફૂલો તથા આભૂષણોથી શોભાયમાન એ નગરી વાનરરાજના હિત માટે હનુમાને જોઈ.
રાઘવાર્થે ચરન્ શ્રીમાન્ દદર્શ ચ નનન્દ ચ। ભવનાદ્ ભવનં ગચ્છન્ દદર્શ કપિકુઞ્જરઃ
રાઘવના હિત માટે ફરતા તેજસ્વી હનુમાને આનંદ અનુભવ્યો અને મકાનેથી મકાને જતા વાનરએ તે સૌ મકાનો જોયા.