જલોદં સાગરં શીઘ્રં સર્વભૂતભયાવહમ્। તત્ર તત્કોપજં તેજઃ કૃતં હયમુખં મહત્
પછી તમે જલોદ નામે પ્રસિદ્ધ, સર્વ જીવોને ભય પમાડતો, ઝડપી વહેતો દરિયો જોશો. ત્યાં ઘોડાની મુખાકૃતિ ધારણ કરેલું મહાન અગ્નિરૂપ તેજ ઉત્પન્ન થયું હતું.
અસ્યાહુસ્તન્મહાવેગમોદનં સચરાચરમ્। તત્ર વિક્રોશતાં નાદો ભૂતાનાં સાગરૌકસામ્। શ્રૂયતે ચાસમર્થાનાં દૃષ્ટ્વાભૂદ્ વડવામુખમ્
એ દરિયાની જડબાંમાં એનું પ્રચંડ બળ અને ચાલતા-અચલ તમામ જીવજંતુઓ ખેંચાઈ જાય છે. ત્યાં દરિયાના રહેવાસીઓ અને અન્ય જીવોના આર્તનાદ સંભળાય છે, કારણ કે બધા વડવામુખને જોઈ અશક્ત બની જાય છે.
સ્વાદૂદસ્યોત્તરે તીરે યોજનાનિ ત્રયોદશ। જાતરૂપશિલો નામ સુમહાન્ કનકપ્રભઃ
એ મીઠા દરિયાના ઉત્તર કાંઠે, તેર યોજન દૂર, જતરૂપશિલા નામે એક વિશાળ અને સોનાની જેમ તેજસ્વી પર્વત છે.
તત્ર ચન્દ્રપ્રતીકાશં પન્નગં ધરણીધરમ્। પદ્મપત્રવિશાલાક્ષં તતો દ્રક્ષ્યથ વાનરાઃ
વાનરો, ત્યાં તમે ચંદ્ર જેવો તેજ ધરાવતો, કમળપાંદડાં જેવી વિશાળ આંખો ધરાવતો, પર્વત પર આરામ કરતો પન્નગરાજ નિહાળશો.
આસીનં પર્વતસ્યાગ્રે સર્વદેવનમસ્કૃતમ્। સહસ્રશિરસં દેવમનન્તં નીલવાસસમ્
પર્વતની ચોટી પર, સર્વ દેવતાઓ દ્વારા પૂજિત, સહસ્ત્ર મસ્તક ધરાવતો, નીલા વસ્ત્રો પહેરેલો અનંત દેવ સ્થાપિત છે.
ત્રિશિરાઃ કાઞ્ચનઃ કેતુસ્તાલસ્તસ્ય મહાત્મનઃ। સ્થાપિતઃ પર્વતસ્યાગ્રે વિરાજતિ સવેદિકઃ
એ મહાન આત્માના પર્વતની ચોટી પર ત્રણ શિરોવાળો, સોનાનો ધ્વજ, વેદિકા પર સ્થાપિત, તેજથી ઝગમગતો દેખાય છે.
પૂર્વસ્યાં દિશિ નિર્માણં કૃતં તત્ ત્રિદશેશ્વરૈઃ। તતઃ પરં હેમમયઃ શ્રીમાનુદયપર્વતઃ
પૂર્વ દિશામાં, દેવતાઓના સ્વામીઓએ એ ભવ્ય નિર્માણ કર્યું છે. એ પછી સુવર્ણમય, તેજસ્વી ઉદય પર્વત આવેલો છે.
તસ્ય કોટિર્દિવં સ્પૃષ્ટ્વા શતયોજનમાયતા। જાતરૂપમયી દિવ્યા વિરાજતિ સવેદિકા
એ પર્વતની ચોટી, શત યોજન જેટલી ઊંચાઈએ આકાશને સ્પર્શે છે. ત્યાં એક દિવ્ય, સુવર્ણમય, વેદિકા ધરાવતી ચોટી તેજપુર્વક ઝગમગે છે.
સાલૈસ્તાલૈસ્તમાલૈશ્ચ કર્ણિકારૈશ્ચ પુષ્પિતૈઃ। જાતરૂપમયૈર્દિવ્યૈઃ શોભતે સૂર્યસંનિભૈઃ
એ પર્વત પર સુવર્ણમય, સૂર્યસમાન તેજ ધરાવતા, ફૂલેલા સાલ, તાળ, તમાલ અને કર્ણિકાર વૃક્ષો શોભે છે.
