ક્રૌઞ્ચબર્હિણસંઘુષ્ટૈ રાજહંસનિષેવિતૈઃ। તૂર્યાભરણનિર્ઘોષૈઃ સર્વતઃ પરિનાદિતામ્
શહેરના ચારે બાજુ ક્રૌંચ અને મોરના રવ, રાજહંસોની હાજરી, તથા વાદ્યો અને આભૂષણોની ધ્વનિ ગૂંજતી હતી.
વસ્વોકસારપ્રતિમાં સમીક્ષ્ય નગરીં તતઃ। ખમિવોત્પતિતાં લંકાં જહર્ષ હનુમાન્ કપિઃ
દેવતાઓના વૈભવને પણ ટક્કર આપે તેવી એ શહેરને જોઈને, લંકાને જાણે આકાશમાં ઊભી હોય એમ જોઈ, વાનર હનુમાન આનંદિત થયા.
તાં સમીક્ષ્ય પુરીં લંકાં રાક્ષસાધિપતેઃ શુભામ્। અનુત્તમામૃદ્ધિમતીં ચિન્તયામાસ વીર્યવાન્
રાક્ષસોના રાજા રાવણની એ શોભાયમાન, અનન્ય અને સમૃદ્ધ લંકા શહેરને જોઈ, પરાક્રમી હનુમાન વિચારોમાં પડ્યા.
નેયમન્યેન નગરી શક્યા ધર્ષયિતું બલાત્। રક્ષિતા રાવણબલૈરુદ્યતાયુધપાણિભિઃ
આ શહેરને બીજું કોઈ પણ બળથી જીતવું શક્ય નથી, કેમ કે રાવણના સૈનિકો શસ્ત્રો સાથે ચારે બાજુથી રક્ષણ કરે છે.
કુમુદાઙ્ગદયોર્વાપિ સુષેણસ્ય મહાકપેઃ। પ્રસિદ્ધેયં ભવેદ્ ભૂમિર્મૈન્દદ્વિવિદયોરપિ
આ ભૂમિ માત્ર કુમુદ, અંગદ, મહાન વાનર સુષેણ, કે પ્રસિદ્ધ મેઇંદ અને દ્વિવિદ માટે જ પ્રસિદ્ધ બની શકે.
વિવસ્વતસ્તનૂજસ્ય હરેશ્ચ કુશપર્વણઃ। ઋક્ષસ્ય કપિમુખ્યસ્ય મમ ચૈવ ગતિર્ભવેત્
અથવા વિવસ્વાનના પુત્ર, હરીના પુત્ર કુશપર્વન, વાનરમુખ્ય ઋક્ષ, કે મારા માટે પણ આ યશનો માર્ગ બની શકે.
સમીક્ષ્ય ચ મહાબાહો રાઘવસ્ય પરાક્રમમ્। લક્ષ્મણસ્ય ચ વિક્રાન્તમભવત્ પ્રીતિમાન્ કપિઃ
મહાબાહુ રાઘવનું પરાક્રમ અને લક્ષ્મણની વિક્રમતા જોઈને વાનર હનુમાન આનંદથી ભરાયા.
તાં રત્નવસનોપેતાં ગોષ્ઠાગારાવતંસિકામ્। યન્ત્રાગારસ્તનીમૃદ્ધાં પ્રમદામિવ ભૂષિતામ્
એ શહેરને હનુમાને જોઈ, જાણે રત્નોથી શોભાયમાન વસ્ત્રો પહેરેલી, ગૌશાળાની શોભા ધરાવતી, સુગંધિત લિપનથી શોભિત અને સ્ત્રી જેવી સજાવટવાળી હતી.
તાં નષ્ટતિમિરાં દીપૈર્ભાસ્વરૈશ્ચ મહાગ્રહૈઃ। નગરીં રાક્ષસેન્દ્રસ્ય સ દદર્શ મહાકપિઃ
મહાન વાનરે એ રાક્ષસરાજાની શહેરને જોયું, જ્યાં દીવો અને તેજસ્વી ગ્રહોના પ્રકાશથી અંધકાર દૂર થઈ ગયો હતો.
