મારુતસ્યૌરસઃ પુત્રસ્તેજસા ચાપિ તત્સમઃ। ત્વં હિ વાયુસુતો વત્સ પ્લવને ચાપિ તત્સમઃ
તું પવનદેવનો સાચો પુત્ર છે અને તેજમાં પણ એમના જેવો છે; હા પુત્ર, તું પવનદેવનો દીકરો છે અને ઉછાળમાં પણ એમના સમાન છે.
વયમદ્ય ગતપ્રાણા ભવાનસ્માસુ સામ્પ્રતમ્। દાક્ષ્યવિક્રમસમ્પન્નઃ કપિરાજ ઇવાપરઃ
આજે અમારો જીવ તો હવે ગયો, પણ તું હવે અમારી વચ્ચે છે, કૌશલ અને પરાક્રમથી ભરપૂર, જાણે બીજો વાનરરાજા જ.
ત્રિવિક્રમે મયા તાત સશૈલવનકાનના। ત્રિઃસપ્તકૃત્વઃ પૃથિવી પરિક્રાન્તા પ્રદક્ષિણમ્
'પુત્ર, ત્રણ પગલાંમાં મેં પોતે પર્વતો, વનો અને કાનનવાળી ધરતીને એકવીસ વખત ફરતી દિશામાં ફર્યો હતો.'
તથા ચૌષધયોઽસ્માભિઃ સંચિતા દેવશાસનાત્। નિર્મથ્યમમૃતં યાભિસ્તદાનીં નો મહદ્બલમ્
'એ જ રીતે, દેવતાઓના આદેશથી અમે ઔષધિઓ એકત્ર કરી હતી, જેના દ્વારા અમૃત ઉત્પન્ન થયું અને ત્યારે અમારે મોટું બળ મળ્યું.'
સ ઇદાનીમહં વૃદ્ધઃ પરિહીનપરાક્રમઃ। સામ્પ્રતં કાલમસ્માકં ભવાન્ સર્વગુણાન્વિતઃ
'હવે હું વૃદ્ધ થયો છું, મારું પરાક્રમ ઘટી ગયું છે; આ સમયે તું સર્વ ગુણોથી યુક્ત અમારા આશ્રય છે.'
તદ્ વિજૃમ્ભસ્વ વિક્રાન્ત પ્લવતામુત્તમો હ્યસિ। ત્વદ્વીર્યં દ્રષ્ટુકામા હિ સર્વા વાનરવાહિની
હવે તું તારો પરાક્રમ બતાવ, કેમ કે તું ઉછાળ મારનારા વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ છે; આખી વાનરસેના તારી શક્તિ જોવા ઈચ્છે છે.
ઉત્તિષ્ઠ હરિશાર્દૂલ લઙ્ઘયસ્વ મહાર્ણવમ્। પરા હિ સર્વભૂતાનાં હનુમન્ યા ગતિસ્તવ
ઉઠ, વાનરશ્રેષ્ઠ, આ મહાસમુદ્રને લાંઘી જા; હનુમાન, તારો માર્ગ તો બધા જીવોથી પણ વધારે છે.
વિષણ્ણા હરયઃ સર્વે હનુમન્ કિમુપેક્ષસે। વિક્રમસ્વ મહાવેગ વિષ્ણુસ્ત્રીન્ વિક્રમાનિવ
બધા વાનરો નિરાશ છે, હનુમાન, તું શા માટે વિલંબ કરે છે? મહા ઝડપથી આગળ વધ, જેમ વિષ્ણુએ ત્રણ પગલાં લીધા હતા.
તતઃ કપીનામૃષભેણ ચોદિતઃ પ્રતીતવેગઃ પવનાત્મજઃ કપિઃ। પ્રહર્ષયંસ્તાં હરિવીરવાહિનીં ચકાર રૂપં મહદાત્મનસ્તદા
પછી, વાનરમુખિયાએ પ્રેરણા આપતાં પવનપુત્ર હનુમાને પોતાનું બળ જાણતો, વાનરવીરોની સેના ખુશ કરી અને પોતાનું વિશાળ રૂપ ધારણ કર્યું.
thumb|સપ્તષષ્ઠિતમઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડે સપ્તષષ્ઠિતમઃ સર્ગઃ ॥૪-
ચાલો, સત્તરસમો અધ્યાય સાંભળો.
