તતસ્તુ સમ્પ્રાપ્ય સમુદ્રતીરં સમીક્ષ્ય લંકાં ગિરિવર્યમૂર્ધ્નિ। કપિસ્તુ તસ્મિન્ નિપપાત પર્વતે વિધૂય રૂપં વ્યથયન્મૃગદ્વિજાન્
પછી, સમુદ્રના કિનારે પહોંચી અને શ્રેષ્ઠ પર્વતની ટોચ પર આવેલી લંકાને જોઈ, વાનર હનુમાન એ પર્વત પર ઊતર્યો. પોતાનું રૂપ બદલતાં, તેણે હરણ અને પક્ષીઓને ડરાવી દીધાં.
સ સાગરં દાનવપન્નગાયુતં બલેન વિક્રમ્ય મહોર્મિમાલિનમ્। નિપત્ય તીરે ચ મહોદધેસ્તદા દદર્શ લંકામમરાવતીમિવ
પછી, દાનવો અને સાપોથી ભરેલા, મહા તરંગોવાળા સમુદ્રને પાર કરીને, મહાન હનુમાન સમુદ્રકિનારે ઊતર્યો અને દેવલોક જેવી લંકાને જોયી.
thumb|દ્વિતીયઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે સુન્દરકાણ્ડે દ્વિતીયઃ સર્ગઃ ॥૫-
હવે, શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના સુંદરકાંડનો બીજો સર્ગ સાંભળો.
સ સાગરમનાધૃષ્યમતિક્રમ્ય મહાબલઃ। ત્રિકૂટસ્ય તટે લંકાં સ્થિતઃ સ્વસ્થો દદર્શ હ
અજેય એવા સમુદ્રને પાર કરીને, મહાબલી હનુમાન ત્રિકૂટ પર્વતની ઢાળ પર આરામથી ઊભો રહ્યો અને ત્યાંથી લંકાને જોયી.
યોજનાનાં શતં શ્રીમાંસ્તીર્ત્વાપ્યુત્તમવિક્રમઃ। અનિઃશ્વસન્ કપિસ્તત્ર ન ગ્લાનિમધિગચ્છતિ
શત યોજનનું અંતર પાર કરીને પણ, તે મહાન અને અપરાજિત વાનર ત્યાં શ્વાસ પણ લીધા વિના, થાક્યા વગર પહોંચ્યો.
શતાન્યહં યોજનાનાં ક્રમેયં સુબહૂન્યપિ। કિં પુનઃ સાગરસ્યાન્તં સંખ્યાતં શતયોજનમ્
હું તો અનેક શત યોજન પણ સરળતાથી પાર કરી શકું, તો પછી આ ગણાયેલાં શત યોજન જેટલું સમુદ્ર તો શું છે!
સ તુ વીર્યવતાં શ્રેષ્ઠઃ પ્લવતામપિ ચોત્તમઃ। જગામ વેગવાઁલ્લંકાં લઙ્ઘયિત્વા મહોદધિમ્
પછી, બળવાન અને ઉછાળ મારનારા સર્વોત્તમ હનુમાન ઝડપથી મહાસાગરને લાંઘી લંકા તરફ દોડી ગયો.
શાદ્વલાનિ ચ નીલાનિ ગન્ધવન્તિ વનાનિ ચ। મધુમન્તિ ચ મધ્યેન જગામ નગવન્તિ ચ
માર્ગમાં, તેણે લીલાં ચમકતા મેદાન, સુગંધિત ઘન વન, મધથી ભરેલા જંગલ અને પર્વતો પસાર કર્યા.
શૈલાંશ્ચ તરુસંછન્નાન્ વનરાજીશ્ચ પુષ્પિતાઃ। અભિચક્રામ તેજસ્વી હનૂમાન્ પ્લવગર્ષભઃ
પછી, તેજસ્વી અને વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ હનુમાન વૃક્ષોથી ઢંકાયેલા પર્વતો અને ફૂલો થી ભરેલા જંગલોની પાંખડી પાસે પહોંચ્યો.
સ તસ્મિન્નચલે તિષ્ઠન્ વનાન્યુપવનાનિ ચ। સ નગાગ્રે સ્થિતાં લંકાં દદર્શ પવનાત્મજઃ
તે પર્વત પર ઊભા રહી, વન અને ઉપવન વચ્ચે, પવનપુત્ર હનુમાને પર્વતની ટોચ પર વસેલી લંકાને જોયી.
