લાઙ્ગૂલચક્રો હનુમાન્ શુક્લદંષ્ટ્રોઽનિલાત્મજઃ। વ્યરોચત મહાપ્રાજ્ઞઃ પરિવેષીવ ભાસ્કરઃ
પવનપુત્ર હનુમાનજી, પાંછડીનો વળયો અને ચમકતા સફેદ દાંત સાથે, એ રીતે તેજસ્વી લાગ્યા જેમ કે સૂર્ય પોતાના પ્રકાશમંડળથી ઘેરાયો હોય.
સ્ફિગ્દેશેનાતિતામ્રેણ રરાજ સ મહાકપિઃ। મહતા દારિતેનેવ ગિરિર્ગૈરિકધાતુના
એ મહાકપિની પીઠના ભાગે ઊંડો લાલ રંગ ઝળહળતો હતો, જેમ કોઈ પહાડ ફાટી ને લાલ ગેરુથી રંગાઈ ગયો હોય.
તસ્ય વાનરસિંહસ્ય પ્લવમાનસ્ય સાગરમ્। કક્ષાન્તરગતો વાયુર્જીમૂત ઇવ ગર્જતિ
જ્યારે વાનરશ્રેષ્ઠ હનુમાન સાગર ઉપરથી ફાંદતા હતા, ત્યારે તેમની બાજુઓ વચ્ચે વહેતો પવન મેઘગર્જનાની જેમ ગર્જતો હતો.
ખે યથા નિપતત્યુલ્કા ઉત્તરાન્તાદ્ વિનિઃસૃતા। દૃશ્યતે સાનુબન્ધા ચ તથા સ કપિકુઞ્જરઃ
જેમ ઉત્તર દિશામાંથી પડતી તારા-તૂટતી દેખાય છે અને તેની પાછળ પ્રકાશની લાઈટ રહે છે, એમ જ એ વાનરવીર દેખાતા હતા.
પતત્પતઙ્ગસંકાશો વ્યાયતઃ શુશુભે કપિઃ। પ્રવૃદ્ધ ઇવ માતઙ્ગઃ કક્ષ્યયા બધ્યમાનયા
પતંગિયાની જેમ તેજસ્વી અને લંબાયેલા એ વાનર, જાણે કોઈ વિશાળ હાથી બાજુએ દોરીથી બંધાયો હોય તેમ, સુંદર લાગતા હતા.
ઉપરિષ્ટાચ્છરીરેણ ચ્છાયયા ચાવગાઢયા। સાગરે મારુતાવિષ્ટા નૌરિવાસીત્ તદા કપિઃ
તેમના શરીર અને ઊંડા પડેલા છાંયાથી, પવનના જોરે સાગરમાં તણાયેલી નૌકાની જેમ એ વાનર દેખાતા હતા.
યં યં દેશં સમુદ્રસ્ય જગામ સ મહાકપિઃ। સ તુ તસ્યાઙ્ગવેગેન સોન્માદ ઇવ લક્ષ્યતે
એ મહાકપિ સાગરના જે જે ભાગમાં પહોંચ્યા, ત્યાં ત્યાં એ જગ્યા જાણે તેમના અંગોની જોરથી ઉન્મત્ત થઈ ગઈ હોય એમ લાગતું.
સાગરસ્યોર્મિજાલાનામુરસા શૈલવર્ષ્મણામ્। અભિધ્નંસ્તુ મહાવેગઃ પુપ્લુવે સ મહાકપિઃ
મહા જોરથી એ વાનરે, પહાડ જેટલી ઊંચી સાગરના મોજાંઓને ફાંદીને આગળ વધ્યા.
કપિવાતશ્ચ બલવાન્ મેઘવાતશ્ચ નિર્ગતઃ। સાગરં ભીમનિર્હ્રાદં કમ્પયામાસતુર્ભૃશમ્
વાનરનો પવન અને મેઘોનો પવન, બંને મળીને ભયાનક ગર્જનાવાળા સાગરને જોરથી હલાવી દીધો.
વિકર્ષન્નૂર્મિજાલાનિ બૃહન્તિ લવણામ્ભસિ। પુપ્લુવે કપિશાર્દૂલો વિકિરન્નિવ રોદસી
મીઠા પાણીમાં મોટી મોટી મોજાંઓ ખેંચતા, વાનરશ્રેષ્ઠ હનુમાન જાણે આકાશ અને ધરતીને છૂટા પાડતા હોય તેમ ફાંદતા ગયા.
