તતો માં બુદ્ધિસમ્પન્નો હનુમાન્ વાક્યમબ્રવીત્। ઇદાનીં મે સ્મૃતં રાજન્ યથા વાલી હરીશ્વરઃ
પછી બુદ્ધિશાળી હનુમાને મને કહ્યું: 'હવે મને યાદ આવ્યું, રાજન, કેવી રીતે વાલી, વાનરરાજા—'
મતઙ્ગેન તદા શપ્તો હ્યસ્મિન્નાશ્રમમણ્ડલે। પ્રવિશેદ્ યદિ વૈ વાલી મૂર્ધાસ્ય શતધા ભવેત્
'મતંગ ઋષિએ તેને શાપ આપ્યો હતો કે જો વાલી આ આશ્રમમાં પ્રવેશ કરશે તો તેનું માથું સો ટુકડામાં ફાટી જશે.'
તત્ર વાસઃ સુખોઽસ્માકં નિરુદ્વિગ્નો ભવિષ્યતિ। તતઃ પર્વતમાસાદ્ય ઋષ્યમૂકં નૃપાત્મજ
'અહીં આપણું રહેવું સુખદ અને નિર્ભય રહેશે.' પછી, રાજકુમાર, અમે ઋષ્યમૂક પર્વત પર પહોંચ્યા.
ન વિવેશ તદા વાલી મતઙ્ગસ્ય ભયાત્ તદા। એવં મયા તદા રાજન્ પ્રત્યક્ષમુપલક્ષિતમ્। પૃથિવીમણ્ડલં સર્વં ગુહામસ્મ્યાગતસ્તતઃ
તે વખતે વાલી મતંગના ભયથી અંદર આવ્યો નહોતો. રાજન, આ બધું મેં પોતાની આંખે જોયું છે, અને આખી ધરતી ફર્યા પછી હું આ ગુફામાં રહ્યો છું.
thumb|સપ્તચત્વારિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડે સપ્તચત્વારિંશઃ સર્ગઃ ॥૪-
હવે શ્રવણ કરો, શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના કિષ્કિંધાકાંડનો સત્તેરમો સર્ગ.
દર્શનાર્થં તુ વૈદેહ્યાઃ સર્વતઃ કપિકુઞ્જરાઃ। વ્યાદિષ્ટાઃ કપિરાજેન યથોક્તં જગ્મુરઞ્જસા
પછી, વૈદેહીનું દર્શન કરવા માટે, વાનરપ્રમુખોએ વાનરરાજાના આદેશથી, સર્વ દિશામાં ઝડપી પ્રયાણ કર્યું.
તે સરાંસિ સરિત્કક્ષાનાકાશં નગરાણિ ચ। નદીદુર્ગાંસ્તથા દેશાન્ વિચિન્વન્તિ સમન્તતઃ
તેઓએ સર્વત્ર તળાવો, નદીનાં કાંઠા, આકાશ, શહેરો અને નદીઓથી અવ્યાપ્ત એવા પ્રદેશો શોધ્યા.
સુગ્રીવેણ સમાખ્યાતાઃ સર્વે વાનરયૂથપાઃ। તત્ર દેશાન્ વિચિન્વન્તિ સશૈલવનકાનનાન્
સુગ્રીવે જે સ્થળો બતાવ્યા, તે બધાં વાનરપ્રમુખોએ પર્વતો, જંગલો અને વનરાજીઓ સહિત શોધ્યા.
વિચિત્ય દિવસં સર્વે સીતાધિગમને ધૃતાઃ। સમાયાન્તિ સ્મ મેદિન્યાં નિશાકાલેષુ વાનરાઃ
સીતાજી શોધવામાં દૃઢ મનથી, વાનરો આખો દિવસ શોધ્યા પછી, રાત્રે ધરતી પર એકઠા થતા.
સર્વર્તુકાંશ્ચ દેશેષુ વાનરાઃ સફલદ્રુમાન્। આસાદ્ય રજનીં શય્યાં ચક્રુઃ સર્વેષ્વહઃસુ તે
દરેક પ્રદેશમાં, વાનરોને સર્વ ઋતુમાં ફળવાળા વૃક્ષો મળ્યા અને રાતે તેઓએ ત્યાં જ શય્યા બનાવી.
