સરલાન્ કર્ણિકારાંશ્ચ ખર્જૂરાંશ્ચ સુપુષ્પિતાન્। પ્રિયાલાન્ મુચુલિન્દાંશ્ચ કુટજાન્ કેતકાનપિ
તેને સરળ, કર્ણિકાર, પુષ્પોથી ભરેલા ખજુર, પ્રિયાળ, મુચુલિન્દ, કુટજ અને કેતકીના વૃક્ષો દેખાયા.
પ્રિયઙ્ગૂન્ ગન્ધપૂર્ણાંશ્ચ નીપાન્ સપ્તચ્છદાંસ્તથા। અસનાન્ કોવિદારાંશ્ચ કરવીરાંશ્ચ પુષ્પિતાન્
પ્રિયંગુના સુગંધથી ભરેલા વૃક્ષો, નીપ, સપ્તછદ, અસન, કોવિદારો અને ફૂલો થી ભરેલા કરવીરા પણ તેણે જોયા.
પુષ્પભારનિબદ્ધાંશ્ચ તથા મુકુલિતાનપિ। પાદપાન્ વિહગાકીર્ણાન્ પવનાધૂતમસ્તકાન્
તેને ફૂલોથી ભરેલા, કળીવાળા, પવનથી હલનારા શિખરવાળા અને પંખીઓથી છવાયેલા વૃક્ષો દેખાયા.
હંસકારણ્ડવાકીર્ણા વાપીઃ પદ્મોત્પલાવૃતાઃ। આક્રીડાન્ વિવિધાન્ રમ્યાન્ વિવિધાંશ્ચ જલાશયાન્
તેને હંસ અને બગલાંથી ભરેલા, કમળ અને ઉટપલથી ઢંકાયેલા તળાવો, રમણીય રમણીઓ અને વિવિધ જળાશયો દેખાયા.
સંતતાન્ વિવિધૈર્વૃક્ષૈઃ સર્વર્તુફલપુષ્પિતૈઃ। ઉદ્યાનાનિ ચ રમ્યાણિ દદર્શ કપિકુઞ્જરઃ
મહાન વાનરે બધા ઋતુમાં ફળ અને ફૂલો આપતા અનેક પ્રકારના વૃક્ષો અને સુંદર બાગો જોયા.
સમાસાદ્ય ચ લક્ષ્મીવાઁલ્લંકાં રાવણપાલિતામ્। પરિખાભિઃ સપદ્માભિઃ સોત્પલાભિરલંકૃતામ્
તે લંકાને પહોંચ્યો, જે રાવણના રાજ્યમાં હતી અને કમળ તથા ઉટપલથી ભરેલા પરીખાઓથી શોભાયમાન હતી.
સીતાપહરણાત્ તેન રાવણેન સુરક્ષિતામ્। સમન્તાદ્ વિચરદ્ભિશ્ચ રાક્ષસૈરુગ્રધન્વભિઃ
સીતા હરણ પછી રાવણે સુરક્ષિત રાખેલી, ચારે બાજુ ભયાનક ધનુષવાળા રાક્ષસો ફરતા અને રક્ષિત લંકા હતી.
કાઞ્ચનેનાવૃતાં રમ્યાં પ્રાકારેણ મહાપુરીમ્। ગૃહૈશ્ચ ગિરિસંકાશૈઃ શારદામ્બુદસંનિભૈઃ
સુવર્ણની દીવાલથી ઘેરાયેલી, પર્વત જેવી અને શરદના વાદળ જેવી ઘરોવાળી સુંદર મહાનગરી હતી.
પાણ્ડુરાભિઃ પ્રતોલીભિરુચ્ચાભિરભિસંવૃતામ્। અટ્ટાલકશતાકીર્ણાં પતાકાધ્વજશોભિતામ્
ઊંચી અને સફેદ પાંખીઓથી ઘેરાયેલી, શતાબ્દી મિનારો અને ધ્વજપતાકાઓથી શોભાયમાન હતી.
તોરણૈઃ કાઞ્ચનૈર્દિવ્યૈર્લતાપઙ્ક્તિવિરાજિતૈઃ। દદર્શ હનુમાઁલ્લંકાં દેવો દેવપુરીમિવ
હનુમાને લંકાને દૈવી સુવર્ણ તોરણો અને વેલીઓની પંક્તિઓથી ઝગમગતી, દેવલોક જેવી જોઈ.
