દ્રક્ષ્યથાદિત્યસંકાશમગસ્ત્યમૃષિસત્તમમ્ । તતસ્તેનાભ્યનુજ્ઞાતાઃ પ્રસન્નેન મહાત્મના
ત્યાં તમે સૂર્ય જેવો તેજસ્વી મહર્ષિ અગસ્ત્યને જોઈશકો. પછી એ મહાન આત્માએ પ્રસન્નતાથી તમને અનુમતિ આપશે.
તામ્રપર્ણીં ગ્રાહજુષ્ટાં તરિષ્યથ મહાનદીમ્। સા ચન્દનવનૈશ્ચિત્રૈઃ પ્રચ્છન્નદ્વીપવારિણી
પછી તમે ઘોઘા ભરેલી, ટાપુઓ છુપાવતી અને ચંદનના વનોથી શોભાયેલી મહાન તામ્રપર્ણી નદી પાર કરશો.
કાન્તેવ યુવતી કાન્તં સમુદ્રમવગાહતે। તતો હેમમયં દિવ્યં મુક્તામણિવિભૂષિતમ્
જેમ સુંદર યુવતી પોતાના પ્રિયને ભેટે છે, તેમ એ નદી સમુદ્રમાં મળે છે. પછી તમે મુક્તા અને મણિથી શોભાયેલી દિવ્ય સોનાની વાટ જોઈશકો.
યુક્તં કવાટં પાણ્ડ્યાનાં ગતા દ્રક્ષ્યથ વાનરાઃ। તતઃ સમુદ્રમાસાદ્ય સમ્પ્રધાર્યાર્થનિશ્ચયમ્
પાંડ્યરાજાઓના દ્વારથી સજ્જ એ સ્થળે તમે પહોંચશો, વાનરો. પછી સમુદ્રના કિનારે પહોંચી, તમારો હેતુ વિચારપૂર્વક નક્કી કરજો.
અગસ્ત્યેનાન્તરે તત્ર સાગરે વિનિવેશિતઃ। ચિત્રસાનુનગઃ શ્રીમાન્ મહેન્દ્રઃ પર્વતોત્તમઃ
ત્યાં, સમુદ્રના મધ્યમાં, અગસ્ત્ય દ્વારા સ્થાપિત, વિવિધ શિખરો ધરાવતો અને તેજસ્વી મહેન્દ્ર પર્વત છે.
જાતરૂપમયઃ શ્રીમાનવગાઢો મહાર્ણવમ્। નાનાવિધૈર્નગૈઃ ફુલ્લૈર્લતાભિશ્ચોપશોભિતમ્
મહાસાગરનાં ઊંડાણમાં શુદ્ધ સોનાનું તેજસ્વી દ્વીપ છે, જે વિવિધ ફૂલોવાળા પર્વતો અને લતાવલ્લરીઓથી શોભાયમાન છે.
દેવર્ષિયક્ષપ્રવરૈરપ્સરોભિશ્ચ શોભિતમ્। સિદ્ધચારણસઙ્ઘૈશ્ચ પ્રકીર્ણં સુમનોરમમ્
એ દ્વીપ દેવ, ઋષિ, યક્ષ અને અપ્સરાઓની ઉપસ્થિતિથી ઉજવાય છે. ત્યાં સિદ્ધ અને ચારણોના સમૂહોથી પણ એ સ્થાન અતિ આનંદદાયક છે.
તમુપૈતિ સહસ્રાક્ષઃ સદા પર્વસુ પર્વસુ। દ્વીપસ્તસ્યાપરે પારે શતયોજનવિસ્તૃતઃ
એ સ્થળે ઇન્દ્ર, સહસ્ર આંખોવાળો, દરેક ઉત્સવે આવે છે. એ દ્વીપના પાર, બીજા કિનારે, શતયોજન પહોળો દ્વીપ છે.
અગમ્યો માનુષૈર્દીપ્તસ્તં માર્ગધ્વં સમન્તતઃ। તત્ર સર્વાત્મના સીતા માર્ગિતવ્યા વિશેષતઃ
માનવો માટે અપ્રાપ્ય અને તેજથી ઝળહળતું એ સ્થાન તમે સર્વત્ર શોધવું. ખાસ કરીને ત્યાં, સંપૂર્ણ પ્રયત્નથી સીતા માતાનો શોધ કરવો.
સ હિ દેશસ્તુ વધ્યસ્ય રાવણસ્ય દુરાત્મનઃ। રાક્ષસાધિપતેર્વાસઃ સહસ્રાક્ષસમદ્યુતેઃ
કારણ કે એ પ્રદેશ દુષ્ટ રાવણનું નિવાસસ્થાન છે, જે રાક્ષસોનો રાજા છે અને જેના તેજ ઇન્દ્રને પણ સરખાવે છે.