તં દૃષ્ટ્વા જૃમ્ભમાણં તે ક્રમિતું શતયોજનમ્। વેગેનાપૂર્યમાણં ચ સહસા વાનરોત્તમમ્
જ્યારે બધાએ જોયું કે હનુમાન વિશાળ થવા લાગ્યો, શતયોજન દૂર જવા તૈયાર થયો અને ઝડપથી આખું આકાશ ભરાઈ ગયું, ત્યારે—
સહસા શોકમુત્સૃજ્ય પ્રહર્ષેણ સમન્વિતાઃ। વિનેદુસ્તુષ્ટુવુશ્ચાપિ હનૂમન્તં મહાબલમ્
તેઓ અચાનક દુઃખ ભૂલી ગયા, આનંદથી ભરાઈ ગયા અને મહાબલી હનુમાનની જયઘોષા કરી, તેની પ્રશંસા કરવા લાગ્યા.
પ્રહૃષ્ટા વિસ્મિતાશ્ચાપિ તે વીક્ષન્તે સમન્તતઃ। ત્રિવિક્રમં કૃતોત્સાહં નારાયણમિવ પ્રજાઃ
હર્ષથી અને આશ્ચર્યથી ભરાયેલા વાનરોએ ચારેય બાજુથી ત્રિવિક્રમ જેવો ઉત્સાહી હનુમાનને જોયો, જેમ લોકો નારાયણને નિહાળે છે.
સંસ્તૂયમાનો હનુમાન્ વ્યવર્ધત મહાબલઃ। સમાવિદ્ધ્ય ચ લાઙ્ગૂલં હર્ષાદ્ બલમુપેયિવાન્
બધા તરફથી વખાણાતા મહાબલી હનુમાન આનંદમાં આવીને મોટાં થયા; તેમણે પોતાનું પૂંછ વાળી અને આનંદથી વધુ શક્તિ મેળવી.
તસ્ય સંસ્તૂયમાનસ્ય વૃદ્ધૈર્વાનરપુઙ્ગવૈઃ। તેજસાઽઽપૂર્યમાણસ્ય રૂપમાસીદનુત્તમમ્
વૃદ્ધ વાનરપ્રમુખો હનુમાનની પ્રશંસા કરતા, ત્યારે તેમની કાંતિથી ભરેલી દેહરચના અદ્વિતીય બની ગઈ.
યથા વિજૃમ્ભતે સિંહો વિવૃતે ગિરિગહ્વરે। મારુતસ્યૌરસઃ પુત્રસ્તથા સમ્પ્રતિ જૃમ્ભતે
જેમ ખૂલી ગયેલી પહાડની ગુફામાં સિંહ ફેલાય છે, એમ પવનપુત્ર હનુમાન પણ હવે પોતે ફેલાઈ રહ્યા છે.
અશોભત મુખં તસ્ય જૃમ્ભમાણસ્ય ધીમતઃ। અમ્બરીષોપમં દીપ્તં વિધૂમ ઇવ પાવકઃ
વિદ્વાન હનુમાન જ્યારે ફેલાઈ રહ્યા હતા ત્યારે તેમનું ચહેરું અમરીષ જેવું તેજસ્વી અને ધૂમરહિત અગ્નિ જેવું ઝળહળતું લાગતું હતું.
હરીણામુત્થિતો મધ્યાત્ સમ્પ્રહૃષ્ટતનૂરુહઃ। અભિવાદ્ય હરીન્ વૃદ્ધાન્ હનૂમાનિદમબ્રવીત્
મધ્યમાં ઊભેલા, આનંદથી રોમાચિત થયેલા હનુમાને વૃદ્ધ વાનરોને વંદન કરીને એમને કહ્યું:
આરુજન્ પર્વતાગ્રાણિ હુતાશનસખોઽનિલઃ। બલવાનપ્રમેયશ્ચ વાયુરાકાશગોચરઃ
પવન, જે અગ્નિનો મિત્ર છે, શક્તિશાળી અને અપરિમિત છે, તે પર્વતોની ટોચ પર ચડે છે અને આકાશમાં વિહરે છે.
તસ્યાહં શીઘ્રવેગસ્ય શીઘ્રગસ્ય મહાત્મનઃ। મારુતસ્યૌરસઃ પુત્રઃ પ્લવનેનાસ્મિ તત્સમઃ
હું એ ઝડપી અને મહાન પવનનો પૌત્ર છું; ઉછાળમાં હું પણ એમની બરાબરી કરી શકું છું.
