મુદિતૈર્મુનિશાર્દૂલૈઃ પ્રશસ્તઃ કુશિકાત્મજઃ । નિદ્રામુપાગમચ્છ્રીમાનસ્તંગત ઇવાંશુમાન્ ॥૧-૩૪-
પ્રસન્ન થયેલા મુનિશ્રેષ્ઠોએ કુશિકપુત્રની પ્રશંસા કરી; પછી તે તેજસ્વી, જાણે સૂર્ય અસ્ત જાય તેમ, નિદ્રામાં ગયા.
રામોઽપિ સહસૌમિત્રિઃ કિઞ્ચિદાગતવિસ્મયઃ । પ્રશસ્ય મુનિશાર્દૂલં નિદ્રાં સમુપસેવતે ॥૧-૩૪-
રામ અને સૌમિત્ર પણ થોડા આશ્ચર્યચકિત થયા, મુનિશ્રેષ્ઠની પ્રશંસા કરી અને પછી નિદ્રા લીધી.
thumb|પઞ્ચત્રિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે બાલકાણ્ડે પઞ્ચત્રિંશઃ સર્ગઃ ॥૧-
શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના બાલકાંડનો પঁત્રીસમો સર્ગ હવે સાંભળો.
ઉપાસ્ય રાત્રિશેષં તુ શોણાકૂલે મહર્ષિભિઃ । નિશાયાં સુપ્રભાતાયાં વિશ્વામિત્રોઽભ્યભાષત ॥૧-૩૫-
શોણા નદીના કિનારે મહર્ષિઓ સાથે રાત્રિના બાકી ભાગમાં આરામ કર્યા પછી, જ્યારે રાત્રિ ઉજળી બની, ત્યારે વિશ્વામિત્ર બોલ્યા.
સુપ્રભાતા નિશા રામ પૂર્વા સંધ્યા પ્રવર્તતે । ઉત્તિષ્ઠોત્તિષ્ઠ ભદ્રં તે ગમનાયાભિરોચય ॥૧-૩૫-
રામ, હવે રાત્રિ ઉજળી થઈ છે અને વહેલી પ્રભાતની વેળા આવી છે. ઊઠો, ઊઠો, તારા માટે શુભ રહે, અને ચાલવા માટે તૈયાર થા.
તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્ય કૃતપૂર્વાહ્ણિકક્રિયઃ । ગમનં રોચયામાસ વાક્યં ચેદમુવાચ હ ॥૧-૩૫-
તેમના વચન સાંભળી, રામે સવારની ક્રિયાઓ કરી, પછી જતા થવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી અને આ શબ્દો કહ્યા.
અયં શોણઃ શુભજલોઽગાધઃ પુલિનમણ્ડિતઃ । કતરેણ પથા બ્રહ્મન્ સંતરિષ્યામહે વયમ્ ॥૧-૩૫-
આ શોણા નદી શુદ્ધ જળથી ભરેલી, ઊંડા પાણીવાળી અને રેતીના ટાપુઓથી શોભાયમાન છે. હે બ્રાહ્મણ, કયા રસ્તે આપણે પાર જઈશું?
એવમુક્તસ્તુ રામેણ વિશ્વામિત્રોઽબ્રવીદિદમ્ । એષ પન્થા મયોદ્દિષ્ટો યેન યાન્તિ મહર્ષયઃ ॥૧-૩૫-
રામે આ રીતે પૂછ્યા ત્યારે વિશ્વામિત્રે કહ્યું: 'હું જે રસ્તો બતાવ્યો છે, એ જ છે, જે માર્ગે મહર્ષિઓ જાય છે.'
એવમુક્તા મહર્ષયો વિશ્વામિત્રેણ ધીમતા । પશ્યન્તસ્તે પ્રયાતા વૈ વનાનિ વિવિધાનિ ચ ॥૧-૩૫-
વિશ્વામિત્રના આ શબ્દો સાંભળી, મહર્ષિઓ વિવિધ વનોને નિહાળી આગળ વધ્યા.
તે ગત્વા દૂરમધ્વાનં ગતેઽર્ધદિવસે તદા । જાહ્નવીં સરિતાં શ્રેષ્ઠાં દદૃશુર્મુનિસેવિતામ્ ॥૧-૩૫-
ત્યારે, લાંબો રસ્તો ચાલ્યા પછી અને અડધો દિવસ વીતી ગયો ત્યારે, તેઓએ મુનિઓ દ્વારા પૂજિત જાહ્નવી નદી જોઈ.
તાં દૃષ્ટ્વા પુણ્યસલિલાં હંસસારસસેવિતામ્ । બભૂવુર્મુનયઃ સર્વે મુદિતાઃ સહરાઘવાઃ ॥૧-૩૫-
પવિત્ર જળવાળી, હંસ અને સારસોથી ભરેલી એ નદી જોઈને, બધા મુનિઓ અને રાઘવ આનંદિત થયા.
તસ્યાસ્તીરે તદા સર્વે ચક્રુર્વાસપરિગ્રહમ્ । તતઃ સ્નાત્વા યથાન્યાયં સંતર્પ્ય પિતૃદેવતાઃ ॥૧-૩૫-
નદીના કિનારે સૌએ નિવાસની વ્યવસ્થા કરી; પછી નિયમ પ્રમાણે સ્નાન કરીને પિતૃઓ અને દેવતાઓને તૃપ્ત કર્યા.
