સ તૈઃ સમ્પૂજિતઃ પૂજ્યઃ પ્રતિપન્નપ્રયોજનૈઃ। જગામાકાશમાવિશ્ય પન્નગાશનવત્ કપિઃ
જે લોકોએ પોતાનું કાર્ય પૂરું કર્યું, એવા સૌએ હનુમાનનું સન્માન કર્યું; પછી એ વાનર આકાશમાં ઉડી ગયો, જેમ ગરુડ સાપોને ખાતો હોય.
પ્રાપ્તભૂયિષ્ઠપારસ્તુ સર્વતઃ પરિલોકયન્। યોજનાનાં શતસ્યાન્તે વનરાજીં દદર્શ સઃ
હવે તે લગભગ પાર પહોંચી ગયો હતો; ચારે બાજુ જોઈને, તેણે સો યોજનના અંતે જંગલની લાંબી લાઈને જોઈ.
દદર્શ ચ પતન્નેવ વિવિધદ્રુમભૂષિતમ્। દ્વીપં શાખામૃગશ્રેષ્ઠો મલયોપવનાનિ ચ
અને નીચે પડતો પડતો, એ શાખામૃગોમાં શ્રેષ્ઠ હનુમાને અનેક વૃક્ષોથી શોભતા દ્વીપ અને મલય પર્વતના વન જોયા.
સાગરં સાગરાનૂપાન્ સાગરાનૂપજાન્ દ્રુમાન્। સાગરસ્ય ચ પત્નીનાં મુખાન્યપિ વિલોકયત્
તેને સાગર, સાગર કિનારા, કિનારે ઉગેલા વૃક્ષો અને સાગરપત્નીઓના મુખ પણ નજરે પડ્યા.
સ મહામેઘસંકાશં સમીક્ષ્યાત્માનમાત્મવાન્। નિરુન્ધન્તમિવાકાશં ચકાર મતિમાન્ મતિમ્
પછી, પોતાનું રૂપ મોટું અને ઘનઘોર વાદળ જેવું જોઈને, મનમાં વિચારીને, શાંત અને બુદ્ધિશાળી હનુમાનએ એવું અનુભવ્યું કે જાણે આકાશને જ ઢાંકી દીધું હોય.
કાયવૃદ્ધિં પ્રવેગં ચ મમ દૃષ્ટ્વૈવ રાક્ષસાઃ। મયિ કૌતૂહલં કુર્યુરિતિ મેને મહામતિઃ
મારા શરીરનું આકર્ષક વધારું કદ અને ઝડપ જો રાક્ષસો જોઈ લે તો, તેઓ મને લઈને આશ્ચર્યચકિત થશે, એવું મહાન બુદ્ધિશાળી હનુમાનએ વિચાર્યું.
તતઃ શરીરં સંક્ષિપ્ય તન્મહીધરસંનિભમ્। પુનઃ પ્રકૃતિમાપેદે વીતમોહ ઇવાત્મવાન્
પછી, પોતાનું પહાડ જેવું મોટું શરીર સંકોચી, હનુમાન ફરીથી પોતાના સ્વાભાવિક રૂપમાં આવી ગયો, જાણે મોહમાંથી મુક્ત થયેલો મનુષ્ય હોય એમ.
તદ્રૂપમતિસંક્ષિપ્ય હનૂમાન્ પ્રકૃતૌ સ્થિતઃ। ત્રીન્ ક્રમાનિવ વિક્રમ્ય બલિવીર્યહરો હરિઃ
પછી, પોતાનું રૂપ ખૂબ જ નાનું કરી, હનુમાન પોતાના સ્વરૂપમાં સ્થિર રહ્યો અને ત્રણ પગલાંમાં આગળ વધ્યો, જેમ શ્રીહરિએ બલિનું બળ અને શક્તિ હરી લીધી હતી.
સ ચારુનાનાવિધરૂપધારી પરં સમાસાદ્ય સમુદ્રતીરમ્। પરૈરશક્યં પ્રતિપન્નરૂપઃ સમીક્ષિતાત્મા સમવેક્ષિતાર્થઃ
પછી, સુંદર અને અનેક પ્રકારના રૂપ ધારણ કરી, હનુમાન સમુદ્રના પાર પહોંચ્યો. જે રૂપ બીજાઓ માટે અશક્ય હતું, એ સ્વરૂપ ધારણ કરીને, હનુમાનએ પોતાને ઓળખી અને પોતાના કાર્યને ધ્યાનમાં રાખીને આસપાસનું નિરીક્ષણ કર્યું.
