વિમુક્તાસ્તસ્ય વેગેન મુક્ત્વા પુષ્પાણિ તે દ્રુમાઃ। વ્યવશીર્યન્ત સલિલે નિવૃત્તાઃ સુહૃદો યથા
તેની ઝડપથી વૃક્ષોએ ફૂલો છોડ્યા, જે પાણીમાં છૂટા પડી ગયા, જેમ મિત્રો મુલાકાત પછી વિદાય લે છે.
લઘુત્વેનોપપન્નં તદ્ વિચિત્રં સાગરેઽપતત્। દ્રુમાણાં વિવિધં પુષ્પં કપિવાયુસમીરિતમ્। તારાચિતમિવાકાશં પ્રબભૌ સ મહાર્ણવઃ
વાંદરાની પવનથી ઉડેલા વિવિધ રંગના ફૂલો સાગરમાં હળવેથી પડ્યા, જેથી મહાસાગર તારાઓથી ભરાયેલા આકાશ જેવો તેજસ્વી લાગતો હતો.
પુષ્પૌઘેણ સુગન્ધેન નાનાવર્ણેન વાનરઃ। બભૌ મેઘ ઇવોદ્યન્ વૈ વિદ્યુદ્ગણવિભૂષિતઃ
સુગંધિત અને રંગબેરંગી ફૂલોની ધારા વડે ધોળાઈ ગયેલો વાનર, વીજળીના ઝાંખા સાથે ઉગતા વાદળ જેવો ઝગમગતો હતો.
તસ્ય વેગસમુદ્ભૂતૈઃ પુષ્પૈસ્તોયમદૃશ્યત। તારાભિરિવ રામાભિરુદિતાભિરિવામ્બરમ્
તેની ઝડપથી છૂટેલા ફૂલો પાણી પર ફેલાઈ ગયા, જે તારાઓ કે દીવટીઓથી પ્રકાશિત આકાશ જેવું લાગતું હતું.
તસ્યામ્બરગતૌ બાહૂ દદૃશાતે પ્રસારિતૌ। પર્વતાગ્રાદ્ વિનિષ્ક્રાન્તૌ પઞ્ચાસ્યાવિવ પન્નગૌ
આકાશમાં ફેલાયેલા તેના હાથ એવા દેખાતા હતા, જેમ પર્વતની ટોચ પરથી પાંચમુખી સાપો નીકળી આવ્યા હોય.
પિબન્નિવ બભૌ ચાપિ સોર્મિજાલં મહાર્ણવમ્। પિપાસુરિવ ચાકાશં દદૃશે સ મહાકપિઃ
મહાન વાનર એ રીતે તેજસ્વી લાગતો હતો, જાણે તે તરંગોવાળા મહાસાગરને પી જતો હોય અને જાણે આકાશ માટે તરસ્યો હોય.
તસ્ય વિદ્યુત્પ્રભાકારે વાયુમાર્ગાનુસારિણઃ। નયને વિપ્રકાશેતે પર્વતસ્થાવિવાનલૌ
પવનના માર્ગે દોડતા અને વીજળી જેવી તેજસ્વી તેની આંખો, પર્વત પરના અગ્નિ જેવી ઝગમગતી હતી.
પિઙ્ગે પિઙ્ગાક્ષમુખ્યસ્ય બૃહતી પરિમણ્ડલે। ચક્ષુષી સમ્પ્રકાશેતે ચન્દ્રસૂર્યાવિવ સ્થિતૌ
પીળા નેત્રવાળા નેતાના મોટા ગોળ નેત્ર ચાંદ્ર અને સૂર્ય જેવાં સ્થિર અને તેજસ્વી દેખાતા હતા.
મુખં નાસિકયા તસ્ય તામ્રયા તામ્રમાબભૌ। સંધ્યયા સમભિસ્પૃષ્ટં યથા સ્યાત્ સૂર્યમણ્ડલમ્
તેના ચહેરા પર લાલચટ્ટી નાક સાથે, એ લાલ રંગે ઝગમગતું હતું, જેમ સંધ્યા સમયે સૂર્યમંડળ લાલ દેખાય.
લાઙ્ગૂલં ચ સમાવિદ્ધં પ્લવમાનસ્ય શોભતે। અમ્બરે વાયુપુત્રસ્ય શક્રધ્વજ ઇવોચ્છ્રિતમ્
જ્યારે વાનર આકાશમાં ઉડી રહ્યો હતો ત્યારે તેની ઊંચી લંબાયેલી પૂંછ ઇન્દ્રના ધ્વજ જેવી તેજસ્વી લાગતી હતી.