તત્ર યોજનવિસ્તારમુચ્છ્રિતં દશયોજનમ્। શૃઙ્ગં સૌમનસં નામ જાતરૂપમયં ધ્રુવમ્
ત્યાં એક યોજન પહોળું અને દસ યોજન ઊંચું, ચોક્કસપણે શુદ્ધ સોનાનું, સૌમનસ નામે શિખર છે.
તત્ર પૂર્વં પદં કૃત્વા પુરા વિષ્ણુસ્ત્રિવિક્રમે। દ્વિતીયં શિખરે મેરોશ્ચકાર પુરુષોત્તમઃ
પહેલાં, ત્યાં ભગવાન વિષ્ણુએ પોતાના ત્રિવિક્રમ રૂપે પ્રથમ પગલું મૂક્યું હતું; બીજું પગલું પુરુષોત્તમ મેરુ પર્વતની ચોટી પર મૂક્યું હતું.
ઉત્તરેણ પરિક્રમ્ય જમ્બૂદ્વીપં દિવાકરઃ। દૃશ્યો ભવતિ ભૂયિષ્ઠં શિખરં તન્મહોચ્છ્રયમ્
જંબુદ્વીપને ઉત્તર તરફથી ફરે છે ત્યારે, સૂર્ય ખાસ કરીને એ મહાન અને ઊંચા શિખર પર સ્પષ્ટ દેખાય છે.
તત્ર વૈખાનસા નામ વાલખિલ્યા મહર્ષયઃ। પ્રકાશમાના દૃશ્યન્તે સૂર્યવર્ણાસ્તપસ્વિનઃ
ત્યાં વૈખાનસ નામે વાલખિલ્ય મહર્ષિઓ, સૂર્ય સમાન તેજ ધરાવતા અને તપશ્ચર્યા કરતા, પ્રકાશમાન દેખાય છે.
અયં સુદર્શનો દ્વીપઃ પુરો યસ્ય પ્રકાશતે। તસ્મિંસ્તેજશ્ચ ચક્ષુશ્ચ સર્વપ્રાણભૃતામપિ
આ સુદરશન દ્વીપ તમારી સામે તેજથી ઝગમગે છે. તેમાં સર્વ જીવજંતુઓનું તેજ અને દ્રષ્ટિ વસે છે.
શૈલસ્ય તસ્ય પૃષ્ઠેષુ કન્દરેષુ વનેષુ ચ। રાવણઃ સહ વૈદેહ્યા માર્ગિતવ્યસ્તતસ્તતઃ
એ પર્વતના પીઠ, ગુફાઓ અને જંગલોમાં, રાવણ અને વૈદેહીને સર્વત્ર અને સર્વ રીતે શોધો.
કાઞ્ચનસ્ય ચ શૈલસ્ય સૂર્યસ્ય ચ મહાત્મનઃ। આવિષ્ટા તેજસા સંધ્યા પૂર્વા રક્તા પ્રકાશતે
સોનાના પર્વત અને મહાન સૂર્યના તેજથી પૂર્વ દિશાની સંધ્યા લાલિમાય અને તેજસ્વી દેખાય છે.
પૂર્વમેતત્ કૃતં દ્વારં પૃથિવ્યા ભુવનસ્ય ચ। સૂર્યસ્યોદયનં ચૈવ પૂર્વા હ્યેષા દિગુચ્યતે
આ છે પૃથ્વી અને જગતનું પૂર્વ દ્વાર, અને યહાંથી સૂર્ય ઉગે છે; આ દિશાને પૂર્વ દિશા કહે છે.
તસ્ય શૈલસ્ય પૃષ્ઠેષુ નિર્ઝરેષુ ગુહાસુ ચ। રાવણઃ સહ વૈદેહ્યા માર્ગિતવ્યસ્તતસ્તતઃ
એ પર્વતના શિખરો, ઝરણા અને ગુફાઓમાં, તમે રાવણ અને વૈદેહીને સર્વત્ર શોધો.
તતઃ પરમગમ્યા સ્યાદ્ દિક્પૂર્વા ત્રિદશાવૃતા। રહિતા ચન્દ્રસૂર્યાભ્યામદૃશ્યા તમસાવૃતા
તે પછી એક અપ્રાપ્ય પ્રદેશ આવે છે, જે દેવતાઓથી ઘેરાયેલો છે, જ્યાં ચાંદ્ર અને સૂર્ય નથી, બધું અંધકારથી ઢંકાયેલું છે અને કોઈને દેખાતું નથી.
