દ્રક્ષ્યન્તિ નિપતન્તં ચ સર્વભૂતાનિ વાનરાઃ। મહામેરુપ્રતીકાશં માં દ્રક્ષ્યધ્વં પ્લવઙ્ગમાઃ
હે વાનરો, બધા જીવજંતુઓ મને પડતો જોઈ લેશે, અને તમે સૌ મને મહામેરુ જેવા દેખાતા જોઈ શકશો.
દિવમાવૃત્ય ગચ્છન્તં ગ્રસમાનમિવામ્બરમ્। વિધમિષ્યામિ જીમૂતાન્ કમ્પયિષ્યામિ પર્વતાન્। સાગરં શોષયિષ્યામિ પ્લવમાનઃ સમાહિતઃ
જ્યારે હું આકાશને ઢાંકી આગળ વધીશ, જાણે આકાશને ગળી જાઉં છું એમ, ત્યારે હું વાદળોને વિખેરી દઈશ, પર્વતોને હલાવી દઈશ અને દૃઢ મનથી ઉડીને સાગરને સુકવી દઈશ.
વૈનતેયસ્ય વા શક્તિર્મમ વા મારુતસ્ય વા। ઋતે સુપર્ણરાજાનં મારુતં વા મહાબલમ્। ન તદ્ ભૂતં પ્રપશ્યામિ યન્માં પ્લુતમનુવ્રજેત્
મારા ઉડતાં કોઈ પણ જીવ મારી સાથે રહી શકે એમ નથી, સિવાય સુપર્ણરાજ ગરુડ કે મહાબળવાન પવનદેવતા સિવાય.
નિમેષાન્તરમાત્રેણ નિરાલમ્બનમમ્બરમ્। સહસા નિપતિષ્યામિ ઘનાદ્ વિદ્યુદિવોત્થિતા
માત્ર પળક ઝપકતાં જ, હું આ આધારરહિત આકાશમાં વીજળી જેમ વાદળમાંથી નીકળી પડે એમ અચાનક નીચે પડી જઈશ.
ભવિષ્યતિ હિ મે રૂપં પ્લવમાનસ્ય સાગરમ્। વિષ્ણોઃ પ્રક્રમમાણસ્ય તદા ત્રીન્ વિક્રમાનિવ
જ્યારે હું સાગર પાર જઈશ, ત્યારે મારું રૂપ એ સમયે ભગવાન વિષ્ણુએ ત્રણ પગલાં લીધાં હતું તેમ જ લાગશે.
બુદ્ધ્યા ચાહં પ્રપશ્યામિ મનશ્ચેષ્ટા ચ મે તથા। અહં દ્રક્ષ્યામિ વૈદેહીં પ્રમોદધ્વં પ્લવઙ્ગમાઃ
મારે મનમાં અને બુદ્ધિમાં સ્પષ્ટ છે કે હું વૈદેહીને જોઈશ—હે વાનરો, હવે આનંદ કરો!
મારુતસ્ય સમો વેગે ગરુડસ્ય સમો જવે। અયુતં યોજનાનાં તુ ગમિષ્યામીતિ મે મતિઃ
હું ઝડપમાં પવનદેવ જેટલો, અને દોડમાં ગરુડ જેટલો છું; મારી મક્કમ ઈચ્છા છે કે દસ હજાર યોજન પાર કરી જઉં.
વાસવસ્ય સવજ્રસ્ય બ્રહ્મણો વા સ્વયમ્ભુવઃ। વિક્રમ્ય સહસા હસ્તાદમૃતં તદિહાનયે
જો સામે વજ્રધારી ઇન્દ્ર કે સ્વયંભૂ બ્રહ્મા પણ હોય, તો પણ હું તેમના હાથમાંથી અમૃત જોરથી છીનવી લઉં.
લઙ્કાં વાપિ સમુત્ક્ષિપ્ય ગચ્છેયમિતિ મે મતિઃ। તમેવં વાનરશ્રેષ્ઠં ગર્જન્તમમિતપ્રભમ્
મારી મનમાં તો એ પણ છે કે હું આખી લંકાને ઉંચકી લઈ જઈ શકું; આમ અમાપ તેજવાળા વાનરશ્રેષ્ઠે ગર્જના કરી.