ઉત્સહેયં હિ વિસ્તીર્ણમાલિખન્તમિવામ્બરમ્। મેરું ગિરિમસઙ્ગેન પરિગન્તું સહસ્રશઃ
હું તો મેરુ પર્વતને અસ્પર્શે હજારો વાર ફરતો રહી શકું, જાણે વિશાળ આકાશમાં રેખા દોરી રહ્યો હોઉં.
બાહુવેગપ્રણુન્નેન સાગરેણાહમુત્સહે। સમાપ્લાવયિતું લોકં સપર્વતનદીહ્રદમ્
મારા બળવાન હાથના જોરે, હું સાગરને ઉછાળી આખી ધરતીને, પર્વતો, નદીઓ અને તળાવો સહિત, પાણીમાં ગરકાવ કરી શકું છું.
મમોરુજઙ્ઘાવેગેન ભવિષ્યતિ સમુત્થિતઃ। સમુત્થિતમહાગ્રાહઃ સમુદ્રો વરુણાલયઃ
મારા જાંઘના જોરથી, જાણે મહા મગર ઊભો થયો હોય એમ, વરુણના નિવાસસ્થાન સમુદ્ર પણ ઊભો થઈ જશે.
પન્નગાશનમાકાશે પતન્તં પક્ષિસેવિતમ્। વૈનતેયમહં શક્તઃ પરિગન્તું સહસ્રશઃ
આકાશમાં ઉડતા, પક્ષીઓથી ઘેરાયેલા અને સાપોને ભોજન બનાવતા ગરુડને હું હજારો વાર ફરતો રહી શકું છું.
ઉદયાત્ પ્રસ્થિતં વાપિ જ્વલન્તં રશ્મિમાલિનમ્। અનસ્તમિતમાદિત્યમહં ગન્તું સમુત્સહે
જગમગતા અને કિરણોથી ઘેરાયેલા, ઉગતા કે અસ્ત ન થયેલા સૂર્ય સુધી પહોંચવાની શક્તિ પણ મારે છે.
તતો ભૂમિમસંસ્પૃષ્ટ્વા પુનરાગન્તુમુત્સહે। પ્રવેગેનૈવ મહતા ભીમેન પ્લવગર્ષભાઃ
હું તો ધરતીને અસ્પર્શે, મહાન અને ભયાનક ઝડપથી પાછો આવી શકું છું, હે વાનરશ્રેષ્ઠો.
ઉત્સહેયમતિક્રાન્તું સર્વાનાકાશગોચરાન્। સાગરાન્ શોષયિષ્યામિ દારયિષ્યામિ મેદિનીમ્
હું આકાશમાં વિહરતા બધા જ જીવોથી આગળ જઈ શકું છું; સાગરોને સુકવી દઈશ અને ધરતીને ફાડી નાખીશ.
પર્વતાંશ્ચૂર્ણયિષ્યામિ પ્લવમાનઃ પ્લવઙ્ગમઃ। હરિષ્યામ્યુરુવેગેન પ્લવમાનો મહાર્ણવમ્
ઉછાળમાં, હે વાનર, હું પર્વતોને ભૂક્કા કરી દઈશ; અને મારી ભારે ઝડપથી ઉછળી, મહાસાગર પણ લઈ જઈ શકું છું.
લતાનાં વિવિધં પુષ્પં પાદપાનાં ચ સર્વશઃ। અનુયાસ્યતિ મામદ્ય પ્લવમાનં વિહાયસા
આજે જ્યારે હું આકાશમાં ઉછળીશ, ત્યારે લતાવૃક્ષો અને વૃક્ષોના અનેક પ્રકારના ફૂલો મારા પાછળ પાછળ આવશે.
ભવિષ્યતિ હિ મે પન્થાઃ સ્વાતેઃ પન્થા ઇવામ્બરે। ચરન્તં ઘોરમાકાશમુત્પતિષ્યન્તમેવ ચ
નિશ્ચયે, જ્યારે હું આ ભયાનક આકાશમાં ઉડતો અને ઉછળીશ, ત્યારે મારું માર્ગ પવનના આકાશમાર્ગ જેવું જ હશે.