તસ્ય સા કાયમુદ્વીક્ષ્ય વર્ધમાનં મહાકપેઃ। વક્ત્રં પ્રસારયામાસ પાતાલામ્બરસંનિભમ્
મહાન વાનરનું શરીર વધતું જોઈ, એ સ્ત્રીએ પોતાનું મુખ આકાશ અને પાતાળ જેટલું વિશાળ કરી દીધું.
ઘનરાજીવ ગર્જન્તી વાનરં સમભિદ્રવત્। સ દદર્શ તતસ્તસ્યા વિકૃતં સુમહન્મુખમ્
ઘનઘોર મેઘના ગર્જન જેવી અવાજ સાથે એ વાનર પર તૂટી પડી; ત્યારે હનુમાને તેનું વિકૃત અને વિશાળ મુખ જોયું.
કાયમાત્રં ચ મેધાવી મર્માણિ ચ મહાકપિઃ। સ તસ્યા વિકૃતે વક્ત્રે વજ્રસંહનનઃ કપિઃ
મહાન બુદ્ધિશાળી વાનરે તેના શરીર અને નબળા સ્થળો જોયા; વજ્ર જેવી દઢતા ધરાવતો હનુમાન એ તેના વિકૃત મુખ સામે ઊભો રહ્યો.
સંક્ષિપ્ય મુહુરાત્માનં નિપપાત મહાકપિઃ। આસ્યે તસ્યા નિમજ્જન્તં દદૃશુઃ સિદ્ધચારણાઃ
મહાન વાનરે વારંવાર પોતે સંકોચાઈ, એક ઝંપમાં એના મુખમાં પડી ગયો; સિદ્ધો અને ચારણોએ તેને અંદર ડૂબતો જોયો.
ગ્રસ્યમાનં યથા ચન્દ્રં પૂર્ણં પર્વણિ રાહુણા। તતસ્તસ્યા નખૈસ્તીક્ષ્ણૈર્મર્માણ્યુત્કૃત્ય વાનરઃ
જેમ રાહુ પૂર્ણચંદ્રને ગળી જાય છે, તેમ હનુમાન પણ એના મુખમાં જતો હતો; ત્યારે વાનરે તીક્ષ્ણ નખોથી એના નબળા સ્થાન ફાડી નાખ્યા.
ઉત્પપાતાથ વેગેન મનઃસમ્પાતવિક્રમઃ। તાં તુ દિષ્ટ્યા ચ ધૃત્યા ચ દાક્ષિણ્યેન નિપાત્ય સઃ
પછી હનુમાન મનની ઝડપથી ઉપર ઊડી ગયો; ભાગ્ય, ધૈર્ય અને કુશળતાથી તેણે તેને ધરાશાયી કરી નાખી.
કપિપ્રવીરો વેગેન વવૃધે પુનરાત્મવાન્। હૃતહૃત્સા હનુમતા પપાત વિધુરામ્ભસિ। સ્વયંભુવૈવ હનુમાન્ સૃષ્ટસ્તસ્યા નિપાતને
આપણા પરાક્રમી હનુમાન ફરીથી ઝડપથી મોટો થયો; તેનું હૃદય ફાડી, દુઃખી પાણીમાં પડ્યો; સ્વયંભૂએ હનુમાનને એના વિનાશ માટે જ પેદા કર્યો હતો.
તાં હતાં વાનરેણાશુ પતિતાં વીક્ષ્ય સિંહિકામ્। ભૂતાન્યાકાશચારીણિ તમૂચુઃ પ્લવગોત્તમમ્
તે વાનરે ઝડપથી મારી પાડી અને પડી ગયેલી સિંહિકાને જોઈ, આકાશમાં ફરતા ભૂતો એ વાનરશ્રેષ્ઠને કહ્યું.
ભીમમદ્ય કૃતં કર્મ મહત્સત્ત્વં ત્વયા હતમ્। સાધયાર્થમભિપ્રેતમરિષ્ટં પ્લવતાં વર
આજે ભયાનક કાર્ય થયું છે; તું મહાન શક્તિવાળીને મારી નાખ્યો છે. હવે જે માટે નીકળ્યો છે, તે કાર્ય નિષ્ફળ ન જવા દે, ઉછળનારા શ્રેષ્ઠ.
યસ્ય ત્વેતાનિ ચત્વારિ વાનરેન્દ્ર યથા તવ। ધૃતિર્દૃષ્ટિર્મતિર્દાક્ષ્યં સ કર્મસુ ન સીદતિ
વાનરરાજ, જેમ તારી પાસે ધૈર્ય, દૃષ્ટિ, બુદ્ધિ અને કુશળતા છે, એમ જ જેના પાસે આ ચારે ગુણ હોય, તે ક્યારેય કાર્યમાં હારતો નથી.