સરલાન્ કર્ણિકારાંશ્ચ ખર્જૂરાંશ્ચ સુપુષ્પિતાન્। પ્રિયાલાન્ મુચુલિન્દાંશ્ચ કુટજાન્ કેતકાનપિ
તેને સરળ, કર્ણિકાર, પુષ્પોથી ભરેલા ખજુર, પ્રિયાળ, મુચુલિન્દ, કુટજ અને કેતકીના વૃક્ષો દેખાયા.
પ્રિયઙ્ગૂન્ ગન્ધપૂર્ણાંશ્ચ નીપાન્ સપ્તચ્છદાંસ્તથા। અસનાન્ કોવિદારાંશ્ચ કરવીરાંશ્ચ પુષ્પિતાન્
પ્રિયંગુના સુગંધથી ભરેલા વૃક્ષો, નીપ, સપ્તછદ, અસન, કોવિદારો અને ફૂલો થી ભરેલા કરવીરા પણ તેણે જોયા.
પુષ્પભારનિબદ્ધાંશ્ચ તથા મુકુલિતાનપિ। પાદપાન્ વિહગાકીર્ણાન્ પવનાધૂતમસ્તકાન્
તેને ફૂલોથી ભરેલા, કળીવાળા, પવનથી હલનારા શિખરવાળા અને પંખીઓથી છવાયેલા વૃક્ષો દેખાયા.
હંસકારણ્ડવાકીર્ણા વાપીઃ પદ્મોત્પલાવૃતાઃ। આક્રીડાન્ વિવિધાન્ રમ્યાન્ વિવિધાંશ્ચ જલાશયાન્
તેને હંસ અને બગલાંથી ભરેલા, કમળ અને ઉટપલથી ઢંકાયેલા તળાવો, રમણીય રમણીઓ અને વિવિધ જળાશયો દેખાયા.
સંતતાન્ વિવિધૈર્વૃક્ષૈઃ સર્વર્તુફલપુષ્પિતૈઃ। ઉદ્યાનાનિ ચ રમ્યાણિ દદર્શ કપિકુઞ્જરઃ
મહાન વાનરે બધા ઋતુમાં ફળ અને ફૂલો આપતા અનેક પ્રકારના વૃક્ષો અને સુંદર બાગો જોયા.
સમાસાદ્ય ચ લક્ષ્મીવાઁલ્લંકાં રાવણપાલિતામ્। પરિખાભિઃ સપદ્માભિઃ સોત્પલાભિરલંકૃતામ્
તે લંકાને પહોંચ્યો, જે રાવણના રાજ્યમાં હતી અને કમળ તથા ઉટપલથી ભરેલા પરીખાઓથી શોભાયમાન હતી.
સીતાપહરણાત્ તેન રાવણેન સુરક્ષિતામ્। સમન્તાદ્ વિચરદ્ભિશ્ચ રાક્ષસૈરુગ્રધન્વભિઃ
સીતા હરણ પછી રાવણે સુરક્ષિત રાખેલી, ચારે બાજુ ભયાનક ધનુષવાળા રાક્ષસો ફરતા અને રક્ષિત લંકા હતી.
કાઞ્ચનેનાવૃતાં રમ્યાં પ્રાકારેણ મહાપુરીમ્। ગૃહૈશ્ચ ગિરિસંકાશૈઃ શારદામ્બુદસંનિભૈઃ
સુવર્ણની દીવાલથી ઘેરાયેલી, પર્વત જેવી અને શરદના વાદળ જેવી ઘરોવાળી સુંદર મહાનગરી હતી.
પાણ્ડુરાભિઃ પ્રતોલીભિરુચ્ચાભિરભિસંવૃતામ્। અટ્ટાલકશતાકીર્ણાં પતાકાધ્વજશોભિતામ્
ઊંચી અને સફેદ પાંખીઓથી ઘેરાયેલી, શતાબ્દી મિનારો અને ધ્વજપતાકાઓથી શોભાયમાન હતી.
તોરણૈઃ કાઞ્ચનૈર્દિવ્યૈર્લતાપઙ્ક્તિવિરાજિતૈઃ। દદર્શ હનુમાઁલ્લંકાં દેવો દેવપુરીમિવ
હનુમાને લંકાને દૈવી સુવર્ણ તોરણો અને વેલીઓની પંક્તિઓથી ઝગમગતી, દેવલોક જેવી જોઈ.
