પ્રવિશન્નભ્રજાલાનિ નિષ્પતંશ્ચ પુનઃ પુનઃ। પ્રચ્છન્નશ્ચ પ્રકાશશ્ચ ચન્દ્રમા ઇવ દૃશ્યતે
હનુમાન વારંવાર વાદળોના ગોટાળામાં પ્રવેશતો અને બહાર આવતો, ક્યારેક છુપાતો અને ક્યારેક દેખાતો, જાણે ચાંદો વાદળમાં છુપાય અને ફરી દેખાય એમ.
પ્લવમાનં તુ તં દૃષ્ટ્વા પ્લવગં ત્વરિતં તદા। વવૃષુસ્તત્ર પુષ્પાણિ દેવગન્ધર્વચારણાઃ
તે સમયે, જ્યારે તે વાનર ઝડપથી ઉડી રહ્યો હતો, દેવતાઓ, ગંધર્વો અને ચારણોએ ત્યાં પુષ્પવર્ષા કરી.
તતાપ નહિ તં સૂર્યઃ પ્લવન્તં વાનરેશ્વરમ્। સિષેવે ચ તદા વાયૂ રામકાર્યાર્થસિદ્ધયે
હનુમાન જ્યારે ઉડી રહ્યો હતો ત્યારે સૂર્યે તેને તાપ્યો નહીં અને પવનએ પણ રામના કાર્યની સિદ્ધિ માટે તેની સેવા કરી.
ઋષયસ્તુષ્ટુવુશ્ચૈનં પ્લવમાનં વિહાયસા। જગુશ્ચ દેવગન્ધર્વાઃ પ્રશંસન્તો વનૌકસમ્
હનુમાન આકાશમાં ઉડી રહ્યો હતો ત્યારે ઋષિઓએ તેની સ્તુતિ કરી અને દેવતાઓ તથા ગંધર્વોએ વનવાસીને વખાણતાં ગીત ગાયું.
નાગાશ્ચ તુષ્ટુવુર્યક્ષા રક્ષાંસિ વિવિધાનિ ચ। પ્રેક્ષ્ય સર્વે કપિવરં સહસા વિગતક્લમમ્
નાગો, યક્ષો અને વિવિધ રાક્ષસોએ પણ અચાનક થાકી ગયેલા વિના દેખાતા શ્રેષ્ઠ વાનરને જોઈને તેની પ્રશંસા કરી.
તસ્મિન્ પ્લવગશાર્દૂલે પ્લવમાને હનૂમતિ। ઇક્ષ્વાકુકુલમાનાર્થી ચિન્તયામાસ સાગરઃ
જ્યારે વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ એવા હનુમાન ઉડી રહ્યો હતો, ત્યારે સાગરે ઇક્ષ્વાકુ વંશનું માન રાખવા માટે વિચાર કર્યો.
સાહાય્યં વાનરેન્દ્રસ્ય યદિ નાહં હનૂમતઃ। કરિષ્યામિ ભવિષ્યામિ સર્વવાચ્યો વિવક્ષતામ્
જો હું વાનરરાજ હનુમાનની મદદ નહીં કરું, તો બધાની સામે મને નિંદા સહન કરવી પડશે.
અહમિક્ષ્વાકુનાથેન સગરેણ વિવર્ધિતઃ। ઇક્ષ્વાકુસચિવશ્ચાયં તન્નાર્હત્યવસાદિતુમ્
મને ઇક્ષ્વાકુ વંશના રાજા સાગરે વધાર્યો છે અને હનુમાન પણ ઇક્ષ્વાકુ વંશનો મંત્રી છે, તેથી તેને મારાથી કોઈ અવરોધ ન થવો જોઈએ.
તથા મયા વિધાતવ્યં વિશ્રમેત યથા કપિઃ। શેષં ચ મયિ વિશ્રાન્તઃ સુખી સોઽતિતરિષ્યતિ
મારે એવું કરવું જોઈએ કે વાનર અહીં આરામ કરી શકે અને પછી મારા પર આરામ કરીને આનંદથી બાકીનું અંતર પાર કરી શકે.
ઇતિ કૃત્વા મતિં સાધ્વીં સમુદ્રશ્છન્નમમ્ભસિ। હિરણ્યનાભં મૈનાકમુવાચ ગિરિસત્તમમ્
આ રીતે યોગ્ય વિચાર કરીને, સાગરે દરિયાની અંદર છુપાયેલા અને સોનાની નાભિ ધરાવતા શ્રેષ્ઠ પર્વત મૈનાકને કહ્યું.
