પૂર્વં કૃતયુગે તાત પર્વતાઃ પક્ષિણોઽભવન્। તેઽપિ જગ્મુર્દિશઃ સર્વા ગરુડા ઇવ વેગિનઃ
હે પુત્ર, પહેલા કૃતયુગમાં પર્વતોને પણ પાંખો હતી અને એ પર્વતો પક્ષીઓ જેવાં હતા. એ પણ ગરુડ જેવી ઝડપથી સર્વ દિશામાં જતાં.
તતસ્તેષુ પ્રયાતેષુ દેવસઙ્ઘાઃ સહર્ષિભિઃ। ભૂતાનિ ચ ભયં જગ્મુસ્તેષાં પતનશઙ્કયા
જ્યારે એ પર્વતો આવતાં-જતાં, ત્યારે દેવો અને ઋષિઓ સહિત બધા જ જીવોમાં ભય પેદા થયો, એમને લાગ્યું કે પર્વતો પડી જશે.
તતઃ ક્રુદ્ધઃ સહસ્રાક્ષઃ પર્વતાનાં શતક્રતુઃ। પક્ષાંશ્ચિચ્છેદ વજ્રેણ તતઃ શતસહસ્રશઃ
પછી સહસ્રનેત્ર ઇન્દ્રે ગુસ્સામાં આવીને પોતાના વજ્રથી પર્વતોની પાંખો કાપી નાંખી — એ રીતે હજારો-લાખો પર્વતો પાંખવિહોણા થઈ ગયા.
સ મામુપગતઃ ક્રુદ્ધો વજ્રમુદ્યમ્ય દેવરાટ્। તતોઽહં સહસા ક્ષિપ્તઃ શ્વસનેન મહાત્મના
પછી જ્યારે દેવરાજ ગુસ્સામાં મારી સામે વજ્ર લઈને આવ્યો, ત્યારે મહાન આત્મા પવનદેવે મને તરત જ દૂર ફેંકી દીધો.
અસ્મિઁલ્લવણતોયે ચ પ્રક્ષિપ્તઃ પ્લવગોત્તમ। ગુપ્તપક્ષઃ સમગ્રશ્ચ તવ પિત્રાભિરક્ષિતઃ
હે વાનરશ્રેષ્ઠ, એ રીતે હું આ ખારા દરિયામાં આવી પડ્યો, મારી પાંખો છુપાઈ ગઈ અને આખો શરીર યથાવત રહ્યો, તારા પિતાની રક્ષા હેઠળ.
તતોઽહં માનયામિ ત્વાં માન્યોઽસિ મમ મારુતે। ત્વયા મમૈષ સમ્બન્ધઃ કપિમુખ્ય મહાગુણઃ
એથી હું તારો સન્માન કરું છું, હે પવનપુત્ર, તું મારા માટે માન્ય છે. તારા દ્વારા મારો એ સંબંધ થયો છે, હે ગુણવાન વાનરમુખ્ય.
અસ્મિન્ નેવંગતે કાર્યે સાગરસ્ય મમૈવ ચ। પ્રીતિં પ્રીતમનાઃ કર્તું ત્વમર્હસિ મહામતે
આ કામમાં, જે મારા અને સાગર બંનેના હિતનું છે, હે બુદ્ધિશાળી, તારે આનંદપૂર્વક એવું કરવું જોઈએ કે મને ખુશી મળે.
શ્રમં મોક્ષય પૂજાં ચ ગૃહાણ હરિસત્તમ। પ્રીતિં ચ મમ માન્યસ્ય પ્રીતોઽસ્મિ તવ દર્શનાત્
હે વાનરશ્રેષ્ઠ, તારો થાક દૂર કર અને મારું આ સન્માન સ્વીકાર. તું માન્ય છે, તારા દર્શનથી હું પ્રસન્ન થયો છું.
એવમુક્તઃ કપિશ્રેષ્ઠસ્તં નગોત્તમમબ્રવીત્। પ્રીતોઽસ્મિ કૃતમાતિથ્યં મન્યુરેષોઽપનીયતામ્
આ રીતે પર્વતના શ્રેષ્ઠ વાનરે કહ્યું: 'હું પ્રસન્ન છું, તું અતિથ્ય કર્યુ છે. હવે આ રોષ છોડ.'
ત્વરતે કાર્યકાલો મે અહશ્ચાપ્યતિવર્તતે। પ્રતિજ્ઞા ચ મયા દત્તા ન સ્થાતવ્યમિહાન્તરા
મારે કામનો સમય આવી ગયો છે અને દિવસ પણ પસાર થઈ રહ્યો છે. મેં પ્રતિજ્ઞા આપી છે, હવે અહીં વધુ રોકાવું નહીં.