ગિરિમૂર્ધ્નિ સ્થિતાં લંકાં પાણ્ડુરૈર્ભવનૈઃ શુભૈઃ। દદર્શ સ કપિઃ શ્રીમાન્ પુરીમાકાશગામિવ
પ્રસિદ્ધ વાનરે પહાડની ટોચ પર આવેલી, સુંદર સફેદ મકાનોવાળી, આકાશમાં ઊડી રહી હોય એવી લંકા જોઈ.
પાલિતાં રાક્ષસેન્દ્રેણ નિર્મિતાં વિશ્વકર્મણા। પ્લવમાનામિવાકાશે દદર્શ હનુમાન્ કપિઃ
હનુમાને રાક્ષસોના રાજા દ્વારા રક્ષિત અને વિશ્વકર્માએ બાંધેલી, આકાશમાં તરતી હોય એવી નગરી જોઈ.
વપ્રપ્રાકારજઘનાં વિપુલામ્બુવનામ્બરામ્। શતઘ્નીશૂલકેશાન્તામટ્ટાલકાવતંસકામ્
તેને લંકાના કોટ અને દીવાલો તેની કમર જેવી, વિશાળ જળાશયો વસ્ત્ર જેવી, અને કિનારાઓ પર શસ્ત્રો તથા મિનારો આભૂષણ જેવી લાગ્યા.
મનસેવ કૃતાં લંકાં નિર્મિતાં વિશ્વકર્મણા। દ્વારમુત્તરમાસાદ્ય ચિન્તયામાસ વાનરઃ
વાનરે ઉત્તર દ્વાર પાસે પહોંચી, મનથી રચાયેલી અને વિશ્વકર્માએ બનાવેલી એવી લંકા પર વિચાર કર્યો.
કૈલાસનિલયપ્રખ્યમાલિખન્તમિવામ્બરમ્। ધ્રિયમાણમિવાકાશમુચ્છ્રિતૈર્ભવનોત્તમૈઃ
ઊંચા મહેલો સાથે, કૈલાસના નિવાસ જેવી, આકાશને રંગતી અને ઊંચા મકાનો આકાશને ધારણ કરતા હોય એવી લાગી.
સમ્પૂર્ણા રાક્ષસૈર્ઘોરૈર્નાગૈર્ભોગવતીમિવ। અચિન્ત્યાં સુકૃતાં સ્પષ્ટાં કુબેરાધ્યુષિતાં પુરા
ભયાનક રાક્ષસોથી ભરેલી, ભોગવતીમાં સાપો હોય તેવી, કલ્પનાતીત, સુંદર રીતે બાંધેલી અને ક્યારેક કુબેરે વસેલી નગરી હતી.
દંષ્ટ્રાભિર્બહુભિઃ શૂરૈઃ શૂલપટ્ટિશપાણિભિઃ। રક્ષિતાં રાક્ષસૈર્ઘોરૈર્ગુહામાશીવિષૈરિવ
ઘણા ભયાનક દાંતવાળા, શૂળ અને પટ્ટિશ ધારણ કરનાર રાક્ષસો દ્વારા રક્ષિત, જેમ ગુફા ઝેરી સાપોથી રક્ષાય છે તેમ.
તસ્યાશ્ચ મહતીં ગુપ્તિં સાગરં ચ નિરીક્ષ્ય સઃ। રાવણં ચ રિપું ઘોરં ચિન્તયામાસ વાનરઃ
તેના મજબૂત રક્ષણ અને સાગર જોઈને તથા ભયાનક રાવણને યાદ કરી વાનરે વિચાર કર્યો.
આગત્યાપીહ હરયો ભવિષ્યન્તિ નિરર્થકાઃ। નહિ યુદ્ધેન વૈ લંકા શક્યા જેતું સુરૈરપિ
અહીં વાનરો આવી પણ જાય તો પણ તેઓનું આવવું વ્યર્થ રહેશે; કારણ કે લંકા તો દેવતાઓથી પણ યુદ્ધમાં જીતાય તેવી નથી.
ઇમાં ત્વવિષમાં લંકાં દુર્ગાં રાવણપાલિતામ્। પ્રાપ્યાપિ સુમહાબાહુઃ કિં કરિષ્યતિ રાઘવઃ
આ અતિ દુર્ગમ અને રાવણથી રક્ષિત લંકા સુધી મહાબલી રાઘવ પહોંચે તો પણ તે શું કરી શકશે?