દક્ષિણસ્ય સમુદ્રસ્ય મધ્યે તસ્ય તુ રાક્ષસી। અઙ્ગારકેતિ વિખ્યાતા છાયામાક્ષિપ્ય ભોજિની
દક્ષિણ સમુદ્રના મધ્યમાં એક રાક્ષસી વસે છે, જેને અંગારિકા કહેવાય છે, જે છાંયાઓ પકડીને તેને ખાય છે.
એવં નિઃસંશયાન્ કૃત્વા સંશયાન્નષ્ટસંશયાઃ। મૃગયધ્વં નરેન્દ્રસ્ય પત્નીમમિતતેજસઃ
આ રીતે તમામ શંકાઓ દૂર કરીને, નિર્ભય બની, અમિત તેજવાળા રાજાની પત્નીનો શોધ કરો.
તમતિક્રમ્ય લક્ષ્મીવાન્ સમુદ્રે શતયોજને। ગિરિઃ પુષ્પિતકો નામ સિદ્ધચારણસેવિતઃ
આથી આગળ, દરિયામાં સો યોજન દૂર એક સુંદર પર્વત છે, તેનું નામ પુષ્પિતક છે. ત્યાં સિદ્ધો અને ચારણો વારંવાર આવે છે.
ચન્દ્રસૂર્યાંશુસંકાશઃ સાગરામ્બુસમાશ્રયઃ। ભ્રાજતે વિપુલૈઃ શૃઙ્ગૈરમ્બરં વિલિખન્નિવ
એ પર્વત ચાંદ્ર અને સૂર્યની કિરણો જેવો તેજ ધરાવે છે, દરિયાના પાણીથી ઘેરાયેલો છે અને તેના વિશાળ શિખરો આકાશને ખંજવાળે છે એમ લાગે છે.
તસ્યૈકં કાઞ્ચનં શૃઙ્ગં સેવતે યં દિવાકરઃ। શ્વેતં રાજતમેકં ચ સેવતે યન્નિશાકરઃ। ન તં કૃતઘ્નાઃ પશ્યન્તિ ન નૃશંસા ન નાસ્તિકાઃ
એ પર્વતના એક સોનાના શિખર પર સૂર્ય પૂજા કરે છે અને એક ચાંદીના ધવળ શિખર પર ચંદ્ર પૂજા કરે છે. પણ અહોભાગ્ય, ક્રૂર અને અસ્તિક ન હોય તેવા લોકો એ પર્વતને જોઈ શકતા નથી.
પ્રણમ્ય શિરસા શૈલં તં વિમાર્ગથ વાનરાઃ। તમતિક્રમ્ય દુર્ધર્ષં સૂર્યવાન્નામ પર્વતઃ
વાંદરાઓ, એ પર્વતને વંદન કરીને ત્યાં શોધો. એ પછી, એ દુર્લંઘ્ય પર્વતને પાર કરીને આગળ એક સૂર્યવાન નામનું પર્વત આવે છે.
અધ્વના દુર્વિગાહેન યોજનાનિ ચતુર્દશ। તતસ્તમપ્યતિક્રમ્ય વૈદ્યુતો નામ પર્વતઃ
એ પછી, ચૌદ યોજન લાંબો અને મુશ્કેલ માર્ગ છે. એ પાર કર્યા પછી વૈદ્યુત નામનું પર્વત આવે છે.
સર્વકામફલૈર્વૃક્ષૈઃ સર્વકાલમનોહરૈઃ। તત્ર ભુક્ત્વા વરાર્હાણિ મૂલાનિ ચ ફલાનિ ચ
ત્યાં દરેક ઈચ્છિત ફળ આપતા વૃક્ષો છે, જે હંમેશા આકર્ષક લાગે છે. ત્યાં શ્રેષ્ઠ મૂળ અને ફળો ખાઈ શકો છો.
મધૂનિ પીત્વા જુષ્ટાનિ પરં ગચ્છત વાનરાઃ। તત્ર નેત્રમનઃકાન્તઃ કુઞ્જરો નામ પર્વતઃ
ત્યાંનું મીઠું મધ પીધા પછી આગળ વધો, વાંદરાઓ. ત્યાં નેત્ર અને મનને ભાવે એવું કુઞ્જર નામનું પર્વત છે.
અગસ્ત્યભવનં યત્ર નિર્મિતં વિશ્વકર્મણા। તત્ર યોજનવિસ્તારમુચ્છ્રિતં દશયોજનમ્
ત્યાં વિશ્વકર્માએ બનાવેલું અગસ્ત્યનું નિવાસસ્થાન છે, જે દસ યોજન ઊંચું અને એક યોજન પહોળું છે.
