ઇત્યુક્ત્વા પાણિના શૈલમાલભ્ય હરિપુઙ્ગવઃ। જગામાકાશમાવિશ્ય વીર્યવાન્ પ્રહસન્નિવ
આવી રીતે કહીને વાનરશ્રેષ્ઠે પર્વતને હાથ લગાડ્યો, પછી આકાશમાં પ્રવેશી શક્તિશાળી અને સ્મિત કરતાં જતા રહ્યા.
સ પર્વતસમુદ્રાભ્યાં બહુમાનાદવેક્ષિતઃ। પૂજિતશ્ચોપપન્નાભિરાશીર્ભિરભિનન્દિતઃ
પર્વત અને સાગરે તેને ખૂબ આદરથી જોયો, યોગ્ય રીતે સન્માન આપ્યું અને શુભાશિષા આપી આનંદિત કર્યા.
અથોર્ધ્વં દૂરમાગત્ય હિત્વા શૈલમહાર્ણવૌ। પિતુઃ પન્થાનમાસાદ્ય જગામ વિમલેઽમ્બરે
પછી, હનુમાનજી ઊંચે દૂર સુધી ગયા, પર્વત અને વિશાળ સમુદ્રને પાછળ મૂકી, પિતાજીના માર્ગે પહોંચ્યા અને નિર્મળ આકાશમાં આગળ વધ્યા.
ભૂયશ્ચોર્ધ્વં ગતિં પ્રાપ્ય ગિરિં તમવલોકયન્। વાયુસૂનુર્નિરાલમ્બો જગામ કપિકુઞ્જરઃ
પછી ફરીથી વધુ ઊંચે જઈ, એ પર્વત તરફ જોઈને, પવનપુત્ર હનુમાન, કોઈ આધાર વિના, વાનરવીર તરીકે આગળ વધ્યા.
તદ્ દ્વિતીયં હનુમતો દૃષ્ટ્વા કર્મ સુદુષ્કરમ્। પ્રશશંસુઃ સુરાઃ સર્વે સિદ્ધાશ્ચ પરમર્ષયઃ
હનુમાનજીનું બીજું અતિ દુષ્કર કાર્ય જોઈને, બધા દેવતાઓ, સિદ્ધો અને મહાન ઋષિઓએ તેમની ખૂબ પ્રશંસા કરી.
દેવતાશ્ચાભવન્ હૃષ્ટાસ્તત્રસ્થાસ્તસ્ય કર્મણા। કાઞ્ચનસ્ય સુનાભસ્ય સહસ્રાક્ષશ્ચ વાસવઃ
ત્યાં હાજર દેવતાઓ હનુમાનજીના કાર્યોથી આનંદિત થયા, જેમાં સુનાભ નામના સુવર્ણનાભી પર્વત અને સહસ્રનેત્ર ઈન્દ્ર પણ હતા.
ઉવાચ વચનં ધીમાન્ પરિતોષાત્ સગદ્ગદમ્। સુનાભં પર્વતશ્રેષ્ઠં સ્વયમેવ શચીપતિઃ
ત્યારે બુદ્ધિશાળી શચીપતિ ઈન્દ્રે આનંદથી ગદગદ થઈને, પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ એવા સુનાભને પોતે જ 이렇게 કહ્યું.
હિરણ્યનાભ શૈલેન્દ્ર પરિતુષ્ટોઽસ્મિ તે ભૃશમ્। અભયં તે પ્રયચ્છામિ ગચ્છ સૌમ્ય યથાસુખમ્
હે સુવર્ણનાભી પર્વતરાજ, હું તારા પર ખૂબ પ્રસન્ન છું. હું તને નિર્ભયતા અપું છું; હે સૌમ્ય, તું મનગમતું જા.
સાહ્યં કૃતં તે સુમહદ્ વિશ્રાન્તસ્ય હનૂમતઃ। ક્રમતો યોજનશતં નિર્ભયસ્ય ભયે સતિ
હનુમાનજી અહીં આરામ કરી શક્યા, એમાં તું ખૂબ મોટું સહાય કર્યું છે; ભય વચ્ચે પણ, તું તેમને એક પછી એક પગલાંમાં સો યોજન પાર કરાવ્યા.
રામસ્યૈષ હિતાયૈવ યાતિ દાશરથેઃ કપિઃ। સત્ક્રિયાં કુર્વતા શક્ત્યા તોષિતોઽસ્મિ દૃઢં ત્વયા
આ વાનર માત્ર દશરથપુત્ર રામના હિત માટે જ જાય છે. તું તારી શક્તિથી આ સન્માનપૂર્વક સેવા કરી, તેથી હું તારા પર ખૂબ પ્રસન્ન છું.