પ્રહૃષ્ટા હરયસ્તત્ર સમુદૈક્ષન્ત વિસ્મિતાઃ। તચ્ચાસ્ય વચનં શ્રુત્વા જ્ઞાતીનાં શોકનાશનમ્
ત્યાં બધા વાનરો આનંદથી અને આશ્ચર્યથી તેને જોઈ રહ્યા હતા; અને તેના શબ્દો સાંભળી, જે તેમના સગાંઓનો દુઃખ દૂર કરતા હતા,
ઉવાચ પરિસંહૃષ્ટો જામ્બવાન્ પ્લવગેશ્વરઃ। વીર કેસરિણઃ પુત્ર વેગવન્ મારુતાત્મજ
પછી વાનરરાજા જાંબવંત આનંદથી બોલ્યા: 'હે વીર, હે કેશરીપુત્ર, પવનદેવના તેજસ્વી પુત્ર!'
જ્ઞાતીનાં વિપુલઃ શોકસ્ત્વયા તાત પ્રણાશિતઃ। તવ કલ્યાણરુચયઃ કપિમુખ્યાઃ સમાગતાઃ
હે પ્રિય, તું અમારા બધાના ભારે દુઃખને દૂર કરી દીધું છે; તારા માટે સૌ શુભકાંક્ષી વાનરમુખ્યો અહીં ભેગા થયા છે.
મઙ્ગલાન્યર્થસિદ્ધ્યર્થં કરિષ્યન્તિ સમાહિતાઃ। ઋષીણાં ચ પ્રસાદેન કપિવૃદ્ધમતેન ચ
મુદ્દાની સિદ્ધિ માટે સૌ એકાગ્રતાથી શુભ કાર્ય કરશે; ઋષિઓની કૃપાથી અને વાનરવૃદ્ધોના માર્ગદર્શનથી.
ગુરૂણાં ચ પ્રસાદેન સમ્પ્લવ ત્વં મહાર્ણવમ્। સ્થાસ્યામશ્ચૈકપાદેન યાવદાગમનં તવ
મહાનુભાવોની કૃપાથી તું આ વિશાળ સાગર પાર કરી જા; અને અમે બધા તારા પરત ફર્યા સુધી એક પગે ઊભા રહીશું.
ત્વદ્ગતાનિ ચ સર્વેષાં જીવનાનિ વનૌકસામ્। તતશ્ચ હરિશાર્દૂલસ્તાનુવાચ વનૌકસઃ
અહીંના બધા વનવાસી વાનરોનું જીવન હવે તારા પર નિર્ભર છે; પછી વાનરમુખ્યોમાં વાઘ સમા એ વાનરે સૌને કહ્યું.
કોઽપિ લોકે ન મે વેગં પ્લવને ધારયિષ્યતિ। એતાનીહ નગસ્યાસ્ય શિલાસંકટશાલિનઃ
આ દુનિયામાં કોઈ પણ મારી ઉડાનની ઝડપને રોકી શકશે નહીં; આ પહાડના પથ્થર અને કટકટાળ ભરેલા શિખરો,
શિખરાણિ મહેન્દ્રસ્ય સ્થિરાણિ ચ મહાન્તિ ચ। યેષુ વેગં ગમિષ્યામિ મહેન્દ્રશિખરેષ્વહમ્
મહેન્દ્રપર્વતના મોટા અને મજબૂત શિખરો, એ શિખરો પર હું મારી ઝડપ બતાવીશ.
નાનાદ્રુમવિકીર્ણેષુ ધાતુનિષ્પન્દશોભિષુ। એતાનિ મમ વેગં હિ શિખરાણિ મહાન્તિ ચ
વિવિધ વૃક્ષોથી છવાયેલા અને ધાતુઓની ચમકથી શોભતા આ મહાન શિખરો ખરેખર મારી ઝડપને સહન કરશે.
પ્લવતો ધારયિષ્યન્તિ યોજનાનામિતઃ શતમ્। તતસ્તુ મારુતપ્રખ્યઃ સ હરિર્મારુતાત્મજઃ। આરુરોહ નગશ્રેષ્ઠં મહેન્દ્રમરિમર્દનઃ
હું જ્યારે કૂદું ત્યારે અહીંથી સો યોજન દૂર સુધી આ મહાન શિખરો મારી ઝડપ સહન કરશે. પછી પવન સમાન અને પવનપુત્ર એવા વાનરવીર શત્રુવિનાશક મહેન્દ્રપર્વત પર ચડી ગયો.
વૃતં નાનાવિધૈઃ પુષ્પૈર્મૃગસેવિતશાદ્વલમ્। લતાકુસુમસમ્બાધં નિત્યપુષ્પફલદ્રુમમ્
તે પર્વત વિવિધ પ્રકારના ફૂલોથી ઢંકાયેલો હતો, હરણો ફરતા ચમન, લતાવાળા અને ફૂલો-ફળોથી હમેશા ભરેલા વૃક્ષો વડે શોભતો હતો.