શૈલેષુ તેષુ સર્વેષુ કન્દરેષુ નદીષુ ચ। યે ચ નોક્તા મયોદ્દેશા વિચેયા તેષુ જાનકી
આ બધા પર્વતો, ગુફાઓ અને નદીઓમાં, અને મેં જે સ્થળો કહ્યાં નથી, ત્યાં પણ જનકીની શોધ કરો.
એતાવદ્ વાનરૈઃ શક્યં ગન્તું વાનરપુઙ્ગવાઃ। અભાસ્કરમમર્યાદં ન જાનીમસ્તતઃ પરમ્
હે વાનરશ્રેષ્ઠો, વાનરો માટે અહીં સુધી જવું શક્ય છે; એથી આગળ તો સૂર્ય વિના, અનંત અને અજાણ્યો પ્રદેશ છે.
અભિગમ્ય તુ વૈદેહીં નિલયં રાવણસ્ય ચ। માસે પૂર્ણે નિવર્તધ્વમુદયં પ્રાપ્ય પર્વતમ્
વૈદેહી અને રાવણનું નિવાસ સ્થાન મળી જાય પછી, એક મહિનો પૂર્ણ થાય ત્યારે, ઉગતા પર્વત સુધી પહોંચી પાછા આવો.
ઊર્ધ્વં માસાન્ન વસ્તવ્યં વસન્ વધ્યો ભવેન્મમ। સિદ્ધાર્થાઃ સંનિવર્તધ્વમધિગમ્ય ચ મૈથિલીમ્
એક મહિના કરતાં વધુ ત્યાં રોકાવું નહીં; જો રોકાશો તો મારી દંડને પાત્ર થશો. કામ પૂરું કરી અને વૈદેહી મળી જાય પછી, તરત પાછા આવો.
મહેન્દ્રકાન્તાં વનષણ્ડમણ્ડિતાં દિશં ચરિત્વા નિપુણેન વાનરાઃ। અવાપ્ય સીતાં રઘુવંશજપ્રિયાં તતો નિવૃત્તાઃ સુખિનો ભવિષ્યથ
મહેન્દ્ર પર્વત અને તેની જંગલોવાળી દિશામાં સારી રીતે શોધી, રઘુવંશના પ્રિય સીતાજી મળી જાય પછી, તમે બધા સુખથી પાછા ફરશો.
thumb|એકચત્વારિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડે એકચત્વારિંશઃ સર્ગઃ ॥૪-
હવે એકતાલીસમો સર્ગ સાંભળો. મહાન વાલ્મીકિ રામાયણના કિષ્કિંધા કાંડમાં આ એકતાલીસમો અધ્યાય છે.
તતઃ પ્રસ્થાપ્ય સુગ્રીવસ્તન્મહદ્વાનરં બલમ્। દક્ષિણાં પ્રેષયામાસ વાનરાનભિલક્ષિતાન્
પછી સુગ્રીવે એ મહાન વાનર સેના મોકલી, અને વિશિષ્ટ વાનરોને દક્ષિણ દિશામાં મોકલ્યા.
નીલમગ્નિસુતં ચૈવ હનૂમન્તં ચ વાનરમ્। પિતામહસુતં ચૈવ જામ્બવન્તં મહૌજસમ્
સુગ્રીવે નીલ, અગ્નિપુત્ર, હનુમાન અને પિતામહના પુત્ર, મહાબળવાન જાંબવાનને મોકલ્યા.
સુહોત્રં ચ શરારિં ચ શરગુલ્મં તથૈવ ચ। ગજં ગવાક્ષં ગવયં સુષેણં વૃષભં તથા
સુહોત્ર, શરારી, શરગુલ્મ, ગજ, ગવાક્ષ, ગવય, સુષેણ અને વૃષભને પણ મોકલ્યા.
મૈન્દં ચ દ્વિવિદં ચૈવ સુષેણં ગન્ધમાદનમ્। ઉલ્કામુખમનઙ્ગં ચ હુતાશનસુતાવુભૌ
મૈંદ, દ્વિવિદ, સુષેણ, ગંધમાદન, ઉલ્કામુખ, અનંગ અને હુતાશનના બંને પુત્રોને પણ મોકલ્યા.
અઙ્ગદપ્રમુખાન્ વીરાન્ વીરઃ કપિગણેશ્વરઃ। વેગવિક્રમસમ્પન્નાન્ સંદિદેશ વિશેષવિત્
અંગદને મુખ્ય બનાવી, વાનરગણના શૂરવીર, જેઓ ઝડપ અને બળથી ભરપૂર હતા, તેમને સુગ્રીવે સૂચના આપી.