ઇત્યુક્ત્વા પાણિના શૈલમાલભ્ય હરિપુઙ્ગવઃ। જગામાકાશમાવિશ્ય વીર્યવાન્ પ્રહસન્નિવ
આવી રીતે કહીને વાનરશ્રેષ્ઠે પર્વતને હાથ લગાડ્યો, પછી આકાશમાં પ્રવેશી શક્તિશાળી અને સ્મિત કરતાં જતા રહ્યા.
સ પર્વતસમુદ્રાભ્યાં બહુમાનાદવેક્ષિતઃ। પૂજિતશ્ચોપપન્નાભિરાશીર્ભિરભિનન્દિતઃ
પર્વત અને સાગરે તેને ખૂબ આદરથી જોયો, યોગ્ય રીતે સન્માન આપ્યું અને શુભાશિષા આપી આનંદિત કર્યા.
અથોર્ધ્વં દૂરમાગત્ય હિત્વા શૈલમહાર્ણવૌ। પિતુઃ પન્થાનમાસાદ્ય જગામ વિમલેઽમ્બરે
પછી, હનુમાનજી ઊંચે દૂર સુધી ગયા, પર્વત અને વિશાળ સમુદ્રને પાછળ મૂકી, પિતાજીના માર્ગે પહોંચ્યા અને નિર્મળ આકાશમાં આગળ વધ્યા.
ભૂયશ્ચોર્ધ્વં ગતિં પ્રાપ્ય ગિરિં તમવલોકયન્। વાયુસૂનુર્નિરાલમ્બો જગામ કપિકુઞ્જરઃ
પછી ફરીથી વધુ ઊંચે જઈ, એ પર્વત તરફ જોઈને, પવનપુત્ર હનુમાન, કોઈ આધાર વિના, વાનરવીર તરીકે આગળ વધ્યા.
તદ્ દ્વિતીયં હનુમતો દૃષ્ટ્વા કર્મ સુદુષ્કરમ્। પ્રશશંસુઃ સુરાઃ સર્વે સિદ્ધાશ્ચ પરમર્ષયઃ
હનુમાનજીનું બીજું અતિ દુષ્કર કાર્ય જોઈને, બધા દેવતાઓ, સિદ્ધો અને મહાન ઋષિઓએ તેમની ખૂબ પ્રશંસા કરી.
દેવતાશ્ચાભવન્ હૃષ્ટાસ્તત્રસ્થાસ્તસ્ય કર્મણા। કાઞ્ચનસ્ય સુનાભસ્ય સહસ્રાક્ષશ્ચ વાસવઃ
ત્યાં હાજર દેવતાઓ હનુમાનજીના કાર્યોથી આનંદિત થયા, જેમાં સુનાભ નામના સુવર્ણનાભી પર્વત અને સહસ્રનેત્ર ઈન્દ્ર પણ હતા.
ઉવાચ વચનં ધીમાન્ પરિતોષાત્ સગદ્ગદમ્। સુનાભં પર્વતશ્રેષ્ઠં સ્વયમેવ શચીપતિઃ
ત્યારે બુદ્ધિશાળી શચીપતિ ઈન્દ્રે આનંદથી ગદગદ થઈને, પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ એવા સુનાભને પોતે જ 이렇게 કહ્યું.
હિરણ્યનાભ શૈલેન્દ્ર પરિતુષ્ટોઽસ્મિ તે ભૃશમ્। અભયં તે પ્રયચ્છામિ ગચ્છ સૌમ્ય યથાસુખમ્
હે સુવર્ણનાભી પર્વતરાજ, હું તારા પર ખૂબ પ્રસન્ન છું. હું તને નિર્ભયતા અપું છું; હે સૌમ્ય, તું મનગમતું જા.
સાહ્યં કૃતં તે સુમહદ્ વિશ્રાન્તસ્ય હનૂમતઃ। ક્રમતો યોજનશતં નિર્ભયસ્ય ભયે સતિ
હનુમાનજી અહીં આરામ કરી શક્યા, એમાં તું ખૂબ મોટું સહાય કર્યું છે; ભય વચ્ચે પણ, તું તેમને એક પછી એક પગલાંમાં સો યોજન પાર કરાવ્યા.
રામસ્યૈષ હિતાયૈવ યાતિ દાશરથેઃ કપિઃ। સત્ક્રિયાં કુર્વતા શક્ત્યા તોષિતોઽસ્મિ દૃઢં ત્વયા
આ વાનર માત્ર દશરથપુત્ર રામના હિત માટે જ જાય છે. તું તારી શક્તિથી આ સન્માનપૂર્વક સેવા કરી, તેથી હું તારા પર ખૂબ પ્રસન્ન છું.