તદહઃ પ્રથમં કૃત્વા માસે પ્રસ્રવણં ગતાઃ। કપિરાજેન સંગમ્ય નિરાશાઃ કપિકુઞ્જરાઃ
પ્રથમ દિવસ પૂરો કરીને, વાનરપ્રમુખોએ સુગ્રીવ સાથે મળીને, આશા ગુમાવીને પ્રસ્રવણ પર્વત તરફ પ્રયાણ કર્યું.
વિચિત્ય તુ દિશં પૂર્વાં યથોક્તાં સચિવૈઃ સહ। અદૃષ્ટ્વા વિનતઃ સીતામાજગામ મહાબલઃ
પછી, મહાબલી વાનરે પોતાના મંત્રીઓ સાથે પૂર્વ દિશામાં શોધી, પણ સીતાજી ન મળતાં નમ્રતાથી પાછા ફર્યો.
દિશમપ્યુત્તરાં સર્વાં વિવિચ્ય સ મહાકપિઃ। આગતઃ સહ સૈન્યેન ભીતઃ શતબલિસ્તદા
તે મહાવાનરે આખી ઉત્તર દિશા પોતાની સેનાની સાથે શોધી અને પછી ડરથી પાછો આવ્યો.
સુષેણઃ પશ્ચિમામાશાં વિવિચ્ય સહ વાનરૈઃ। સમેત્ય માસે પૂર્ણે તુ સુગ્રીવમુપચક્રમે
સુષેણે પશ્ચિમ દિશામાં વાનરો સાથે શોધખોળ કરી, અને માસ પૂર્ણ થતાં સુગ્રીવ પાસે પહોંચ્યો.
તં પ્રસ્રવણપૃષ્ઠસ્થં સમાસાદ્યાભિવાદ્ય ચ। આસીનં સહ રામેણ સુગ્રીવમિદમબ્રુવન્
પ્રસ્રવણ પર્વત પર બેસેલા સુગ્રીવને, જે રામ સાથે હતા, તેઓએ જઈને વંદન કર્યા અને આ શબ્દો કહ્યા.
વિચિતાઃ પર્વતાઃ સર્વે વનાનિ ગહનાનિ ચ। નિમ્નગાઃ સાગરાન્તાશ્ચ સર્વે જનપદાશ્ચ યે
બધાં પર્વતો, ઘન જંગલો, સમુદ્ર સુધી પહોંચતી નદીઓ અને બધા વસવાટવાળા પ્રદેશો અમે શોધી લીધા છે.
ગુહાશ્ચ વિચિતાઃ સર્વા યાશ્ચ તે પરિકીર્તિતાઃ। વિચિતાશ્ચ મહાગુલ્મા લતાવિતતસંતતાઃ
તમારે જે ગુફાઓ બતાવી હતી, તે બધાં શોધી લીધા છે, અને મોટી વનરાજીઓ, લતાવાળી ઝાડીઓ પણ તપાસી છે.
ગહનેષુ ચ દેશેષુ દુર્ગેષુ વિષમેષુ ચ। સત્ત્વાન્યતિપ્રમાણાનિ વિચિતાનિ હતાનિ ચ। યે ચૈવ ગહના દેશા વિચિતાસ્તે પુનઃ પુનઃ
અગમ્ય, દુર્ગમ અને ઊંચા નીચા પ્રદેશોમાં, વિશાળકાય પ્રાણીઓ મળ્યા અને માર્યા પણ છે; અને એ દુર્ગમ પ્રદેશો વારંવાર શોધ્યા છે.
ઉદારસત્ત્વાભિજનો હનૂમાન્ સ મૈથિલીં જ્ઞાસ્યતિ વાનરેન્દ્ર। દિશં તુ યામેવ ગતા તુ સીતા તામાસ્થિતો વાયુસુતો હનૂમાન્
ઉદાર સ્વભાવ અને મહાન કુળમાં જન્મેલા હનુમાન નિશ્ચયે માઇથિલીનું શોધી કાઢશે; પવનપુત્ર હનુમાન એ જ દિશામાં ગયો છે, જ્યાં સીતાજી ગઈ છે.
thumb|અષ્ટચત્વારિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડે અષ્ટચત્વારિંશઃ સર્ગઃ ॥૪-
શ્રેષ્ઠ વાલ્મીકિ રામાયણના કિષ્કિંધા કાંડનો અડતાલીસમો સર્ગ હવે સાંભળો.