ગિરિમૂર્ધ્નિ સ્થિતાં લંકાં પાણ્ડુરૈર્ભવનૈઃ શુભૈઃ। દદર્શ સ કપિઃ શ્રીમાન્ પુરીમાકાશગામિવ
પ્રસિદ્ધ વાનરે પહાડની ટોચ પર આવેલી, સુંદર સફેદ મકાનોવાળી, આકાશમાં ઊડી રહી હોય એવી લંકા જોઈ.
પાલિતાં રાક્ષસેન્દ્રેણ નિર્મિતાં વિશ્વકર્મણા। પ્લવમાનામિવાકાશે દદર્શ હનુમાન્ કપિઃ
હનુમાને રાક્ષસોના રાજા દ્વારા રક્ષિત અને વિશ્વકર્માએ બાંધેલી, આકાશમાં તરતી હોય એવી નગરી જોઈ.
વપ્રપ્રાકારજઘનાં વિપુલામ્બુવનામ્બરામ્। શતઘ્નીશૂલકેશાન્તામટ્ટાલકાવતંસકામ્
તેને લંકાના કોટ અને દીવાલો તેની કમર જેવી, વિશાળ જળાશયો વસ્ત્ર જેવી, અને કિનારાઓ પર શસ્ત્રો તથા મિનારો આભૂષણ જેવી લાગ્યા.
મનસેવ કૃતાં લંકાં નિર્મિતાં વિશ્વકર્મણા। દ્વારમુત્તરમાસાદ્ય ચિન્તયામાસ વાનરઃ
વાનરે ઉત્તર દ્વાર પાસે પહોંચી, મનથી રચાયેલી અને વિશ્વકર્માએ બનાવેલી એવી લંકા પર વિચાર કર્યો.
કૈલાસનિલયપ્રખ્યમાલિખન્તમિવામ્બરમ્। ધ્રિયમાણમિવાકાશમુચ્છ્રિતૈર્ભવનોત્તમૈઃ
ઊંચા મહેલો સાથે, કૈલાસના નિવાસ જેવી, આકાશને રંગતી અને ઊંચા મકાનો આકાશને ધારણ કરતા હોય એવી લાગી.
સમ્પૂર્ણા રાક્ષસૈર્ઘોરૈર્નાગૈર્ભોગવતીમિવ। અચિન્ત્યાં સુકૃતાં સ્પષ્ટાં કુબેરાધ્યુષિતાં પુરા
ભયાનક રાક્ષસોથી ભરેલી, ભોગવતીમાં સાપો હોય તેવી, કલ્પનાતીત, સુંદર રીતે બાંધેલી અને ક્યારેક કુબેરે વસેલી નગરી હતી.
દંષ્ટ્રાભિર્બહુભિઃ શૂરૈઃ શૂલપટ્ટિશપાણિભિઃ। રક્ષિતાં રાક્ષસૈર્ઘોરૈર્ગુહામાશીવિષૈરિવ
ઘણા ભયાનક દાંતવાળા, શૂળ અને પટ્ટિશ ધારણ કરનાર રાક્ષસો દ્વારા રક્ષિત, જેમ ગુફા ઝેરી સાપોથી રક્ષાય છે તેમ.
તસ્યાશ્ચ મહતીં ગુપ્તિં સાગરં ચ નિરીક્ષ્ય સઃ। રાવણં ચ રિપું ઘોરં ચિન્તયામાસ વાનરઃ
તેના મજબૂત રક્ષણ અને સાગર જોઈને તથા ભયાનક રાવણને યાદ કરી વાનરે વિચાર કર્યો.
આગત્યાપીહ હરયો ભવિષ્યન્તિ નિરર્થકાઃ। નહિ યુદ્ધેન વૈ લંકા શક્યા જેતું સુરૈરપિ
અહીં વાનરો આવી પણ જાય તો પણ તેઓનું આવવું વ્યર્થ રહેશે; કારણ કે લંકા તો દેવતાઓથી પણ યુદ્ધમાં જીતાય તેવી નથી.
ઇમાં ત્વવિષમાં લંકાં દુર્ગાં રાવણપાલિતામ્। પ્રાપ્યાપિ સુમહાબાહુઃ કિં કરિષ્યતિ રાઘવઃ
આ અતિ દુર્ગમ અને રાવણથી રક્ષિત લંકા સુધી મહાબલી રાઘવ પહોંચે તો પણ તે શું કરી શકશે?