સ તૈઃ સમ્પૂજિતઃ પૂજ્યઃ પ્રતિપન્નપ્રયોજનૈઃ। જગામાકાશમાવિશ્ય પન્નગાશનવત્ કપિઃ
જે લોકોએ પોતાનું કાર્ય પૂરું કર્યું, એવા સૌએ હનુમાનનું સન્માન કર્યું; પછી એ વાનર આકાશમાં ઉડી ગયો, જેમ ગરુડ સાપોને ખાતો હોય.
પ્રાપ્તભૂયિષ્ઠપારસ્તુ સર્વતઃ પરિલોકયન્। યોજનાનાં શતસ્યાન્તે વનરાજીં દદર્શ સઃ
હવે તે લગભગ પાર પહોંચી ગયો હતો; ચારે બાજુ જોઈને, તેણે સો યોજનના અંતે જંગલની લાંબી લાઈને જોઈ.
દદર્શ ચ પતન્નેવ વિવિધદ્રુમભૂષિતમ્। દ્વીપં શાખામૃગશ્રેષ્ઠો મલયોપવનાનિ ચ
અને નીચે પડતો પડતો, એ શાખામૃગોમાં શ્રેષ્ઠ હનુમાને અનેક વૃક્ષોથી શોભતા દ્વીપ અને મલય પર્વતના વન જોયા.
સાગરં સાગરાનૂપાન્ સાગરાનૂપજાન્ દ્રુમાન્। સાગરસ્ય ચ પત્નીનાં મુખાન્યપિ વિલોકયત્
તેને સાગર, સાગર કિનારા, કિનારે ઉગેલા વૃક્ષો અને સાગરપત્નીઓના મુખ પણ નજરે પડ્યા.
સ મહામેઘસંકાશં સમીક્ષ્યાત્માનમાત્મવાન્। નિરુન્ધન્તમિવાકાશં ચકાર મતિમાન્ મતિમ્
પછી, પોતાનું રૂપ મોટું અને ઘનઘોર વાદળ જેવું જોઈને, મનમાં વિચારીને, શાંત અને બુદ્ધિશાળી હનુમાનએ એવું અનુભવ્યું કે જાણે આકાશને જ ઢાંકી દીધું હોય.
કાયવૃદ્ધિં પ્રવેગં ચ મમ દૃષ્ટ્વૈવ રાક્ષસાઃ। મયિ કૌતૂહલં કુર્યુરિતિ મેને મહામતિઃ
મારા શરીરનું આકર્ષક વધારું કદ અને ઝડપ જો રાક્ષસો જોઈ લે તો, તેઓ મને લઈને આશ્ચર્યચકિત થશે, એવું મહાન બુદ્ધિશાળી હનુમાનએ વિચાર્યું.
તતઃ શરીરં સંક્ષિપ્ય તન્મહીધરસંનિભમ્। પુનઃ પ્રકૃતિમાપેદે વીતમોહ ઇવાત્મવાન્
પછી, પોતાનું પહાડ જેવું મોટું શરીર સંકોચી, હનુમાન ફરીથી પોતાના સ્વાભાવિક રૂપમાં આવી ગયો, જાણે મોહમાંથી મુક્ત થયેલો મનુષ્ય હોય એમ.
તદ્રૂપમતિસંક્ષિપ્ય હનૂમાન્ પ્રકૃતૌ સ્થિતઃ। ત્રીન્ ક્રમાનિવ વિક્રમ્ય બલિવીર્યહરો હરિઃ
પછી, પોતાનું રૂપ ખૂબ જ નાનું કરી, હનુમાન પોતાના સ્વરૂપમાં સ્થિર રહ્યો અને ત્રણ પગલાંમાં આગળ વધ્યો, જેમ શ્રીહરિએ બલિનું બળ અને શક્તિ હરી લીધી હતી.
સ ચારુનાનાવિધરૂપધારી પરં સમાસાદ્ય સમુદ્રતીરમ્। પરૈરશક્યં પ્રતિપન્નરૂપઃ સમીક્ષિતાત્મા સમવેક્ષિતાર્થઃ
પછી, સુંદર અને અનેક પ્રકારના રૂપ ધારણ કરી, હનુમાન સમુદ્રના પાર પહોંચ્યો. જે રૂપ બીજાઓ માટે અશક્ય હતું, એ સ્વરૂપ ધારણ કરીને, હનુમાનએ પોતાને ઓળખી અને પોતાના કાર્યને ધ્યાનમાં રાખીને આસપાસનું નિરીક્ષણ કર્યું.