સ તત્ પ્રહર્ષમલભદ્ વિપુલં પર્વતોત્તમઃ। દેવતાનાં પતિં દૃષ્ટ્વા પરિતુષ્ટં શતક્રતુમ્
પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ એવા એ પર્વતને, દેવતાઓના રાજા, સંપૂર્ણ પ્રસન્ન થયેલા ઈન્દ્રને જોઈને, ખૂબ આનંદ થયો.
સ વૈ દત્તવરઃ શૈલો બભૂવાવસ્થિતસ્તદા। હનૂમાંશ્ચ મુહૂર્તેન વ્યતિચક્રામ સાગરમ્
એ પર્વત, વરદાન પામી, ત્યાં જ સ્થિર રહ્યો; અને હનુમાનજી એક ક્ષણમાં જ સમુદ્ર પાર કરી ગયા.
તતો દેવાઃ સગન્ધર્વાઃ સિદ્ધાશ્ચ પરમર્ષયઃ। અબ્રુવન્ સૂર્યસંકાશાં સુરસાં નાગમાતરમ્
પછી દેવતાઓ, ગંધર્વો, સિદ્ધો અને મહાન ઋષિઓએ, સૂર્ય જેવી તેજસ્વી, નાગમાતા સુરસાને કહ્યું.
અયં વાતાત્મજઃ શ્રીમાન્ પ્લવતે સાગરોપરિ। હનૂમાન્ નામ તસ્ય ત્વં મુહૂર્તં વિઘ્નમાચર
આ પવનપુત્ર, હનુમાન નામે, સમુદ્ર ઉપરથી જઈ રહ્યો છે; તું થોડા સમય માટે તેને અવરોધ ઉભો કર.
રાક્ષસં રૂપમાસ્થાય સુઘોરં પર્વતોપમમ્। દંષ્ટ્રાકરાલં પિઙ્ગાક્ષં વક્ત્રં કૃત્વા નભઃસ્પૃશમ્
તુ ભયાનક અને પર્વત જેટલી વિશાળ રાક્ષસીની આકૃતિ ધારણ કર, ભયાનક દાંત, પીળા નેત્ર અને આકાશને સ્પર્શતું મોટું મોઢું રાખ.
બલમિચ્છામહે જ્ઞાતું ભૂયશ્ચાસ્ય પરાક્રમમ્। ત્વાં વિજેષ્યત્યુપાયેન વિષાદં વા ગમિષ્યતિ
અમે તેનો બળ અને વધુ પરાક્રમ જાણવું ઈચ્છીએ છીએ; તે કોઈ ઉપાયથી તને જીતશે અથવા તો નિરાશ થઈ જશે.
એવમુક્તા તુ સા દેવી દૈવતૈરભિસત્કૃતા। સમુદ્રમધ્યે સુરસા બિભ્રતી રાક્ષસં વપુઃ
આ રીતે દેવતાઓએ કહ્યું ત્યારે, તેમનો સન્માન મેળવનારી એ દેવી સુરસા, સમુદ્રના મધ્યમાં રાક્ષસી સ્વરૂપ ધારણ કરી.
વિકૃતં ચ વિરૂપં ચ સર્વસ્ય ચ ભયાવહમ્। પ્લવમાનં હનૂમન્તમાવૃત્યેદમુવાચ હ
એ વિકૃત અને ભયાનક રૂપ ધારણ કરીને, બધાને ડરાવતી, હનુમાનજીને અવરોધી, એમણે કહ્યું.
મમ ભક્ષ્યઃ પ્રદિષ્ટસ્ત્વમીશ્વરૈર્વાનરર્ષભ। અહં ત્વાં ભક્ષયિષ્યામિ પ્રવિશેદં મમાનનમ્
હે વાનરશ્રેષ્ઠ, દેવતાઓએ તને મારું ભોજન નિર્ધાર્યું છે; હવે હું તને ખાઈ જઇશ—મારા મોઢામાં પ્રવેશ.
વર એષ પુરા દત્તો મમ ધાત્રેતિ સત્વરા। વ્યાદાય વક્ત્રં વિપુલં સ્થિતા સા મારુતેઃ પુરઃ
મને પૂર્વે સૃષ્ટિકર્તાએ આ વરદાન આપ્યું હતું: 'તુ ઝડપી લે'; એ વિશાળ મોઢું ફાડી, પવનપુત્ર હનુમાન સામે ઊભી રહી.