ત્વમિહાસુરસઙ્ઘાનાં દેવરાજ્ઞા મહાત્મના। પાતાલનિલયાનાં હિ પરિઘઃ સંનિવેશિતઃ
અહીં, મહાન આત્મા દેવરાજે તને પાતાળમાં વસતા અસુરોના ટોળાં માટે અવરોધરૂપ રાખ્યો છે.
ત્વમેષાં જ્ઞાતવીર્યાણાં પુનરેવોત્પતિષ્યતામ્। પાતાલસ્યાપ્રમેયસ્ય દ્વારમાવૃત્ય તિષ્ઠસિ
તારા પરાક્રમની જાણકારી બધાને છે, અને તું પાતાળના અનંત દ્વારને રોકી ઊભો છે, જેથી તેઓ ફરીથી બહાર આવી ન શકે.
તિર્યગૂર્ધ્વમધશ્ચૈવ શક્તિસ્તે શૈલ વર્ધિતુમ્। તસ્માત્ સંચોદયામિ ત્વામુત્તિષ્ઠ ગિરિસત્તમ
હે પર્વત, તારી શક્તિ ચારે તરફ, ઉપર અને નીચે સુધી વિસ્તરે છે. તેથી, હે શ્રેષ્ઠ પર્વત, હું તને ઉઠવા માટે પ્રેરણા આપું છું.
સ એષ કપિશાર્દૂલસ્ત્વામુપર્યેતિ વીર્યવાન્। હનૂમાન્ રામકાર્યાર્થી ભીમકર્મા ખમાપ્લુતઃ
રામના કાર્ય માટે આકાશમાં ઉડી રહેલો પરાક્રમી હનુમાન, વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ, હવે તારી નજીક આવી રહ્યો છે.
અસ્ય સાહ્યં મયા કાર્યમિક્ષ્વાકુકુલવર્તિનઃ। મમ ઇક્ષ્વાકવઃ પૂજ્યાઃ પરં પૂજ્યતમાસ્તવ
હું ઇક્ષ્વાકુ વંશના ધારક હનુમાનની મદદ કરવી મારી ફરજ છે. ઇક્ષ્વાકુઓ મારા માટે પૂજ્ય છે અને તારા માટે પણ સર્વોપરી પૂજ્ય છે.
કુરુ સાચિવ્યમસ્માકં ન નઃ કાર્યમતિક્રમેત્। કર્તવ્યમકૃતં કાર્યં સતાં મન્યુમુદીરયેત્
તમે અમને મદદ કરો જેથી અમારું કાર્ય અટકે નહીં. કારણ કે, કરવાનું કાર્ય ન કરવું સજ્જનોના મનમાં ગુસ્સો પેદા કરે છે.
સલિલાદૂર્ધ્વમુત્તિષ્ઠ તિષ્ઠત્વેષ કપિસ્ત્વયિ। અસ્માકમતિથિશ્ચૈવ પૂજ્યશ્ચ પ્લવતાં વરઃ
પાણીમાંથી ઉપર ઊઠી ને આ વાનરને ઊભા રહેવા દે; એ અમારો મહેમાન છે અને કૂદકાં મારનારા બધામાં શ્રેષ્ઠ છે, એનું સન્માન કરવું જોઈએ.
ચામીકરમહાનાભ દેવગન્ધર્વસેવિત। હનૂમાઁસ્ત્વયિ વિશ્રાન્તસ્તતઃ શેષં ગમિષ્યતિ
હે મેણાક, તારા સુવર્ણ શિખરો પર દેવો અને ગંધર્વો સેવા કરે છે, હવે હનુમાન તારા પર આરામ કરે અને પછી પોતાનો માર્ગ ચાલુ રાખે.
કાકુત્સ્થસ્યાનૃશંસ્યં ચ મૈથિલ્યાશ્ચ વિવાસનમ્। શ્રમં ચ પ્લવગેન્દ્રસ્ય સમીક્ષ્યોત્થાતુમર્હસિ
કકુત્સ્થની દયાળુતા, સીતાજીનું વનવાસ અને વાનરરાજનો થાક વિચારી, તારે ઊભા થવું જ યોગ્ય છે.
હિરણ્યગર્ભો મૈનાકો નિશમ્ય લવણામ્ભસઃ। ઉત્પપાત જલાત્ તૂર્ણં મહાદ્રુમલતાવૃતઃ
આ સાંભળી, સુવર્ણ શિખરો ધરાવતો મેણાક પર્વત, મોટા વૃક્ષો અને લતાવાળો, તરત જ ખારા પાણીમાંથી ઝડપથી ઉપર ઊઠ્યો.