તતઃ સ લમ્બસ્ય ગિરેઃ સમૃદ્ધે વિચિત્રકૂટે નિપપાત કૂટે। સકેતકોદ્દાલકનારિકેલે મહાભ્રકૂટપ્રતિમો મહાત્મા
પછી, ઊંચા અને સુંદર લંબા પર્વતની શિખર પર, જ્યાં કેતકી, ઉડાલક અને નાળિયેરીના વૃક્ષો હતાં, ત્યાં વાદળના ગાઢ સમૂહ જેવો મહાત્મા હનુમાન ઊતર્યો.
તતસ્તુ સમ્પ્રાપ્ય સમુદ્રતીરં સમીક્ષ્ય લંકાં ગિરિવર્યમૂર્ધ્નિ। કપિસ્તુ તસ્મિન્ નિપપાત પર્વતે વિધૂય રૂપં વ્યથયન્મૃગદ્વિજાન્
પછી, સમુદ્રના કિનારે પહોંચી અને શ્રેષ્ઠ પર્વતની ટોચ પર આવેલી લંકાને જોઈ, વાનર હનુમાન એ પર્વત પર ઊતર્યો. પોતાનું રૂપ બદલતાં, તેણે હરણ અને પક્ષીઓને ડરાવી દીધાં.
સ સાગરં દાનવપન્નગાયુતં બલેન વિક્રમ્ય મહોર્મિમાલિનમ્। નિપત્ય તીરે ચ મહોદધેસ્તદા દદર્શ લંકામમરાવતીમિવ
પછી, દાનવો અને સાપોથી ભરેલા, મહા તરંગોવાળા સમુદ્રને પાર કરીને, મહાન હનુમાન સમુદ્રકિનારે ઊતર્યો અને દેવલોક જેવી લંકાને જોયી.
thumb|દ્વિતીયઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે સુન્દરકાણ્ડે દ્વિતીયઃ સર્ગઃ ॥૫-
હવે, શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના સુંદરકાંડનો બીજો સર્ગ સાંભળો.
સ સાગરમનાધૃષ્યમતિક્રમ્ય મહાબલઃ। ત્રિકૂટસ્ય તટે લંકાં સ્થિતઃ સ્વસ્થો દદર્શ હ
અજેય એવા સમુદ્રને પાર કરીને, મહાબલી હનુમાન ત્રિકૂટ પર્વતની ઢાળ પર આરામથી ઊભો રહ્યો અને ત્યાંથી લંકાને જોયી.
યોજનાનાં શતં શ્રીમાંસ્તીર્ત્વાપ્યુત્તમવિક્રમઃ। અનિઃશ્વસન્ કપિસ્તત્ર ન ગ્લાનિમધિગચ્છતિ
શત યોજનનું અંતર પાર કરીને પણ, તે મહાન અને અપરાજિત વાનર ત્યાં શ્વાસ પણ લીધા વિના, થાક્યા વગર પહોંચ્યો.
શતાન્યહં યોજનાનાં ક્રમેયં સુબહૂન્યપિ। કિં પુનઃ સાગરસ્યાન્તં સંખ્યાતં શતયોજનમ્
હું તો અનેક શત યોજન પણ સરળતાથી પાર કરી શકું, તો પછી આ ગણાયેલાં શત યોજન જેટલું સમુદ્ર તો શું છે!
સ તુ વીર્યવતાં શ્રેષ્ઠઃ પ્લવતામપિ ચોત્તમઃ। જગામ વેગવાઁલ્લંકાં લઙ્ઘયિત્વા મહોદધિમ્
પછી, બળવાન અને ઉછાળ મારનારા સર્વોત્તમ હનુમાન ઝડપથી મહાસાગરને લાંઘી લંકા તરફ દોડી ગયો.
શાદ્વલાનિ ચ નીલાનિ ગન્ધવન્તિ વનાનિ ચ। મધુમન્તિ ચ મધ્યેન જગામ નગવન્તિ ચ
માર્ગમાં, તેણે લીલાં ચમકતા મેદાન, સુગંધિત ઘન વન, મધથી ભરેલા જંગલ અને પર્વતો પસાર કર્યા.
શૈલાંશ્ચ તરુસંછન્નાન્ વનરાજીશ્ચ પુષ્પિતાઃ। અભિચક્રામ તેજસ્વી હનૂમાન્ પ્લવગર્ષભઃ
પછી, તેજસ્વી અને વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ હનુમાન વૃક્ષોથી ઢંકાયેલા પર્વતો અને ફૂલો થી ભરેલા જંગલોની પાંખડી પાસે પહોંચ્યો.