લાઙ્ગૂલચક્રો હનુમાન્ શુક્લદંષ્ટ્રોઽનિલાત્મજઃ। વ્યરોચત મહાપ્રાજ્ઞઃ પરિવેષીવ ભાસ્કરઃ
પવનપુત્ર હનુમાનજી, પાંછડીનો વળયો અને ચમકતા સફેદ દાંત સાથે, એ રીતે તેજસ્વી લાગ્યા જેમ કે સૂર્ય પોતાના પ્રકાશમંડળથી ઘેરાયો હોય.
સ્ફિગ્દેશેનાતિતામ્રેણ રરાજ સ મહાકપિઃ। મહતા દારિતેનેવ ગિરિર્ગૈરિકધાતુના
એ મહાકપિની પીઠના ભાગે ઊંડો લાલ રંગ ઝળહળતો હતો, જેમ કોઈ પહાડ ફાટી ને લાલ ગેરુથી રંગાઈ ગયો હોય.
તસ્ય વાનરસિંહસ્ય પ્લવમાનસ્ય સાગરમ્। કક્ષાન્તરગતો વાયુર્જીમૂત ઇવ ગર્જતિ
જ્યારે વાનરશ્રેષ્ઠ હનુમાન સાગર ઉપરથી ફાંદતા હતા, ત્યારે તેમની બાજુઓ વચ્ચે વહેતો પવન મેઘગર્જનાની જેમ ગર્જતો હતો.
ખે યથા નિપતત્યુલ્કા ઉત્તરાન્તાદ્ વિનિઃસૃતા। દૃશ્યતે સાનુબન્ધા ચ તથા સ કપિકુઞ્જરઃ
જેમ ઉત્તર દિશામાંથી પડતી તારા-તૂટતી દેખાય છે અને તેની પાછળ પ્રકાશની લાઈટ રહે છે, એમ જ એ વાનરવીર દેખાતા હતા.
પતત્પતઙ્ગસંકાશો વ્યાયતઃ શુશુભે કપિઃ। પ્રવૃદ્ધ ઇવ માતઙ્ગઃ કક્ષ્યયા બધ્યમાનયા
પતંગિયાની જેમ તેજસ્વી અને લંબાયેલા એ વાનર, જાણે કોઈ વિશાળ હાથી બાજુએ દોરીથી બંધાયો હોય તેમ, સુંદર લાગતા હતા.
ઉપરિષ્ટાચ્છરીરેણ ચ્છાયયા ચાવગાઢયા। સાગરે મારુતાવિષ્ટા નૌરિવાસીત્ તદા કપિઃ
તેમના શરીર અને ઊંડા પડેલા છાંયાથી, પવનના જોરે સાગરમાં તણાયેલી નૌકાની જેમ એ વાનર દેખાતા હતા.
યં યં દેશં સમુદ્રસ્ય જગામ સ મહાકપિઃ। સ તુ તસ્યાઙ્ગવેગેન સોન્માદ ઇવ લક્ષ્યતે
એ મહાકપિ સાગરના જે જે ભાગમાં પહોંચ્યા, ત્યાં ત્યાં એ જગ્યા જાણે તેમના અંગોની જોરથી ઉન્મત્ત થઈ ગઈ હોય એમ લાગતું.
સાગરસ્યોર્મિજાલાનામુરસા શૈલવર્ષ્મણામ્। અભિધ્નંસ્તુ મહાવેગઃ પુપ્લુવે સ મહાકપિઃ
મહા જોરથી એ વાનરે, પહાડ જેટલી ઊંચી સાગરના મોજાંઓને ફાંદીને આગળ વધ્યા.
કપિવાતશ્ચ બલવાન્ મેઘવાતશ્ચ નિર્ગતઃ। સાગરં ભીમનિર્હ્રાદં કમ્પયામાસતુર્ભૃશમ્
વાનરનો પવન અને મેઘોનો પવન, બંને મળીને ભયાનક ગર્જનાવાળા સાગરને જોરથી હલાવી દીધો.
વિકર્ષન્નૂર્મિજાલાનિ બૃહન્તિ લવણામ્ભસિ। પુપ્લુવે કપિશાર્દૂલો વિકિરન્નિવ રોદસી
મીઠા પાણીમાં મોટી મોટી મોજાંઓ ખેંચતા, વાનરશ્રેષ્ઠ હનુમાન જાણે આકાશ અને ધરતીને છૂટા પાડતા હોય તેમ ફાંદતા ગયા.