મેરુમન્દરસંકાશાનુદ્ગતાન્ સુમહાર્ણવે। અત્યક્રામન્મહાવેગસ્તરઙ્ગાન્ ગણયન્નિવ
મહા જોરથી, એ મહાકપિએ મેરુ અને મંદર પર્વત જેટલી ઊંચી ઊઠેલી સાગરની તરંગોને, જાણે ગણતો હોય તેમ, પાર કરી નાખી.
તસ્ય વેગસમુદ્ઘુષ્ટં જલં સજલદં તદા। અમ્બરસ્થં વિબભ્રાજે શરદભ્રમિવાતતમ્
ત્યારે હનુમાનના જોરથી ગૂંજતું અને મેઘોથી ભરેલું પાણી, આકાશમાં પાથરાયેલા શરદના વાદળો જેવું તેજસ્વી લાગતું હતું.
તિમિનક્રઝષાઃ કૂર્મા દૃશ્યન્તે વિવૃતાસ્તદા। વસ્ત્રાપકર્ષણેનેવ શરીરાણિ શરીરિણામ્
ત્યારે ત્યાં તિમિ, મગર, માછલીઓ અને કાચબાઓ ખુલ્લા દેખાતા, જાણે તેમનાં શરીર ઉપરનું આવરણ ઉતારી લેવામાં આવ્યું હોય.
ક્રમમાણં સમીક્ષ્યાથ ભુજગાઃ સાગરંગમાઃ। વ્યોમ્નિ તં કપિશાર્દૂલં સુપર્ણમિવ મેનિરે
પછી, સાગરમાં રહેતા સાપોએ હનુમાનને આગળ વધતા જોઈને, આકાશમાં ઉડતા સુપર્ણ (ગરુડ) સમજી લીધા.
દશયોજનવિસ્તીર્ણા ત્રિંશદ્યોજનમાયતા। છાયા વાનરસિંહસ્ય જવે ચારુતરાભવત્
વાનરશ્રેષ્ઠની છાંયાનો વિસ્તાર દસ યોજન પહોળો અને ત્રીસ યોજન લાંબો હતો, અને તે ઝડપથી ચાલતી ખૂબ સુંદર લાગતી હતી.
શ્વેતાભ્રઘનરાજીવ વાયુપુત્રાનુગામિની। તસ્ય સા શુશુભે છાયા પતિતા લવણામ્ભસિ
પવનપુત્ર હનુમાનની પાછળ પડેલી તેમની છાંયા, મીઠા પાણી પર સફેદ ઘનઘોર વાદળોની પંક્તિ જેવી ઝળહળતી હતી.
શુશુભે સ મહાતેજા મહાકાયો મહાકપિઃ। વાયુમાર્ગે નિરાલમ્બે પક્ષવાનિવ પર્વતઃ
મહાતેજસ્વી અને વિશાળકાય એ મહાકપિ, પવનના માર્ગે આધાર વિના, જાણે પાંખવાળો પર્વત હોય તેમ તેજસ્વી લાગતા હતા.
યેનાસૌ યાતિ બલવાન્ વેગેન કપિકુઞ્જરઃ। તેન માર્ગેણ સહસા દ્રોણીકૃત ઇવાર્ણવઃ
જે માર્ગે એ શક્તિશાળી વાનર-હાથી ઝડપથી ગયા, એ રસ્તે જાણે સાગર એકદમ ખાડામાં ફેરવાઈ ગયો હોય એમ લાગ્યું.
આપાતે પક્ષિસઙ્ઘાનાં પક્ષિરાજ ઇવ વ્રજન્। હનુમાન્ મેઘજાલાનિ પ્રકર્ષન્ મારુતો યથા
હનુમાન જ્યારે પંખીઓના ટોળાં વચ્ચેથી પસાર થતો હતો, ત્યારે એ પંખીઓના રાજા જેવો લાગતો હતો. જેમ પવન વાદળોના ગોટાળાને ઉડાડી નાખે છે, તેમ હનુમાને વાદળોને હલાવી નાખ્યા.
પાણ્ડુરારુણવર્ણાનિ નીલમઞ્જિષ્ઠકાનિ ચ। કપિનાઽઽકૃષ્યમાણાનિ મહાભ્રાણિ ચકાશિરે
કપિને ખેંચેલા મોટા વાદળો સફેદ, લાલ, નીલા અને મંજિષ્ઠ રંગના ચમકી ઉઠ્યા.