સ તત્ પ્રહર્ષમલભદ્ વિપુલં પર્વતોત્તમઃ। દેવતાનાં પતિં દૃષ્ટ્વા પરિતુષ્ટં શતક્રતુમ્
પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ એવા એ પર્વતને, દેવતાઓના રાજા, સંપૂર્ણ પ્રસન્ન થયેલા ઈન્દ્રને જોઈને, ખૂબ આનંદ થયો.
સ વૈ દત્તવરઃ શૈલો બભૂવાવસ્થિતસ્તદા। હનૂમાંશ્ચ મુહૂર્તેન વ્યતિચક્રામ સાગરમ્
એ પર્વત, વરદાન પામી, ત્યાં જ સ્થિર રહ્યો; અને હનુમાનજી એક ક્ષણમાં જ સમુદ્ર પાર કરી ગયા.
તતો દેવાઃ સગન્ધર્વાઃ સિદ્ધાશ્ચ પરમર્ષયઃ। અબ્રુવન્ સૂર્યસંકાશાં સુરસાં નાગમાતરમ્
પછી દેવતાઓ, ગંધર્વો, સિદ્ધો અને મહાન ઋષિઓએ, સૂર્ય જેવી તેજસ્વી, નાગમાતા સુરસાને કહ્યું.
અયં વાતાત્મજઃ શ્રીમાન્ પ્લવતે સાગરોપરિ। હનૂમાન્ નામ તસ્ય ત્વં મુહૂર્તં વિઘ્નમાચર
આ પવનપુત્ર, હનુમાન નામે, સમુદ્ર ઉપરથી જઈ રહ્યો છે; તું થોડા સમય માટે તેને અવરોધ ઉભો કર.
રાક્ષસં રૂપમાસ્થાય સુઘોરં પર્વતોપમમ્। દંષ્ટ્રાકરાલં પિઙ્ગાક્ષં વક્ત્રં કૃત્વા નભઃસ્પૃશમ્
તુ ભયાનક અને પર્વત જેટલી વિશાળ રાક્ષસીની આકૃતિ ધારણ કર, ભયાનક દાંત, પીળા નેત્ર અને આકાશને સ્પર્શતું મોટું મોઢું રાખ.
બલમિચ્છામહે જ્ઞાતું ભૂયશ્ચાસ્ય પરાક્રમમ્। ત્વાં વિજેષ્યત્યુપાયેન વિષાદં વા ગમિષ્યતિ
અમે તેનો બળ અને વધુ પરાક્રમ જાણવું ઈચ્છીએ છીએ; તે કોઈ ઉપાયથી તને જીતશે અથવા તો નિરાશ થઈ જશે.
એવમુક્તા તુ સા દેવી દૈવતૈરભિસત્કૃતા। સમુદ્રમધ્યે સુરસા બિભ્રતી રાક્ષસં વપુઃ
આ રીતે દેવતાઓએ કહ્યું ત્યારે, તેમનો સન્માન મેળવનારી એ દેવી સુરસા, સમુદ્રના મધ્યમાં રાક્ષસી સ્વરૂપ ધારણ કરી.
વિકૃતં ચ વિરૂપં ચ સર્વસ્ય ચ ભયાવહમ્। પ્લવમાનં હનૂમન્તમાવૃત્યેદમુવાચ હ
એ વિકૃત અને ભયાનક રૂપ ધારણ કરીને, બધાને ડરાવતી, હનુમાનજીને અવરોધી, એમણે કહ્યું.
મમ ભક્ષ્યઃ પ્રદિષ્ટસ્ત્વમીશ્વરૈર્વાનરર્ષભ। અહં ત્વાં ભક્ષયિષ્યામિ પ્રવિશેદં મમાનનમ્
હે વાનરશ્રેષ્ઠ, દેવતાઓએ તને મારું ભોજન નિર્ધાર્યું છે; હવે હું તને ખાઈ જઇશ—મારા મોઢામાં પ્રવેશ.
વર એષ પુરા દત્તો મમ ધાત્રેતિ સત્વરા। વ્યાદાય વક્ત્રં વિપુલં સ્થિતા સા મારુતેઃ પુરઃ
મને પૂર્વે સૃષ્ટિકર્તાએ આ વરદાન આપ્યું હતું: 'તુ ઝડપી લે'; એ વિશાળ મોઢું ફાડી, પવનપુત્ર હનુમાન સામે ઊભી રહી.