મેરુમન્દરસંકાશાનુદ્ગતાન્ સુમહાર્ણવે। અત્યક્રામન્મહાવેગસ્તરઙ્ગાન્ ગણયન્નિવ
મહા જોરથી, એ મહાકપિએ મેરુ અને મંદર પર્વત જેટલી ઊંચી ઊઠેલી સાગરની તરંગોને, જાણે ગણતો હોય તેમ, પાર કરી નાખી.
તસ્ય વેગસમુદ્ઘુષ્ટં જલં સજલદં તદા। અમ્બરસ્થં વિબભ્રાજે શરદભ્રમિવાતતમ્
ત્યારે હનુમાનના જોરથી ગૂંજતું અને મેઘોથી ભરેલું પાણી, આકાશમાં પાથરાયેલા શરદના વાદળો જેવું તેજસ્વી લાગતું હતું.
તિમિનક્રઝષાઃ કૂર્મા દૃશ્યન્તે વિવૃતાસ્તદા। વસ્ત્રાપકર્ષણેનેવ શરીરાણિ શરીરિણામ્
ત્યારે ત્યાં તિમિ, મગર, માછલીઓ અને કાચબાઓ ખુલ્લા દેખાતા, જાણે તેમનાં શરીર ઉપરનું આવરણ ઉતારી લેવામાં આવ્યું હોય.
ક્રમમાણં સમીક્ષ્યાથ ભુજગાઃ સાગરંગમાઃ। વ્યોમ્નિ તં કપિશાર્દૂલં સુપર્ણમિવ મેનિરે
પછી, સાગરમાં રહેતા સાપોએ હનુમાનને આગળ વધતા જોઈને, આકાશમાં ઉડતા સુપર્ણ (ગરુડ) સમજી લીધા.
દશયોજનવિસ્તીર્ણા ત્રિંશદ્યોજનમાયતા। છાયા વાનરસિંહસ્ય જવે ચારુતરાભવત્
વાનરશ્રેષ્ઠની છાંયાનો વિસ્તાર દસ યોજન પહોળો અને ત્રીસ યોજન લાંબો હતો, અને તે ઝડપથી ચાલતી ખૂબ સુંદર લાગતી હતી.
શ્વેતાભ્રઘનરાજીવ વાયુપુત્રાનુગામિની। તસ્ય સા શુશુભે છાયા પતિતા લવણામ્ભસિ
પવનપુત્ર હનુમાનની પાછળ પડેલી તેમની છાંયા, મીઠા પાણી પર સફેદ ઘનઘોર વાદળોની પંક્તિ જેવી ઝળહળતી હતી.
શુશુભે સ મહાતેજા મહાકાયો મહાકપિઃ। વાયુમાર્ગે નિરાલમ્બે પક્ષવાનિવ પર્વતઃ
મહાતેજસ્વી અને વિશાળકાય એ મહાકપિ, પવનના માર્ગે આધાર વિના, જાણે પાંખવાળો પર્વત હોય તેમ તેજસ્વી લાગતા હતા.
યેનાસૌ યાતિ બલવાન્ વેગેન કપિકુઞ્જરઃ। તેન માર્ગેણ સહસા દ્રોણીકૃત ઇવાર્ણવઃ
જે માર્ગે એ શક્તિશાળી વાનર-હાથી ઝડપથી ગયા, એ રસ્તે જાણે સાગર એકદમ ખાડામાં ફેરવાઈ ગયો હોય એમ લાગ્યું.
આપાતે પક્ષિસઙ્ઘાનાં પક્ષિરાજ ઇવ વ્રજન્। હનુમાન્ મેઘજાલાનિ પ્રકર્ષન્ મારુતો યથા
હનુમાન જ્યારે પંખીઓના ટોળાં વચ્ચેથી પસાર થતો હતો, ત્યારે એ પંખીઓના રાજા જેવો લાગતો હતો. જેમ પવન વાદળોના ગોટાળાને ઉડાડી નાખે છે, તેમ હનુમાને વાદળોને હલાવી નાખ્યા.
પાણ્ડુરારુણવર્ણાનિ નીલમઞ્જિષ્ઠકાનિ ચ। કપિનાઽઽકૃષ્યમાણાનિ મહાભ્રાણિ ચકાશિરે
કપિને ખેંચેલા મોટા વાદળો સફેદ, લાલ, નીલા અને મંજિષ્ઠ રંગના ચમકી ઉઠ્યા.