સ સાગરજલં ભિત્ત્વા બભૂવાત્યુચ્છ્રિતસ્તદા। યથા જલધરં ભિત્ત્વા દીપ્તરશ્મિર્દિવાકરઃ
પર્વતે દરિયાના પાણીને ચીરીને એટલો ઊંચો દેહ દેખાડ્યો કે જાણે તેજસ્વી સૂર્ય મેઘોને ભેદી ને બહાર આવે છે.
સ મહાત્મા મુહૂર્તેન પર્વતઃ સલિલાવૃતઃ। દર્શયામાસ શૃઙ્ગાણિ સાગરેણ નિયોજિતઃ
પાણીમાં ઢંકાયેલો એ મહાન પર્વત, દરિયાની આજ્ઞાથી એક પળમાં પોતાના શિખરો દેખાડવા લાગ્યો.
શાતકુમ્ભમયૈઃ શૃઙ્ગૈઃ સકિંનરમહોરગૈઃ। આદિત્યોદયસંકાશૈરુલ્લિખદ્ભિરિવામ્બરમ્
પોળી સોનાથી બનેલા શિખરો પર કિન્નર અને મહાનાગો શોભતા હતા, જે સૂર્યોદય જેવી તેજસ્વી કિરણોથી આકાશને ખંજવાળતા હોય એમ લાગતું હતું.
તસ્ય જામ્બૂનદૈઃ શૃઙ્ગૈઃ પર્વતસ્ય સમુત્થિતૈઃ। આકાશં શસ્ત્રસંકાશમભવત્ કાઞ્ચનપ્રભમ્
જાંબુનદ સોનાથી બનેલા શિખરો ઊભા થતાં, આખું આકાશ શસ્ત્રોની જેમ ચમકતું અને કાંચનપ્રભાથી ઝગમગતું લાગ્યું.
જાતરૂપમયૈઃ શૃઙ્ગૈર્ભ્રાજમાનૈર્મહાપ્રભૈઃ। આદિત્યશતસંકાશઃ સોઽભવદ્ ગિરિસત્તમઃ
શુદ્ધ સોનાના તેજસ્વી અને ઝગમગતા શિખરો સાથે એ શ્રેષ્ઠ પર્વત જાણે સો સૂર્ય એકસાથે ઉગ્યા હોય એમ દેખાતો હતો.
સમુત્થિતમસઙ્ગેન હનૂમાનગ્રતઃ સ્થિતમ્। મધ્યે લવણતોયસ્ય વિઘ્નોઽયમિતિ નિશ્ચિતઃ
હનુમાને અચાનક દરિયાની વચ્ચે ઊભેલો પર્વત જોયો અને વિચાર્યું—'આ તો મારા માર્ગમાં અવરોધ છે.'
સ તમુચ્છ્રિતમત્યર્થં મહાવેગો મહાકપિઃ। ઉરસા પાતયામાસ જીમૂતમિવ મારુતઃ
મહાવીર હનુમાન, પવન જેવી ઝડપથી, પોતાના છાતીથી એ ઊંચા પર્વતને એવી રીતે આઘાત કર્યો જેમ પવન મેઘને ધકેલી નાખે.
સ તદાસાદિતસ્તેન કપિના પર્વતોત્તમઃ। બુદ્ધ્વા તસ્ય હરેર્વેગં જહર્ષ ચ નનાદ ચ
પર્વતને જ્યારે એ વાનરે સ્પર્શ કર્યો, ત્યારે પર્વતે વાનરનું બળ જાણી આનંદ અનુભવ્યો અને ગર્જના કરી.
તમાકાશગતં વીરમાકાશે સમુપસ્થિતઃ। પ્રીતો હૃષ્ટમના વાક્યમબ્રવીત્ પર્વતઃ કપિમ્
આકાશમાં આવતા એ વીરને જોઈને પર્વત ખુશીથી અને આનંદથી ભરાઈ, વાનરને આ રીતે સંબોધન કર્યું.
માનુષં ધારયન્ રૂપમાત્મનઃ શિખરે સ્થિતઃ। દુષ્કરં કૃતવાન્ કર્મ ત્વમિદં વાનરોત્તમ
પર્વતે માનવરૂપ ધારણ કરીને પોતાના શિખરે ઊભા રહીને કહ્યું: 'હે શ્રેષ્ઠ વાનર, તું આ અઘરું કાર્ય સારું પૂરું કર્યું છે.'