સિંહશાર્દૂલસહિતં મત્તમાતઙ્ગસેવિતમ્। મત્તદ્વિજગણોદ્ઘુષ્ટં સલિલોત્પીડસંકુલમ્
તે પર્વત સિંહ અને વાઘ સાથે, ઉન્મત્ત હાથીઓના ટોળા, ઉલ્લાસભર્યા પક્ષીઓના કલરવથી ગૂંજતો અને પાણીના ઝરણાઓથી ભરેલો હતો.
મહદ્ભિરુચ્છ્રિતં શૃઙ્ગૈર્મહેન્દ્રં સ મહાબલઃ। વિચચાર હરિશ્રેષ્ઠો મહેન્દ્રસમવિક્રમઃ
મહાન શક્તિશાળી અને ઉંચા શિખરો ધરાવતો એ મહેન્દ્રપર્વત પર મહાન વાનર, મહેન્દ્ર સમાન પરાક્રમી, ફરતો રહ્યો.
પાદાભ્યાં પીડિતસ્તેન મહાશૈલો મહાત્મના। રરાસ સિંહાભિહતો મહાન્ મત્ત ઇવ દ્વિપઃ
મહાન આત્માવાળા એ વાનરે પોતાના પગથી પર્વતને દબાવ્યો ત્યારે એ પર્વત સિંહના ઘા ખાધેલા ઉન્મત્ત હાથી જેવી ગર્જના કરવા લાગ્યો.
મુમોચ સલિલોત્પીડાન્ વિપ્રકીર્ણશિલોચ્ચયઃ। વિત્રસ્તમૃગમાતઙ્ગઃ પ્રકમ્પિતમહાદ્રુમઃ
પર્વતમાંથી પાણીના ઝરણા વહેવા લાગ્યા, શિલાઓ છૂટા પડી ગયા, ભયભીત હરણો અને હાથીઓ ભાગી ગયા અને મોટા વૃક્ષો હલાઈ ઉઠ્યા.
નાનાગન્ધર્વમિથુનૈઃ પાનસંસર્ગકર્કશૈઃ। ઉત્પતદ્ભિર્વિહંગૈશ્ચ વિદ્યાધરગણૈરપિ
પર્વત પર વિવિધ ગંધર્વ દંપતિઓ, પાન પીધેલા અને ઉગ્ર, ઉડતા પક્ષીઓ અને વિદ્યા ધરાવનારા દેવતાગણ પણ હતા.
ત્યજ્યમાનમહાસાનુઃ સંનિલીનમહોરગઃ। શૈલશૃઙ્ગશિલોત્પાતસ્તદાભૂત્ સ મહાગિરિઃ
પર્વતની વિશાળ સપાટી છોડી દેવામાં આવી, મહાન સાપો છુપાઈ ગયા, પર્વતના શિખરો અને પથ્થરો ઉખડી ગયા.
નિઃશ્વસદ્ભિસ્તદા તૈસ્તુ ભુજગૈરર્ધનિઃસૃતૈઃ। સપતાક ઇવાભાતિ સ તદા ધરણીધરઃ
ત્યારે તે સાપો અડધા બહાર આવી શ્વાસ લેતા હતા, જેથી પર્વત ધ્વજાવાળા જેવો દેખાતો હતો.
ઋષિભિસ્ત્રાસસમ્ભ્રાન્તૈસ્ત્યજ્યમાનઃ શિલોચ્ચયઃ। સીદન્ મહતિ કાન્તારે સાર્થહીન ઇવાધ્વગઃ
ભયભીત અને ગભરાયેલા ઋષિઓએ પર્વત છોડ્યો, શિલાઓ ધસી પડી, અને એ પર્વત વિશાળ જંગલમાં પોતાના ટોળાથી વિમુખ થયેલા મુસાફર જેવો થતો ગયો.
સ વેગવાન્ વેગસમાહિતાત્મા હરિપ્રવીરઃ પરવીરહન્તા। મનઃ સમાધાય મહાનુભાવો જગામ લઙ્કાં મનસા મનસ્વી
ઝડપી અને એકાગ્ર મનવાળો એ વાનરવીર, દુશ્મનોનો સંહારક, મહાન આત્માવાળો, મન એકાગ્ર કરીને મનમાં જ લંકા તરફ પ્રયાણ કરવા લાગ્યો.
thumb|ધ્યાનશ્લોકઃ શ્રૂયતામ્|center thumb|પ્રથમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે સુન્દરકાણ્ડે પ્રથમઃ સર્ગઃ ॥૫-
શ્રીમદ્ વાલ્મીકિ રામાયણના સુંદરકાંડમાં પ્રથમ સર્ગ શરૂ થાય છે.