ભ્રાતુર્જટાયુષસ્તસ્ય જનસ્થાનનિવાસિનઃ। તસ્યૈવ ચ મમ ભ્રાતુઃ સખા દશરથઃ કથમ્
મારો ભાઈ જટાયુ, જે જનસ્થાનમાં રહેતો હતો, અને મારા ભાઈનો મિત્ર દશરથ, તે કેમ છે?
યસ્ય રામઃ પ્રિયઃ પુત્રો જ્યેષ્ઠો ગુરુજનપ્રિયઃ। સૂર્યાંશુદગ્ધપક્ષત્વાન્ન શક્નોમિ વિસર્પિતુમ્। ઇચ્છેયં પર્વતાદસ્માદવતર્તુમરિંદમાઃ
જેના માટે રામ, મોટો અને વડીલને પ્રિય પુત્ર છે, એ દશરથ—મારા પાંખો સૂર્યના તાપથી બળી ગયા છે એટલે હું ઉડી શકતો નથી; હે શત્રુઓના વિનાશક, મને આ પર્વત પરથી નીચે ઉતારજો.
thumb|સપ્તપઞ્ચાશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડે સપ્તપઞ્ચાશઃ સર્ગઃ ॥૪-
શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના કિશ્કિંધા કાંડમાં હવે સત્તાવનમો સર્ગ સાંભળો.
શોકાદ્ ભ્રષ્ટસ્વરમપિ શ્રુત્વા વાનરયૂથપાઃ। શ્રદ્દધુર્નૈવ તદ્વાક્યં કર્મણા તસ્ય શઙ્કિતાઃ
શોકથી તૂટી ગયેલો અવાજ સાંભળી વાનર સેનાપતિઓએ તેની વાત માનવી નહોતી, કારણ કે તેઓ તેના વર્તનથી શંકિત હતા.
તે પ્રાયમુપવિષ્ટાસ્તુ દૃષ્ટ્વા ગૃધ્રં પ્લવંગમાઃ। ચક્રુર્બુદ્ધિં તદા રૌદ્રાં સર્વાન્ નો ભક્ષયિષ્યતિ
જ્યારે બધા ઉપવાસ પર બેઠા હતા ત્યારે ગૃધ્રને જોઈને વાનરોએ વિચાર કર્યો કે, 'હવે એ આપણને બધાને ખાઈ જશે.'
સર્વથા પ્રાયમાસીનાન્ યદિ નો ભક્ષયિષ્યતિ। કૃતકૃત્યા ભવિષ્યામઃ ક્ષિપ્રં સિદ્ધિમિતો ગતાઃ
જોઈએ તો, જો આપણે ઉપવાસ પર બેઠા છીએ અને એ આપણને નહીં ખાય, તો આપણું કામ પૂરું થશે અને અહીંથી જલ્દી સફળતા મળશે.
એતાં બુદ્ધિં તતશ્ચક્રુઃ સર્વે તે હરિયૂથપાઃ। અવતાર્ય ગિરેઃ શૃઙ્ગાદ્ ગૃધ્રમાહાઙ્ગદસ્તદા
પછી બધા વાનર સેનાપતિઓએ આ નિર્ણય કર્યો; ત્યારબાદ અંગદ પર્વતની ચોટી પરથી નીચે આવીને ગૃધ્રને સંબોધ્યા.
બભૂવર્ક્ષરજો નામ વાનરેન્દ્રઃ પ્રતાપવાન્। મમાર્યઃ પાર્થિવઃ પક્ષિન્ ધાર્મિકૌ તસ્ય ચાત્મજૌ
એક શક્તિશાળી વાનરરાજા રિક્ષરાજ નામે હતા; એ મારા પૂર્વજ હતા, હે પક્ષી, અને તેમના બે પુત્રો ધર્મનિષ્ઠ હતા.
સુગ્રીવશ્ચૈવ વાલી ચ પુત્રૌ ઘનબલાવુભૌ। લોકે વિશ્રુતકર્માભૂદ્ રાજા વાલી પિતા મમ
સુગ્રીવ અને વાલી, બંને જ શક્તિશાળી પુત્રો હતા; વાલી, મારા પિતા, પોતાના કાર્યો માટે આખી દુનિયામાં પ્રસિદ્ધ થયા.
રાજા કૃત્સ્નસ્ય જગત ઇક્ષ્વાકૂણાં મહારથઃ। રામો દાશરથિઃ શ્રીમાન્ પ્રવિષ્ટો દણ્ડકાવનમ્
આ આખા જગતના રાજા, ઇક્ષ્વાકુ વંશના મહાન યુદ્ધવીર, દશરથપુત્ર શ્રીરામ દંડકવનમાં પ્રવેશ્યા હતા.