તતઃ સ લમ્બસ્ય ગિરેઃ સમૃદ્ધે વિચિત્રકૂટે નિપપાત કૂટે। સકેતકોદ્દાલકનારિકેલે મહાભ્રકૂટપ્રતિમો મહાત્મા
પછી, ઊંચા અને સુંદર લંબા પર્વતની શિખર પર, જ્યાં કેતકી, ઉડાલક અને નાળિયેરીના વૃક્ષો હતાં, ત્યાં વાદળના ગાઢ સમૂહ જેવો મહાત્મા હનુમાન ઊતર્યો.
તતસ્તુ સમ્પ્રાપ્ય સમુદ્રતીરં સમીક્ષ્ય લંકાં ગિરિવર્યમૂર્ધ્નિ। કપિસ્તુ તસ્મિન્ નિપપાત પર્વતે વિધૂય રૂપં વ્યથયન્મૃગદ્વિજાન્
પછી, સમુદ્રના કિનારે પહોંચી અને શ્રેષ્ઠ પર્વતની ટોચ પર આવેલી લંકાને જોઈ, વાનર હનુમાન એ પર્વત પર ઊતર્યો. પોતાનું રૂપ બદલતાં, તેણે હરણ અને પક્ષીઓને ડરાવી દીધાં.
સ સાગરં દાનવપન્નગાયુતં બલેન વિક્રમ્ય મહોર્મિમાલિનમ્। નિપત્ય તીરે ચ મહોદધેસ્તદા દદર્શ લંકામમરાવતીમિવ
પછી, દાનવો અને સાપોથી ભરેલા, મહા તરંગોવાળા સમુદ્રને પાર કરીને, મહાન હનુમાન સમુદ્રકિનારે ઊતર્યો અને દેવલોક જેવી લંકાને જોયી.
thumb|દ્વિતીયઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે સુન્દરકાણ્ડે દ્વિતીયઃ સર્ગઃ ॥૫-
હવે, શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના સુંદરકાંડનો બીજો સર્ગ સાંભળો.
સ સાગરમનાધૃષ્યમતિક્રમ્ય મહાબલઃ। ત્રિકૂટસ્ય તટે લંકાં સ્થિતઃ સ્વસ્થો દદર્શ હ
અજેય એવા સમુદ્રને પાર કરીને, મહાબલી હનુમાન ત્રિકૂટ પર્વતની ઢાળ પર આરામથી ઊભો રહ્યો અને ત્યાંથી લંકાને જોયી.
યોજનાનાં શતં શ્રીમાંસ્તીર્ત્વાપ્યુત્તમવિક્રમઃ। અનિઃશ્વસન્ કપિસ્તત્ર ન ગ્લાનિમધિગચ્છતિ
શત યોજનનું અંતર પાર કરીને પણ, તે મહાન અને અપરાજિત વાનર ત્યાં શ્વાસ પણ લીધા વિના, થાક્યા વગર પહોંચ્યો.
શતાન્યહં યોજનાનાં ક્રમેયં સુબહૂન્યપિ। કિં પુનઃ સાગરસ્યાન્તં સંખ્યાતં શતયોજનમ્
હું તો અનેક શત યોજન પણ સરળતાથી પાર કરી શકું, તો પછી આ ગણાયેલાં શત યોજન જેટલું સમુદ્ર તો શું છે!
સ તુ વીર્યવતાં શ્રેષ્ઠઃ પ્લવતામપિ ચોત્તમઃ। જગામ વેગવાઁલ્લંકાં લઙ્ઘયિત્વા મહોદધિમ્
પછી, બળવાન અને ઉછાળ મારનારા સર્વોત્તમ હનુમાન ઝડપથી મહાસાગરને લાંઘી લંકા તરફ દોડી ગયો.
શાદ્વલાનિ ચ નીલાનિ ગન્ધવન્તિ વનાનિ ચ। મધુમન્તિ ચ મધ્યેન જગામ નગવન્તિ ચ
માર્ગમાં, તેણે લીલાં ચમકતા મેદાન, સુગંધિત ઘન વન, મધથી ભરેલા જંગલ અને પર્વતો પસાર કર્યા.
શૈલાંશ્ચ તરુસંછન્નાન્ વનરાજીશ્ચ પુષ્પિતાઃ। અભિચક્રામ તેજસ્વી હનૂમાન્ પ્લવગર્ષભઃ
પછી, તેજસ્વી અને વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ હનુમાન વૃક્ષોથી ઢંકાયેલા પર્વતો અને ફૂલો થી ભરેલા જંગલોની પાંખડી પાસે પહોંચ્યો.
સ તસ્મિન્નચલે તિષ્ઠન્ વનાન્યુપવનાનિ ચ। સ નગાગ્રે સ્થિતાં લંકાં દદર્શ પવનાત્મજઃ
તે પર્વત પર ઊભા રહી, વન અને ઉપવન વચ્ચે, પવનપુત્ર હનુમાને પર્વતની ટોચ પર વસેલી લંકાને જોયી.