અથ સા હરિશાર્દૂલં પ્રવિશન્તં મહાકપિમ્। નગરી સ્વેન રૂપેણ દદર્શ પવનાત્મજમ્
પછી એ શહેરે પોતાના સ્વરૂપે પવનપુત્ર મહાન હનુમાન, વાનરોમાં વાઘ, શહેરમાં પ્રવેશતા જોયા.
સા તં હરિવરં દૃષ્ટ્વા લંકા રાવણપાલિતા। સ્વયમેવોત્થિતા તત્ર વિકૃતાનનદર્શના
રાવણશાસિત લંકાએ એ શ્રેષ્ઠ વાનરને જોઈને, પોતે જ ત્યાં ઊભી રહી અને ભયાનક મુખ દર્શાવ્યું.
પુરસ્તાત્ તસ્ય વીરસ્ય વાયુસૂનોરતિષ્ઠત। મુઞ્ચમાના મહાનાદમબ્રવીત્ પવનાત્મજમ્
પવનપુત્ર હનુમાન એ વીર સામે, એ સ્ત્રી ઊભી રહી, મોટો ગર્જન કરી અને હનુમાનને કહ્યું.
કસ્ત્વં કેન ચ કાર્યેણ ઇહ પ્રાપ્તો વનાલય। કથયસ્વેહ યત્ તત્ત્વં યાવત્ પ્રાણા ધરન્તિ તે
'તું કોણ છે અને કયા કામ માટે અહીં આવ્યો છે, વનવાસી? તારા શ્વાસ રહે ત્યાં સુધી સાચું અહીં કહેજે.'
ન શક્યં ખલ્વિયં લંકા પ્રવેષ્ટું વાનર ત્વયા। રક્ષિતા રાવણબલૈરભિગુપ્તા સમન્તતઃ
'વાનર, તારા માટે આ લંકામાં પ્રવેશવું શક્ય નથી, કેમ કે રાવણની સેના ચારે બાજુથી રક્ષણ આપે છે.'
અથ તામબ્રવીદ્ વીરો હનુમાનગ્રતઃ સ્થિતામ્। કથયિષ્યામિ તત્ તત્ત્વં યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસે
પછી વીર હનુમાન એ સામે ઉભેલી સ્ત્રીને કહ્યું: 'તમે મને જે પૂછ્યું છે, તેનું સાચું જવાબ હું આપું છું.'
કા ત્વં વિરૂપનયના પુરદ્વારેઽવતિષ્ઠસે। કિમર્થં ચાપિ માં ક્રોધાન્નિર્ભર્ત્સયસિ દારુણે
'તમે કોણ છો, આવી વિક્રાળ આંખોવાળી, શહેરના દ્વારે ઊભી છો? અને તમે કેમ ગુસ્સામાં મને આટલું કડક બોલો છો?'
હનુમદ્વચનં શ્રુત્વા લંકા સા કામરૂપિણી। ઉવાચ વચનં ક્રુદ્ધા પરુષં પવનાત્મજમ્
હનુમાનના શબ્દો સાંભળી, ઇચ્છા પ્રમાણે રૂપ બદલનાર લંકા ગુસ્સાથી પવનપુત્રને કડક શબ્દોમાં બોલી.
અહં રાક્ષસરાજસ્ય રાવણસ્ય મહાત્મનઃ। આજ્ઞાપ્રતીક્ષા દુર્ધર્ષા રક્ષામિ નગરીમિમામ્
'હું રાક્ષસોના રાજા મહાન રાવણની આજ્ઞાની રાહ જુએ છે એવી અપરાજિત રક્ષક છું, આ શહેરની રક્ષા કરું છું.'
ન શક્યં મામવજ્ઞાય પ્રવેષ્ટું નગરીમિમામ્। અદ્ય પ્રાણૈઃ પરિત્યક્તઃ સ્વપ્સ્યસે નિહતો મયા
'મને અવગણીને આ શહેરમાં પ્રવેશવું શક્ય નથી; આજે હું તને મારી નાખીશ અને તું પ્રાણ છોડીને સુઈ જશે.'
અહં હિ નગરી લંકા સ્વયમેવ પ્લવઙ્ગમ। સર્વતઃ પરિરક્ષામિ અતસ્તે કથિતં મયા
'હું જ લંકા શહેર છું, વાનર, દરેક બાજુથી તેની રક્ષા કરું છું—એજ વાત મેં તને કહી.'