લક્ષ્મણેન સહ ભ્રાત્રા વૈદેહ્યા સહ ભાર્યયા। પિતુર્નિદેશનિરતો ધર્મં પન્થાનમાશ્રિતઃ
લક્ષ્મણ સાથે પોતાના ભાઈ અને વૈદેહી સીતા સાથે, પિતાના આદેશને માન આપતો અને ધર્મના માર્ગે ચાલતો હતો.
તસ્ય ભાર્યા જનસ્થાનાદ્ રાવણેન હૃતા બલાત્। રામસ્ય તુ પિતુર્મિત્રં જટાયુર્નામ ગૃધ્રરાટ્
જાનસ્થાનમાંથી રાવણે બળજબરીથી તેની પત્નીનું અપહરણ કર્યું; રામના પિતાના મિત્ર, ગૃધ્રરાજ જટાયુ હતા.
દદર્શ સીતાં વૈદેહીં હ્રિયમાણાં વિહાયસા। રાવણં વિરથં કૃત્વા સ્થાપયિત્વા ચ મૈથિલીમ્। પરિશ્રાન્તશ્ચ વૃદ્ધશ્ચ રાવણેન હતો રણે
તે જટાયુએ વૈદેહી સીતાને આકાશમાં લઈ જતી જોઈ; તેણે રાવણને રથ વગર કરી માઇથિલીને નીચે ઉતારી, પણ વૃદ્ધ અને થાકેલા જટાયુને રાવણે યુદ્ધમાં મારી નાખ્યા.
એવં ગૃધ્રો હતસ્તેન રાવણેન બલીયસા। સંસ્કૃતશ્ચાપિ રામેણ જગામ ગતિમુત્તમામ્
આ રીતે શક્તિશાળી રાવણે એ ગૃધ્રને મારી નાખ્યો; રામે તેનું સન્માન કર્યું અને તે ઉત્તમ ગતિને પામ્યો.
તતો મમ પિતૃવ્યેણ સુગ્રીવેણ મહાત્મના। ચકાર રાઘવઃ સખ્યં સોઽવધીત્ પિતરં મમ
પછી મારા કાકા સુગ્રીવ સાથે રાઘવે મિત્રતા કરી; અને તેણે મારા પિતાને મારી નાખ્યા.
મમ પિત્રા નિરુદ્ધો હિ સુગ્રીવઃ સચિવૈઃ સહ। નિહત્ય વાલિનં રામસ્તતસ્તમભિષેચયત્
મારા પિતાએ સુગ્રીવને તેના મંત્રીઓ સાથે કેદ કર્યો હતો; પછી રામે વાલીનો વધ કર્યો અને સુગ્રીવને રાજગાદી સોંપી.
સ રાજ્યે સ્થાપિતસ્તેન સુગ્રીવો વાનરેશ્વરઃ। રાજા વાનરમુખ્યાનાં તેન પ્રસ્થાપિતા વયમ્
એ રીતે સુગ્રીવ રાજમાં સ્થાપિત થયો અને વાનરરાજ બન્યો; અને તેણે અમને, મુખ્ય વાનરોને, શોધવા મોકલ્યા.
એવં રામપ્રયુક્તાસ્તુ માર્ગમાણાસ્તતસ્તતઃ। વૈદેહીં નાધિગચ્છામો રાત્રૌ સૂર્યપ્રભામિવ
આ રીતે રામના આદેશે અમે દરેક જગ્યાએ શોધ્યું, પણ અમને વૈદેહી મળી નહીં, જેમ રાત્રે સૂર્યકિરણો દેખાતા નથી.
તે વયં દણ્ડકારણ્યં વિચિત્ય સુસમાહિતાઃ। અજ્ઞાનાત્ તુ પ્રવિષ્ટાઃ સ્મ ધરણ્યા વિવૃતં બિલમ્
અમે દંડકવનમાં સંપૂર્ણ રીતે શોધ્યું, પણ અજાણતાં જમીનમાં ખુલ્લા ગુફામાં પ્રવેશી ગયા.
મયસ્ય માયાવિહિતં તદ્ બિલં ચ વિચિન્વતામ્। વ્યતીતસ્તત્ર નો માસો યો રાજ્ઞા સમયઃ કૃતઃ
માયાના માયાથી બનેલી એ ગુફામાં શોધતા શોધતા, રાજાએ આપેલો એક મહિનો સમય ત્યાં પસાર થઈ ગયો.