એવમુક્તઃ સુરસયા પ્રહૃષ્ટવદનોઽબ્રવીત્। રામો દાશરથિર્નામ પ્રવિષ્ટો દણ્ડકાવનમ્। લક્ષ્મણેન સહ ભ્રાત્રા વૈદેહ્યા ચાપિ ભાર્યયા
સુરસાએ આવું કહ્યું ત્યારે હનુમાન આનંદથી ચમકતા ચહેરા સાથે બોલ્યા: 'દશરથપુત્ર રામ પોતાના ભાઈ લક્ષ્મણ અને પત્ની વૈદેહી સાથે દંડકવનમાં પ્રવેશ્યા છે.'
અન્યકાર્યવિષક્તસ્ય બદ્ધવૈરસ્ય રાક્ષસૈઃ। તસ્ય સીતા હૃતા ભાર્યા રાવણેન યશસ્વિની
બીજા કામોમાં વ્યસ્ત અને રાક્ષસો સાથે વૈર રાખતા રામની પ્રસિદ્ધ પત્ની સીતાને રાવણે અપહરણ કરી હતી.
તસ્યાઃ સકાશં દૂતોઽહં ગમિષ્યે રામશાસનાત્। કર્તુમર્હસિ રામસ્ય સાહ્યં વિષયવાસિનિ
હું રામના આદેશથી દૂત બનીને સીતાજી પાસે જઈ રહ્યો છું; હે જળમાં રહેતી, રામને મદદ કરવી એ તમારો ધર્મ છે.
અથવા મૈથિલીં દૃષ્ટ્વા રામં ચાક્લિષ્ટકારિણમ્। આગમિષ્યામિ તે વક્ત્રં સત્યં પ્રતિશૃણોમિ તે
નહીંતર, જો હું વૈદેહી અને પવિત્ર કર્મ કરનાર રામને મળીશ, તો પછી પાછો આવીને તમારા મોઢામાં જઈશ; આ વાત હું સાચી કসমથી કહું છું.
એવમુક્તા હનુમતા સુરસા કામરૂપિણી। અબ્રવીન્નાતિવર્તેન્માં કશ્ચિદેષ વરો મમ
હનુમાનના આવા વચન સાંભળીને ઇચ્છિત રૂપ ધારણ કરી શકનારી સુરસા બોલી: 'કોઈ પણ મને પાર કરી શકે નહીં; આ મારો ઈશ્વરદત્ત વર છે.'
તં પ્રયાન્તં સમુદ્વીક્ષ્ય સુરસા વાક્યમબ્રવીત્। બલં જિજ્ઞાસમાના સા નાગમાતા હનૂમતઃ
હનુમાન આગળ વધતા હતા, ત્યારે નાગમાતા સુરસાએ તેમને રોકી, તેમનું બળ અજમાવા માટે કહ્યું:
નિવિશ્ય વદનં મેઽદ્ય ગન્તવ્યં વાનરોત્તમ। વર એષ પુરા દત્તો મમ ધાત્રેતિ સત્વરા
'હે વાનરશ્રેષ્ઠ, આજે તો મારા મોઢામાં પ્રવેશવું પડશે, નહીં તો આગળ જઈ શકશો નહીં; આ વર મને બ્રહ્માએ આપ્યો છે, તેથી જલદી કરો!'
વ્યાદાય વિપુલં વક્ત્રં સ્થિતા સા મારુતેઃપુરઃ। એવમુક્તઃ સુરસયા ક્રુદ્ધો વાનરપુંગવઃ
પછી સુરસાએ મોટું મોઢું ખોલીને પવનપુત્ર હનુમાન સામે ઊભી રહી; સુરસાના આવા વચનથી વાનરશ્રેષ્ઠ હનુમાન ગુસ્સે થયા.
અબ્રવીત્ કુરુ વૈ વક્ત્રં યેન માં વિષહિષ્યસિ। ઇત્યુક્ત્વા સુરસાં ક્રુદ્ધો દશયોજનમાયતામ્
હનુમાન બોલ્યા: 'તમારું મોઢું એટલું મોટું કરો કે તમે મને ગળી શકો!' આવું કહી ગુસ્સામાં સુરસાને કહ્યું અને પોતે દસ યોજન લાંબા થયા.
દશયોજનવિસ્તારો હનૂમાનભવત્ તદા। તં દૃષ્ટ્વા મેઘસંકાશં દશયોજનમાયતમ્। ચકાર સુરસાપ્યાસ્યં વિંશદ્ યોજનમાયતમ્
હનુમાન દસ યોજન પહોળા થયા; મેઘ જેવાં દેખાતા અને દસ યોજન લાંબા હનુમાનને જોઈ સુરસાએ પોતાનું મોઢું વીસ યોજન લાંબું કરી દીધું.