લંકાયા વચનં શ્રુત્વા હનુમાન્ મારુતાત્મજઃ। યત્નવાન્ સ હરિશ્રેષ્ઠઃ સ્થિતઃ શૈલ ઇવાપરઃ
લંકાના શબ્દો સાંભળી, પવનપુત્ર અને વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ હનુમાન પર્વત જેવો અડગ ઊભો રહ્યો.
સ તાં સ્ત્રીરૂપવિકૃતાં દૃષ્ટ્વા વાનરપુઙ્ગવઃ। આબભાષેઽથ મેધાવી સત્ત્વવાન્ પ્લવગર્ષભઃ
તેવી સ્ત્રીના રૂપમાં વિકૃત દેખાતી તેને જોઈ, બુદ્ધિશાળી અને ધીરજવાળો વાનરશ્રેષ્ઠ પછી બોલ્યો.
દ્રક્ષ્યામિ નગરીં લંકાં સાટ્ટપ્રાકારતોરણામ્। ઇત્યર્થમિહ સમ્પ્રાપ્તઃ પરં કૌતૂહલં હિ મે
'મારે લંકા શહેર, તેની દીવાલો, પ્રાકાર અને દ્વારો જોવા છે—મને બહુ જ જિજ્ઞાસા છે, એ માટે હું અહીં આવ્યો છું.'
વનાન્યુપવનાનીહ લંકાયાઃ કાનનાનિ ચ। સર્વતો ગૃહમુખ્યાનિ દ્રષ્ટુમાગમનં હિ મે
'હું લંકાના બધા જંગલો, બગીચા અને મુખ્ય ઘરો દરેક બાજુથી જોવા આવ્યો છું.'
તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા લંકા સા કામરૂપિણી। ભૂય એવ પુનર્વાક્યં બભાષે પરુષાક્ષરમ્
તેના શબ્દો સાંભળી, ઇચ્છા પ્રમાણે રૂપ બદલનાર લંકાએ ફરી એકવાર કડક શબ્દોમાં જવાબ આપ્યો.
મામનિર્જિત્ય દુર્બુદ્ધે રાક્ષસેશ્વરપાલિતામ્। ન શક્યં હ્યદ્ય તે દ્રષ્ટું પુરીયં વાનરાધમ
'અરે વાનર, દુષ્ટ બુદ્ધિવાળા, રાક્ષસોના રાજા દ્વારા રક્ષિત આ શહેર, પહેલા મને હરાવ્યા વિના, આજે તું જોઈ શકતો નથી.'
તતઃ સ હરિશાર્દૂલસ્તામુવાચ નિશાચરીમ્। દૃષ્ટ્વા પુરીમિમાં ભદ્રે પુનર્યાસ્યે યથાગતમ્
પછી વાનરશ્રેષ્ઠે રાત્રે ફરનારી સ્ત્રીને કહ્યું: 'હું આ શહેર જોઈ લઉં પછી, જ્યા પરથી આવ્યો ત્યાંથી પાછો જઈશ, બહેન.'
તતઃ કૃત્વા મહાનાદં સા વૈ લંકા ભયંકરમ્। તલેન વાનરશ્રેષ્ઠં તાડયામાસ વેગિતા
પછી ભયાનક લંકાએ મોટો ગર્જન કર્યો અને ઝડપથી વાનરશ્રેષ્ઠને હાથથી માર્યો.
તતઃ સ હરિશાર્દૂલો લંકયા તાડિતો ભૃશમ્। નનાદ સુમહાનાદં વીર્યવાન્ મારુતાત્મજઃ
પછી પવનપુત્ર, વાનરશ્રેષ્ઠ અને પરાક્રમી હનુમાનને લંકાએ જોરથી માર્યો, તો તેણે પણ મોટો ગર્જન કર્યો.
તતઃ સંવર્તયામાસ વામહસ્તસ્ય સોઽઙ્ગુલીઃ। મુષ્ટિનાભિજઘાનૈનાં હનુમાન્ ક્રોધર્મૂચ્છિતઃ
પછી હનુમાન ગુસ્સાથી, ડાબા હાથની આંગળીઓ મટારી, મુઠીથી તેને જોરદાર માર્યો.