શરણં કાઞ્ચનં દિવ્યં નાનારત્નવિભૂષિતમ્। તત્ર ભોગવતી નામ સર્પાણામાલયઃ પુરી
ત્યાં એક દિવ્ય સોનાનું આશ્રય છે, જે વિવિધ રત્નોથી શોભાયમાન છે. ત્યાં જ ભોગવતી નામનું નાગોનું શહેર પણ છે.
વિશાલરથ્યા દુર્ધર્ષા સર્વતઃ પરિરક્ષિતા। રક્ષિતા પન્નગૈર્ઘોરૈસ્તીક્ષ્ણદંષ્ટ્રૈર્મહાવિષૈઃ
એ શહેરની પહોળી ગલીઓ ભયાનક અને સર્વત્ર સુરક્ષિત છે. તેને તીક્ષ્ણ દાંત અને ઘાતક ઝેર ધરાવતા ભયાનક નાગો રક્ષે છે.
સર્પરાજો મહાઘોરો યસ્યાં વસતિ વાસુકિઃ। નિર્યાય માર્ગિતવ્યા ચ સા ચ ભોગવતી પુરી
એ શહેરમાં ભયાનક નાગરાજ વસુકિ રહે છે. ત્યાંથી બહાર નીકળી, એ ભોગવતી શહેરમાં પણ શોધ કરવી.
તત્ર ચાનન્તરોદ્દેશા યે કેચન સમાવૃતાઃ। તં ચ દેશમતિક્રમ્ય મહાનૃષભસંસ્થિતિઃ
ત્યાં આસપાસના વિસ્તારોમાં જે પણ જીવ છે, એ બધાને પાર કર્યા પછી મહાન ઋષભનું નિવાસસ્થાન આવે છે.
સર્વરત્નમયઃ શ્રીમાનૃષભો નામ પર્વતઃ। ગોશીર્ષકં પદ્મકં ચ હરિશ્યામં ચ ચન્દનમ્
ત્યાં ઋષભ નામનું તેજસ્વી પર્વત છે, જે સર્વ રત્નોથી બનેલું છે. ત્યાં ગૌશીર્ષક, પદ્મક, હરિશ્યામ અને ચંદનના વૃક્ષો છે.
રોહિતા નામ ગન્ધર્વા ઘોરં રક્ષન્તિ તદ્વનમ્। તત્ર ગન્ધર્વપતયઃ પઞ્ચ સૂર્યસમપ્રભાઃ
ત્યાં રોહિતા નામના ગંધર્વો એ ભયાનક વનમાં રક્ષા કરે છે. ત્યાં પાંચ ગંધર્વપતિઓ છે, જે સૂર્ય સમાન તેજ ધરાવે છે.
શૈલૂષો ગ્રામણીઃ શિક્ષઃ શુકો બભ્રુસ્તથૈવ ચ। રવિસોમાગ્નિવપુષાં નિવાસઃ પુણ્યકર્મણામ્
શૈલુષ, ગ્રામણી, શિક્ષ, શુક અને બભ્રુ એ ત્યાં રહે છે. તેઓ સૂર્ય, ચંદ્ર અને અગ્નિ જેવા તેજવંત છે અને સદ્ગુણો ધરાવે છે.
અન્તે પૃથિવ્યા દુર્ધર્ષાસ્તતઃ સ્વર્ગજિતઃ સ્થિતાઃ। તતઃ પરં ન વઃ સેવ્યઃ પિતૃલોકઃ સુદારુણઃ
પૃથ્વીના અંતે એ અપરાજિતો વસે છે, જેમણે સ્વર્ગને પણ જીત્યો છે. એ પછી પિતૃલોક આવે છે, જે અત્યંત ભયાનક છે; ત્યાં જવું નહીં.
રાજધાની યમસ્યૈષા કષ્ટેન તમસાઽઽવૃતા। એતાવદેવ યુષ્માભિર્વીરા વાનરપુંગવાઃ। શક્યં વિચેતું ગન્તું વા નાતો ગતિમતાં ગતિઃ
આ યમની રાજધાની છે, જે ઘન અંધકારથી ઢંકાયેલી છે. વાંદરાઓ, બહાદુરો, અહીં સુધી જ શોધવું કે જવું શક્ય છે; એ પછી આગળ જવાની કોઈ દિશા નથી.
સર્વમેતત્ સમાલોક્ય યચ્ચાન્યદપિ દૃશ્યતે। ગતિં વિદિત્વા વૈદેહ્યાઃ સંનિવર્તિતુમર્હથ
આ બધું અને જે કંઈ પણ દેખાય છે, એ જોઈને અને વૈદેહી ક્યાં છે એ જાણી, તમારે પાછા ફરવું જોઈએ.