પ્રવિશન્નભ્રજાલાનિ નિષ્પતંશ્ચ પુનઃ પુનઃ। પ્રચ્છન્નશ્ચ પ્રકાશશ્ચ ચન્દ્રમા ઇવ દૃશ્યતે
હનુમાન વારંવાર વાદળોના ગોટાળામાં પ્રવેશતો અને બહાર આવતો, ક્યારેક છુપાતો અને ક્યારેક દેખાતો, જાણે ચાંદો વાદળમાં છુપાય અને ફરી દેખાય એમ.
પ્લવમાનં તુ તં દૃષ્ટ્વા પ્લવગં ત્વરિતં તદા। વવૃષુસ્તત્ર પુષ્પાણિ દેવગન્ધર્વચારણાઃ
તે સમયે, જ્યારે તે વાનર ઝડપથી ઉડી રહ્યો હતો, દેવતાઓ, ગંધર્વો અને ચારણોએ ત્યાં પુષ્પવર્ષા કરી.
તતાપ નહિ તં સૂર્યઃ પ્લવન્તં વાનરેશ્વરમ્। સિષેવે ચ તદા વાયૂ રામકાર્યાર્થસિદ્ધયે
હનુમાન જ્યારે ઉડી રહ્યો હતો ત્યારે સૂર્યે તેને તાપ્યો નહીં અને પવનએ પણ રામના કાર્યની સિદ્ધિ માટે તેની સેવા કરી.
ઋષયસ્તુષ્ટુવુશ્ચૈનં પ્લવમાનં વિહાયસા। જગુશ્ચ દેવગન્ધર્વાઃ પ્રશંસન્તો વનૌકસમ્
હનુમાન આકાશમાં ઉડી રહ્યો હતો ત્યારે ઋષિઓએ તેની સ્તુતિ કરી અને દેવતાઓ તથા ગંધર્વોએ વનવાસીને વખાણતાં ગીત ગાયું.
નાગાશ્ચ તુષ્ટુવુર્યક્ષા રક્ષાંસિ વિવિધાનિ ચ। પ્રેક્ષ્ય સર્વે કપિવરં સહસા વિગતક્લમમ્
નાગો, યક્ષો અને વિવિધ રાક્ષસોએ પણ અચાનક થાકી ગયેલા વિના દેખાતા શ્રેષ્ઠ વાનરને જોઈને તેની પ્રશંસા કરી.
તસ્મિન્ પ્લવગશાર્દૂલે પ્લવમાને હનૂમતિ। ઇક્ષ્વાકુકુલમાનાર્થી ચિન્તયામાસ સાગરઃ
જ્યારે વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ એવા હનુમાન ઉડી રહ્યો હતો, ત્યારે સાગરે ઇક્ષ્વાકુ વંશનું માન રાખવા માટે વિચાર કર્યો.
સાહાય્યં વાનરેન્દ્રસ્ય યદિ નાહં હનૂમતઃ। કરિષ્યામિ ભવિષ્યામિ સર્વવાચ્યો વિવક્ષતામ્
જો હું વાનરરાજ હનુમાનની મદદ નહીં કરું, તો બધાની સામે મને નિંદા સહન કરવી પડશે.
અહમિક્ષ્વાકુનાથેન સગરેણ વિવર્ધિતઃ। ઇક્ષ્વાકુસચિવશ્ચાયં તન્નાર્હત્યવસાદિતુમ્
મને ઇક્ષ્વાકુ વંશના રાજા સાગરે વધાર્યો છે અને હનુમાન પણ ઇક્ષ્વાકુ વંશનો મંત્રી છે, તેથી તેને મારાથી કોઈ અવરોધ ન થવો જોઈએ.
તથા મયા વિધાતવ્યં વિશ્રમેત યથા કપિઃ। શેષં ચ મયિ વિશ્રાન્તઃ સુખી સોઽતિતરિષ્યતિ
મારે એવું કરવું જોઈએ કે વાનર અહીં આરામ કરી શકે અને પછી મારા પર આરામ કરીને આનંદથી બાકીનું અંતર પાર કરી શકે.
ઇતિ કૃત્વા મતિં સાધ્વીં સમુદ્રશ્છન્નમમ્ભસિ। હિરણ્યનાભં મૈનાકમુવાચ ગિરિસત્તમમ્
આ રીતે યોગ્ય વિચાર કરીને, સાગરે દરિયાની અંદર છુપાયેલા અને સોનાની નાભિ ધરાવતા શ્રેષ્ઠ પર્વત મૈનાકને કહ્યું.