સ તસ્મિન્નચલે તિષ્ઠન્ વનાન્યુપવનાનિ ચ। સ નગાગ્રે સ્થિતાં લંકાં દદર્શ પવનાત્મજઃ
તે પર્વત પર ઊભા રહી, વન અને ઉપવન વચ્ચે, પવનપુત્ર હનુમાને પર્વતની ટોચ પર વસેલી લંકાને જોયી.
સરલાન્ કર્ણિકારાંશ્ચ ખર્જૂરાંશ્ચ સુપુષ્પિતાન્। પ્રિયાલાન્ મુચુલિન્દાંશ્ચ કુટજાન્ કેતકાનપિ
તેને સરળ, કર્ણિકાર, પુષ્પોથી ભરેલા ખજુર, પ્રિયાળ, મુચુલિન્દ, કુટજ અને કેતકીના વૃક્ષો દેખાયા.
પ્રિયઙ્ગૂન્ ગન્ધપૂર્ણાંશ્ચ નીપાન્ સપ્તચ્છદાંસ્તથા। અસનાન્ કોવિદારાંશ્ચ કરવીરાંશ્ચ પુષ્પિતાન્
પ્રિયંગુના સુગંધથી ભરેલા વૃક્ષો, નીપ, સપ્તછદ, અસન, કોવિદારો અને ફૂલો થી ભરેલા કરવીરા પણ તેણે જોયા.
પુષ્પભારનિબદ્ધાંશ્ચ તથા મુકુલિતાનપિ। પાદપાન્ વિહગાકીર્ણાન્ પવનાધૂતમસ્તકાન્
તેને ફૂલોથી ભરેલા, કળીવાળા, પવનથી હલનારા શિખરવાળા અને પંખીઓથી છવાયેલા વૃક્ષો દેખાયા.
હંસકારણ્ડવાકીર્ણા વાપીઃ પદ્મોત્પલાવૃતાઃ। આક્રીડાન્ વિવિધાન્ રમ્યાન્ વિવિધાંશ્ચ જલાશયાન્
તેને હંસ અને બગલાંથી ભરેલા, કમળ અને ઉટપલથી ઢંકાયેલા તળાવો, રમણીય રમણીઓ અને વિવિધ જળાશયો દેખાયા.
સંતતાન્ વિવિધૈર્વૃક્ષૈઃ સર્વર્તુફલપુષ્પિતૈઃ। ઉદ્યાનાનિ ચ રમ્યાણિ દદર્શ કપિકુઞ્જરઃ
મહાન વાનરે બધા ઋતુમાં ફળ અને ફૂલો આપતા અનેક પ્રકારના વૃક્ષો અને સુંદર બાગો જોયા.
સમાસાદ્ય ચ લક્ષ્મીવાઁલ્લંકાં રાવણપાલિતામ્। પરિખાભિઃ સપદ્માભિઃ સોત્પલાભિરલંકૃતામ્
તે લંકાને પહોંચ્યો, જે રાવણના રાજ્યમાં હતી અને કમળ તથા ઉટપલથી ભરેલા પરીખાઓથી શોભાયમાન હતી.
સીતાપહરણાત્ તેન રાવણેન સુરક્ષિતામ્। સમન્તાદ્ વિચરદ્ભિશ્ચ રાક્ષસૈરુગ્રધન્વભિઃ
સીતા હરણ પછી રાવણે સુરક્ષિત રાખેલી, ચારે બાજુ ભયાનક ધનુષવાળા રાક્ષસો ફરતા અને રક્ષિત લંકા હતી.
કાઞ્ચનેનાવૃતાં રમ્યાં પ્રાકારેણ મહાપુરીમ્। ગૃહૈશ્ચ ગિરિસંકાશૈઃ શારદામ્બુદસંનિભૈઃ
સુવર્ણની દીવાલથી ઘેરાયેલી, પર્વત જેવી અને શરદના વાદળ જેવી ઘરોવાળી સુંદર મહાનગરી હતી.
પાણ્ડુરાભિઃ પ્રતોલીભિરુચ્ચાભિરભિસંવૃતામ્। અટ્ટાલકશતાકીર્ણાં પતાકાધ્વજશોભિતામ્
ઊંચી અને સફેદ પાંખીઓથી ઘેરાયેલી, શતાબ્દી મિનારો અને ધ્વજપતાકાઓથી શોભાયમાન હતી.
તોરણૈઃ કાઞ્ચનૈર્દિવ્યૈર્લતાપઙ્ક્તિવિરાજિતૈઃ। દદર્શ હનુમાઁલ્લંકાં દેવો દેવપુરીમિવ
હનુમાને લંકાને દૈવી સુવર્ણ તોરણો અને વેલીઓની પંક્તિઓથી ઝગમગતી, દેવલોક જેવી જોઈ.