સા તં હરિવરં દૃષ્ટ્વા લંકા રાવણપાલિતા। સ્વયમેવોત્થિતા તત્ર વિકૃતાનનદર્શના
રાવણશાસિત લંકાએ એ શ્રેષ્ઠ વાનરને જોઈને, પોતે જ ત્યાં ઊભી રહી અને ભયાનક મુખ દર્શાવ્યું.
પુરસ્તાત્ તસ્ય વીરસ્ય વાયુસૂનોરતિષ્ઠત। મુઞ્ચમાના મહાનાદમબ્રવીત્ પવનાત્મજમ્
પવનપુત્ર હનુમાન એ વીર સામે, એ સ્ત્રી ઊભી રહી, મોટો ગર્જન કરી અને હનુમાનને કહ્યું.
કસ્ત્વં કેન ચ કાર્યેણ ઇહ પ્રાપ્તો વનાલય। કથયસ્વેહ યત્ તત્ત્વં યાવત્ પ્રાણા ધરન્તિ તે
'તું કોણ છે અને કયા કામ માટે અહીં આવ્યો છે, વનવાસી? તારા શ્વાસ રહે ત્યાં સુધી સાચું અહીં કહેજે.'
ન શક્યં ખલ્વિયં લંકા પ્રવેષ્ટું વાનર ત્વયા। રક્ષિતા રાવણબલૈરભિગુપ્તા સમન્તતઃ
'વાનર, તારા માટે આ લંકામાં પ્રવેશવું શક્ય નથી, કેમ કે રાવણની સેના ચારે બાજુથી રક્ષણ આપે છે.'
અથ તામબ્રવીદ્ વીરો હનુમાનગ્રતઃ સ્થિતામ્। કથયિષ્યામિ તત્ તત્ત્વં યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસે
પછી વીર હનુમાન એ સામે ઉભેલી સ્ત્રીને કહ્યું: 'તમે મને જે પૂછ્યું છે, તેનું સાચું જવાબ હું આપું છું.'
કા ત્વં વિરૂપનયના પુરદ્વારેઽવતિષ્ઠસે। કિમર્થં ચાપિ માં ક્રોધાન્નિર્ભર્ત્સયસિ દારુણે
'તમે કોણ છો, આવી વિક્રાળ આંખોવાળી, શહેરના દ્વારે ઊભી છો? અને તમે કેમ ગુસ્સામાં મને આટલું કડક બોલો છો?'
હનુમદ્વચનં શ્રુત્વા લંકા સા કામરૂપિણી। ઉવાચ વચનં ક્રુદ્ધા પરુષં પવનાત્મજમ્
હનુમાનના શબ્દો સાંભળી, ઇચ્છા પ્રમાણે રૂપ બદલનાર લંકા ગુસ્સાથી પવનપુત્રને કડક શબ્દોમાં બોલી.
અહં રાક્ષસરાજસ્ય રાવણસ્ય મહાત્મનઃ। આજ્ઞાપ્રતીક્ષા દુર્ધર્ષા રક્ષામિ નગરીમિમામ્
'હું રાક્ષસોના રાજા મહાન રાવણની આજ્ઞાની રાહ જુએ છે એવી અપરાજિત રક્ષક છું, આ શહેરની રક્ષા કરું છું.'
ન શક્યં મામવજ્ઞાય પ્રવેષ્ટું નગરીમિમામ્। અદ્ય પ્રાણૈઃ પરિત્યક્તઃ સ્વપ્સ્યસે નિહતો મયા
'મને અવગણીને આ શહેરમાં પ્રવેશવું શક્ય નથી; આજે હું તને મારી નાખીશ અને તું પ્રાણ છોડીને સુઈ જશે.'
અહં હિ નગરી લંકા સ્વયમેવ પ્લવઙ્ગમ। સર્વતઃ પરિરક્ષામિ અતસ્તે કથિતં મયા
'હું જ લંકા શહેર છું, વાનર, દરેક બાજુથી તેની રક્ષા કરું છું—એજ વાત મેં તને કહી.'