અવકાશો ન સામ્નસ્તુ રાક્ષસેષ્વભિગમ્યતે। ન દાનસ્ય ન ભેદસ્ય નૈવ યુદ્ધસ્ય દૃશ્યતે
રાક્ષસોમાં ન તો સમજાવટ ચાલે, ન દાનથી, ન ફૂટ પાડવાથી, અને ન તો યુદ્ધથી કંઈ થાય.
ચતુર્ણામેવ હિ ગતિર્વાનરાણાં તરસ્વિનામ્। વાલિપુત્રસ્ય નીલસ્ય મમ રાજ્ઞશ્ચ ધીમતઃ
ઝડપદાર વાનરોમાંથી માત્ર ચાર જણને જ રસ્તો મળે છે – વાલીપુત્ર, નીલ, હું અને બુદ્ધિશાળી રાજા.
યાવજ્જાનામિ વૈદેહીં યદિ જીવતિ વા ન વા। તત્રૈવ ચિન્તયિષ્યામિ દૃષ્ટ્વા તાં જનકાત્મજામ્
જ્યાં સુધી મને ખબર ન પડે કે વૈદેહી જીવતી છે કે નહીં, ત્યાં સુધી હું જનકનંદિનીને જોઈને જ વિચાર કરીશ.
તતઃ સ ચિન્તયામાસ મુહૂર્તં કપિકુઞ્જરઃ। ગિરેઃ શૃઙ્ગે સ્થિતસ્તસ્મિન્ રામસ્યાભ્યુદયં તતઃ
પછી વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ હનુમાન એ પર્વતની ટોચ પર ઊભા રહી થોડો સમય રામજીના કાર્યોની સફળતા વિશે વિચારતા રહ્યા.
અનેન રૂપેણ મયા ન શક્યા રક્ષસાં પુરી। પ્રવેષ્ટું રાક્ષસૈર્ગુપ્તા ક્રૂરૈર્બલસમન્વિતૈઃ
આ રૂપમાં હું રાક્ષસોની શહેરમાં પ્રવેશી શકતો નથી, કારણ કે તે ક્રૂર અને શક્તિશાળી રાક્ષસો દ્વારા કડક રીતે રક્ષાયેલી છે.
મહૌજસો મહાવીર્યા બલવન્તશ્ચ રાક્ષસાઃ। વઞ્ચનીયા મયા સર્વે જાનકીં પરિમાર્ગતા
મોટા બળ અને તાકાત ધરાવતા બધા રાક્ષસોને હું છેતરવું પડશે, જયારે હું જાનકીની શોધમાં જઈશ.
લક્ષ્યાલક્ષ્યેણ રૂપેણ રાત્રૌ લંકાપુરી મયા। પ્રાપ્તકાલં પ્રવેષ્ટું મે કૃત્યં સાધયિતું મહત્
દિવસે-રાત્રે દેખાતું અને ન દેખાતું એવું રૂપ ધારણ કરીને, યોગ્ય સમયે લંકામાં પ્રવેશવું અને મોટું કાર્ય પૂરું કરવું એ મારો ધ્યેય છે.
તાં પુરીં તાદૃશીં દૃષ્ટ્વા દુરાધર્ષાં સુરાસુરૈઃ। હનૂમાંશ્ચિન્તયામાસ વિનિઃશ્વસ્ય મુહુર્મુહુઃ
દેવો અને દૈત્યો પણ જે શહેરને જીતવા અસમર્થ છે, એવી ભયાનક લંકાને જોઈને હનુમાન વારંવાર ઊંડી શ્વાસ લઈને વિચારતા રહ્યા.
કેનોપાયેન પશ્યેયં મૈથિલીં જનકાત્મજામ્। અદૃષ્ટો રાક્ષસેન્દ્રેણ રાવણેન દુરાત્મના
કઈ રીતે હું રાક્ષસરાજ રાવણની નજરે ન પડું અને માઇથિલી, જનકનંદિનીને જોઈ શકું?
ન વિનશ્યેત્ કથં કાર્યં રામસ્ય વિદિતાત્મનઃ। એકામેકસ્તુ પશ્યેયં રહિતે જનકાત્મજામ્
રામજીનું કાર્ય કેવી રીતે નિષ્ફળ ન જાય? હું એકલો, ગુપ્ત રીતે જનકનંદિનીને જોઈશ.