સહ તારાઙ્ગદાભ્યાં તુ સહસા હનુમાન્ કપિઃ। સુગ્રીવેણ યથોદ્દિષ્ટં ગન્તું દેશં પ્રચક્રમે
પછી હનુમાન તારા અને અંગદ સાથે, સુગ્રીવ જે દિશા બતાવી હતી, ત્યાં જ ઝડપથી રવાના થયો.
સ તુ દૂરમુપાગમ્ય સર્વૈસ્તૈઃ કપિસત્તમૈઃ। તતો વિચિત્ય વિન્ધ્યસ્ય ગુહાશ્ચ ગહનાનિ ચ
હનુમાન અને બધા શ્રેષ્ઠ વાનરો લાંબું અંતર કાપી, પછી વિંધ્ય પર્વતની ગુફાઓ અને ઘન જંગલોમાં શોધખોળ કરવા લાગ્યા.
પર્વતાગ્રનદીદુર્ગાન્ સરાંસિ વિપુલદ્રુમાન્। વૃક્ષષણ્ડાંશ્ચ વિવિધાન્ પર્વતાન્ વનપાદપાન્
તેઓએ પર્વતોની ટોચો, નદીઓના કિનારા, તળાવો, મોટા વૃક્ષો, વિવિધ વનકાંઠા, પર્વતો અને જંગલના વૃક્ષો બધે શોધ્યું.
અન્વેષમાણાસ્તે સર્વે વાનરાઃ સર્વતો દિશમ્। ન સીતાં દદૃશુર્વીરા મૈથિલીં જનકાત્મજામ્
બધા વીર વાનરો દરેક દિશામાં શોધતા ગયા, પણ જનકનંદિની માઇથિલી સીતાજી ક્યાંય દેખાઈ નહીં.
તે ભક્ષયન્તો મૂલાનિ ફલાનિ વિવિધાન્યપિ। અન્વેષમાણા દુર્ધર્ષા ન્યવસંસ્તત્ર તત્ર હ
શોધખોળ કરતાં તેઓએ અહીં-ત્યાં રહીને વિવિધ મૂળ અને ફળો ખાધાં, અને અડગ રહીને આગળ વધ્યા.
સ તુ દેશો દુરન્વેષો ગુહાગહનવાન્ મહાન્। નિર્જલં નિર્જનં શૂન્યં ગહનં ઘોરદર્શનમ્
એ પ્રદેશ વિશાળ અને શોધવા અઘરો હતો, જ્યાં ઘણી ગુફાઓ અને ઘન જંગલ હતા, પાણી નહોતું, કોઈ વસવાટ નહોતો, બધું ખાલી અને ભયાનક લાગતું હતું.
તાદૃશાન્યપ્યરણ્યાનિ વિચિત્ય ભૃશપીડિતાઃ। સ દેશશ્ચ દુરન્વેષ્યો ગુહાગહનવાન્ મહાન્
એવા જ અનેક જંગલો શોધીને, ખૂબ થાકી ગયા પછી પણ, તેઓએ એ પ્રદેશ પણ વિશાળ અને શોધવા અઘરો, ગુફાઓ અને ઘન જંગલથી ભરેલો જ જોયો.
ત્યક્ત્વા તુ તં તતો દેશં સર્વે વૈ હરિયૂથપાઃ। દેશમન્યં દુરાધર્ષં વિવિશુશ્ચાકુતોભયાઃ
પછી બધા વાનરપ્રમુખોએ એ પ્રદેશ છોડીને, ડર્યા વિના બીજું પણ દુર્ગમ પ્રદેશ શોધવા પ્રવેશ કર્યો.
યત્ર વન્ધ્યફલા વૃક્ષા વિપુષ્પાઃ પર્ણવર્જિતાઃ। નિસ્તોયાઃ સરિતો યત્ર મૂલં યત્ર સુદુર્લભમ્
ત્યાં વૃક્ષો ફળ તો આપતા, પણ ફોક હતા, ફૂલો નહોતા, પાંદડા પણ નહોતા; નદીઓ સુકાઈ ગઈ હતી અને મૂળ મળવું બહુ મુશ્કેલ હતું.
ન સન્તિ મહિષા યત્ર ન મૃગા ન ચ હસ્તિનઃ। શાર્દૂલાઃ પક્ષિણો વાપિ યે ચાન્યે વનગોચરાઃ
ત્યાં કોઈ મહિષ, હરણ કે હાથી નહોતાં; શેર, પક્ષીઓ કે બીજા જંગલના પ્રાણી પણ નહોતાં.