લંકાયા વચનં શ્રુત્વા હનુમાન્ મારુતાત્મજઃ। યત્નવાન્ સ હરિશ્રેષ્ઠઃ સ્થિતઃ શૈલ ઇવાપરઃ
લંકાના શબ્દો સાંભળી, પવનપુત્ર અને વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ હનુમાન પર્વત જેવો અડગ ઊભો રહ્યો.
સ તાં સ્ત્રીરૂપવિકૃતાં દૃષ્ટ્વા વાનરપુઙ્ગવઃ। આબભાષેઽથ મેધાવી સત્ત્વવાન્ પ્લવગર્ષભઃ
તેવી સ્ત્રીના રૂપમાં વિકૃત દેખાતી તેને જોઈ, બુદ્ધિશાળી અને ધીરજવાળો વાનરશ્રેષ્ઠ પછી બોલ્યો.
દ્રક્ષ્યામિ નગરીં લંકાં સાટ્ટપ્રાકારતોરણામ્। ઇત્યર્થમિહ સમ્પ્રાપ્તઃ પરં કૌતૂહલં હિ મે
'મારે લંકા શહેર, તેની દીવાલો, પ્રાકાર અને દ્વારો જોવા છે—મને બહુ જ જિજ્ઞાસા છે, એ માટે હું અહીં આવ્યો છું.'
વનાન્યુપવનાનીહ લંકાયાઃ કાનનાનિ ચ। સર્વતો ગૃહમુખ્યાનિ દ્રષ્ટુમાગમનં હિ મે
'હું લંકાના બધા જંગલો, બગીચા અને મુખ્ય ઘરો દરેક બાજુથી જોવા આવ્યો છું.'
તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા લંકા સા કામરૂપિણી। ભૂય એવ પુનર્વાક્યં બભાષે પરુષાક્ષરમ્
તેના શબ્દો સાંભળી, ઇચ્છા પ્રમાણે રૂપ બદલનાર લંકાએ ફરી એકવાર કડક શબ્દોમાં જવાબ આપ્યો.
મામનિર્જિત્ય દુર્બુદ્ધે રાક્ષસેશ્વરપાલિતામ્। ન શક્યં હ્યદ્ય તે દ્રષ્ટું પુરીયં વાનરાધમ
'અરે વાનર, દુષ્ટ બુદ્ધિવાળા, રાક્ષસોના રાજા દ્વારા રક્ષિત આ શહેર, પહેલા મને હરાવ્યા વિના, આજે તું જોઈ શકતો નથી.'
તતઃ સ હરિશાર્દૂલસ્તામુવાચ નિશાચરીમ્। દૃષ્ટ્વા પુરીમિમાં ભદ્રે પુનર્યાસ્યે યથાગતમ્
પછી વાનરશ્રેષ્ઠે રાત્રે ફરનારી સ્ત્રીને કહ્યું: 'હું આ શહેર જોઈ લઉં પછી, જ્યા પરથી આવ્યો ત્યાંથી પાછો જઈશ, બહેન.'
તતઃ કૃત્વા મહાનાદં સા વૈ લંકા ભયંકરમ્। તલેન વાનરશ્રેષ્ઠં તાડયામાસ વેગિતા
પછી ભયાનક લંકાએ મોટો ગર્જન કર્યો અને ઝડપથી વાનરશ્રેષ્ઠને હાથથી માર્યો.
તતઃ સ હરિશાર્દૂલો લંકયા તાડિતો ભૃશમ્। નનાદ સુમહાનાદં વીર્યવાન્ મારુતાત્મજઃ
પછી પવનપુત્ર, વાનરશ્રેષ્ઠ અને પરાક્રમી હનુમાનને લંકાએ જોરથી માર્યો, તો તેણે પણ મોટો ગર્જન કર્યો.
તતઃ સંવર્તયામાસ વામહસ્તસ્ય સોઽઙ્ગુલીઃ। મુષ્ટિનાભિજઘાનૈનાં હનુમાન્ ક્રોધર્મૂચ્છિતઃ
પછી હનુમાન ગુસ્સાથી, ડાબા હાથની આંગળીઓ મટારી, મુઠીથી તેને જોરદાર માર્યો.