તે વયં કપિરાજસ્ય સર્વે વચનકારિણઃ। કૃતાં સંસ્થામતિક્રાન્તા ભયાત્ પ્રાયમુપાસિતાઃ
અમે બધા વાનરરાજના આજ્ઞાપાલક છીએ, પણ નક્કી કરેલો સમય વીતાવી દીધો અને ડરથી ઉપવાસ કર્યો.
ક્રુદ્ધે તસ્મિંસ્તુ કાકુત્સ્થે સુગ્રીવે ચ સલક્ષ્મણે। ગતાનામપિ સર્વેષાં તત્ર નો નાસ્તિ જીવિતમ્
જો કાકુત્સ્થ રામ, સુગ્રીવ અને લક્ષ્મણ ગુસ્સે થશે, તો અહીં આવેલા અમારે બધાનું જીવતુ રહેવું શક્ય નથી.
thumb|અષ્ટપઞ્ચાશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડે અષ્ટપઞ્ચાશઃ સર્ગઃ ॥૪-
શ્રેષ્ઠ વાલ્મીકિ રામાયણના કિષ્કિંધા કાંડનો અડપચાસમો સર્ગ સાંભળો.
ઇત્યુક્તઃ કરુણં વાક્યં વાનરૈસ્ત્યક્તજીવિતૈઃ। સબાષ્પો વાનરાન્ ગૃધ્રઃ પ્રત્યુવાચ મહાસ્વનઃ
આ રીતે જીવવાની આશા છોડી ચૂકેલા વાનરોએ દુ:ખથી કહેલા વચનો સાંભળીને, ગૃધ્રરાજે આંખોમાં આંસુ સાથે અને ગર્જનાભેર અવાજે વાનરોને જવાબ આપ્યો.
યવીયાન્ સ મમ ભ્રાતા જટાયુર્નામ વાનરાઃ। યમાખ્યાત હતં યુદ્ધે રાવણેન બલીયસા
મારા નાના ભાઈનું નામ જટાયુ હતું, હે વાનરો, જેને તમે શક્તિશાળી રાવણ દ્વારા યુદ્ધમાં મારાયો કહ્યું છે.
વૃદ્ધભાવાદપક્ષત્વાચ્છૃણ્વંસ્તદપિ મર્ષયે। નહિ મે શક્તિરસ્ત્યદ્ય ભ્રાતુર્વૈરવિમોક્ષણે
વૃદ્ધાવસ્થાને કારણે અને પાંખો ગુમાવવાના કારણે, હું એ વાત સાંભળીને પણ સહન કરી લીધી, કેમ કે આજે ભાઈના દુશ્મનને દંડ આપવા મારી પાસે શક્તિ નથી.
પુરા વૃત્રવધે વૃત્તે સ ચાહં ચ જયૈષિણૌ। આદિત્યમુપયાતૌ સ્વો જ્વલન્તં રશ્મિમાલિનમ્
પહેલા જ્યારે વૃત્રવધ થયો હતો, ત્યારે હું અને જટાયુ બંને વિજયની ઈચ્છાથી તેજસ્વી કિરણોવાળા સૂર્ય પાસે પહોંચ્યા હતા.
આવૃત્યાકાશમાર્ગેણ જવેન સ્વર્ગતૌ ભૃશમ્। મધ્યં પ્રાપ્તે તુ સૂર્યે તુ જટાયુરવસીદતિ
આકાશના માર્ગે ઝડપથી ઉડીને અમે સ્વર્ગ તરફ ગયા; પણ જ્યારે સૂર્યના મધ્યભાગે પહોંચ્યા, ત્યારે જટાયુ થાકી ગયો.
તમહં ભ્રાતરં દૃષ્ટ્વા સૂર્યરશ્મિભિરર્દિતમ્। પક્ષાભ્યાં છાદયામાસ સ્નેહાત્ પરમવિહ્વલમ્
મારે જ્યારે મારા ભાઈને સૂર્યની કિરણોથી બળી રહ્યો હતો, ત્યારે હું ખૂબ જ પ્રેમથી વ્યાકુલ થઈને મારા પાંખોથી તેને ઢાંકી દીધો.
નિર્દગ્ધપત્રઃ પતિતો વિન્ધ્યેઽહં વાનરર્ષભાઃ। અહમસ્મિન્ વસન્ ભ્રાતુઃ પ્રવૃત્તિં નોપલક્ષયે
પાંખો બળી ગયા પછી હું વિંધ્ય પર્વત પર પડી ગયો, વાનરોએ. અહીં રહેતાં મને મારા ભાઈ વિશે કોઈ ખબર મળી નથી.