સ્ત્રી ચેતિ મન્યમાનેન નાતિક્રોધઃ સ્વયં કૃતઃ। સા તુ તેન પ્રહારેણ વિહ્વલાઙ્ગી નિશાચરી। પપાત સહસા ભૂમૌ વિકૃતાનનદર્શના
'આ સ્ત્રી છે' એમ વિચારી, હનુમાને વધારે ગુસ્સો કર્યો નહીં; પણ તેના મારથી રાત્રે ફરનારી, શરીર કંપતું થઈ, વિકૃત ચહેરા સાથે જમીન પર પડી ગઈ.
તતસ્તુ હનુમાન્ વીરસ્તાં દૃષ્ટ્વા વિનિપાતિતામ્। કૃપાં ચકાર તેજસ્વી મન્યમાનઃ સ્ત્રિયં ચ તામ્
પછી વીર હનુમાન એ તેને પડી ગયેલી જોઈ, 'આ સ્ત્રી છે' એમ માની, દયાથી ભરાઈ ગયો.
તતો વૈ ભૃશમુદ્વિગ્ના લંકા સા ગદ્ગદાક્ષરમ્। ઉવાચાગર્વિતં વાક્યં હનુમન્તં પ્લવઙ્ગમમ્
પછી લંકા ખૂબ જ ગભરાઈ ગઈ અને ગળામાં અવાજ અટકી જાય તેમ, ગર્વભેર હનુમાનને બોલી.
પ્રસીદ સુમહાબાહો ત્રાયસ્વ હરિસત્તમ। સમયે સૌમ્ય તિષ્ઠન્તિ સત્ત્વવન્તો મહાબલાઃ
હે મહાબાહુ, કૃપા કર, મને બચાવ, વાનરશ્રેષ્ઠ. સારા અને બળવાન લોકો હંમેશાં પોતાના મર્યાદામાં રહે છે, હે સૌમ્ય.
અહં તુ નગરી લંકા સ્વયમેવ પ્લવઙ્ગમ। નિર્જિતાહં ત્વયા વીર વિક્રમેણ મહાબલ
હું લંકા નગર પોતે જ છું, હે વાનર. તું તારી મહાન શૂરવીરતા અને બળથી મને જીત્યો છે, હે વીર.
ઇદં ચ તથ્યં શૃણુ મે બ્રુવન્ત્યા વૈ હરીશ્વર। સ્વયં સ્વયમ્ભુવા દત્તં વરદાનં યથા મમ
હે વાનરરાજ, હવે હું જે સાચું કહું છું તે સાંભળ; મને સ્વયંભુએ આપેલો વર છે.
યદા ત્વાં વાનરઃ કશ્ચિદ્ વિક્રમાદ્ વશમાનયેત્। તદા ત્વયા હિ વિજ્ઞેયં રક્ષસાં ભયમાગતમ્
જ્યારે કોઈ વાનર પોતાની શક્તિથી તને વશમાં કરે, ત્યારે જાણજે કે રાક્ષસો પર સંકટ આવી ગયું છે.
સ હિ મે સમયઃ સૌમ્ય પ્રાપ્તોઽદ્ય તવ દર્શનાત્। સ્વયમ્ભૂવિહિતઃ સત્યો ન તસ્યાસ્તિ વ્યતિક્રમઃ
હે સૌમ્ય, તારો આવવો એ જ શરત છે જે આજે પૂરી થઈ છે. સ્વયંભુએ નિર્ધારેલી એ વાત સાચી છે અને ક્યારેય બદલાઈ શકતી નથી.
સીતાનિમિત્તં રાજ્ઞસ્તુ રાવણસ્ય દુરાત્મનઃ। રક્ષસાં ચૈવ સર્વેષાં વિનાશઃ સમુપાગતઃ
સીતા અને દુષ્ટ રાવણ રાજાના કારણે હવે બધા રાક્ષસોનો વિનાશ આવતો થયો છે.
તત્ પ્રવિશ્ય હરિશ્રેષ્ઠ પુરીં રાવણપાલિતામ્। વિધત્સ્વ સર્વકાર્યાણિ યાનિ યાનીહ વાઞ્છસિ
હું કહું છું કે, હે વાનરશ્રેષ્ઠ, રાવણ દ્વારા રક્ષાતી આ નગરીમાં પ્રવેશી, તું અહીં જે કામ ઇચ્છે છે તે બધું પૂર્ણ કર.