હુત્વા ચૈવાગ્નિહોત્રાણિ પ્રાશ્ય ચામૃતવદ્ધવિઃ । વિવિશુર્જાહ્નવીતીરે શુભા મુદિતમાનસાઃ ॥૧-૩૫-
અગ્નિહોત્ર કરી અને અમૃત સમાન હવિ ગ્રહણ કર્યા પછી, સૌ આનંદિત મનથી શુભ જાહ્નવીના કિનારે પ્રવેશ્યા.
વિશ્વામિત્રં મહાત્માનં પરિવાર્ય સમન્તતઃ । વિષ્ઠિતાશ્ચ યથાન્યાયં રાઘવૌ ચ યથાર્હતઃ । સંપ્રહૃષ્ટમના રામો વિશ્વામિત્રમથાબ્રવીત્ ॥૧-૩૫-
મહાત્મા વિશ્વામિત્રને ચારેય બાજુથી ઘેરીને, દરેક યોગ્ય રીતે બેઠા, અને રાઘવ પણ યોગ્ય સ્થાન પર બેઠા; આનંદિત મનથી રામે વિશ્વામિત્રને કહ્યું.
ભગવઞ્છ્રોતુમિચ્છામિ ગઙ્ગાં ત્રિપથગાં નદીમ્ । ત્રૈલોક્યં કથમાક્રમ્ય ગતા નદનદીપતિમ્ ॥૧-૩૫-
ભગવન, હું ત્રણેય માર્ગે વહેતી ગંગા નદી વિશે સાંભળવા ઈચ્છું છું; એ ત્રણ લોકને જીત્યા પછી, કેવી રીતે નદીઓની અધિષ્ઠાત્રી બની?
ચોદિતો રામવાક્યેન વિશ્વામિત્રો મહામુનિઃ । વૃદ્ધિં જન્મ ચ ગઙ્ગાયા વક્તુમેવોપચક્રમે ॥૧-૩૫-
રામના શબ્દોથી પ્રેરિત મહાન ઋષિ વિશ્વામિત્રે ગંગાના ઉત્પત્તિ અને જન્મની વાત કહેવાનું શરૂ કર્યું.
શૈલેન્દ્રો હિમવાન્ રામ ધાતૂનામાકરો મહાન્ । તસ્ય કન્યાદ્વયં રામ રૂપેણાપ્રતિમં ભુવિ ॥૧-૩૫-
હે રામ, પર્વતોના રાજા અને ખનિજોના મહાન ખજાનાવાળા હિમવાને ધરતી પર અનન્ય સૌંદર્યવાળી બે દીકરીઓ હતી.
યા મેરુદુહિતા રામ તયોર્માતા સુમધ્યમા । નામ્ના મેના મનોજ્ઞા વૈ પત્ની હિમવતઃ પ્રિયા ॥૧-૩૫-
હે રામ, તેમની માતા મેરુની સુંદર અને પાતળી કમરવાળી પુત્રી મેનાનું નામ હતું, જે હિમવાનની પ્રિય પત્ની હતી.
તસ્યાં ગઙ્ગેયમભવજ્જ્યેષ્ઠા હિમવતઃ સુતા । ઉમા નામ દ્વિતીયાભૂત્ કન્યા તસ્યૈવ રાઘવ ॥૧-૩૫-
હે રઘુકુલના વંશજ, મેનાથી હિમવાનને સૌથી મોટી દીકરી ગંગા જન્મી; બીજી દીકરીનું નામ ઉમા હતું.
અથ જ્યેષ્ઠાં સુરાઃ સર્વે દેવકાર્યચિકીર્ષયા । શૈલેન્દ્રં વરયામાસુર્ગઙ્ગાં ત્રિપથગાં નદીમ્ ॥૧-૩૫-
પછી દેવતાઓએ પોતાના કાર્ય માટે પર્વતરાજ પાસે ત્રણ માર્ગે વહેતી ગંગા, મોટી દીકરીને માગી.
દદૌ ધર્મેણ હિમવાંસ્તનયાં લોકપાવનીમ્ । સ્વચ્છન્દપથગાં ગઙ્ગાં ત્રૈલોક્યહિતકામ્યયા ॥૧-૩૫-
હિમવાને ધર્મપૂર્વક પોતાની દીકરી ગંગાને, જે જગતને પવિત્ર કરે છે અને પોતાની ઇચ્છાથી વહે છે, ત્રણેય લોકના કલ્યાણ માટે આપી દીધી.
પ્રતિગૃહ્ય ત્રિલોકાર્થં ત્રિલોકહિતકાંક્ષિણઃ । ગઙ્ગામાદાય તેઽગચ્છન્ કૃતાર્થેનાન્તરાત્મના ॥૧-૩૫-
ત્રણ લોકના હિત માટે ગંગાને પામ્યા પછી, સર્વ લોકહિતેચ્છુ દેવતાઓ પોતાનું કાર્ય પૂર્ણ કરીને પ્રસન્નતાથી ચાલ્યા ગયા.
યા ચાન્યા શૈલદુહિતા કન્યાઽસીદ્ રઘુનન્દન । ઉગ્રં સુવ્રતમાસ્થાય તપસ્તેપે તપોધના ॥૧-૩૫-
હે રઘુનંદન, પર્વતરાજની બીજી દીકરીએ કઠોર વ્રત ધારણ કરીને ઘન તપસ્યા કરી.
ઉગ્રેણ તપસા યુક્તાં દદૌ શૈલવરઃ સુતામ્ । રુદ્રાયાપ્રતિરૂપાય ઉમાં લોકનમસ્કૃતામ્ ॥૧-૩૫-
પર્વતોના રાજાએ તપથી યુક્ત, સૌંદર્યમાં અનન્ય અને સર્વે લોકે પૂજનીય એવી ઉમાને રુદ્રને પત્ની તરીકે આપી.
એતે તે શૈલરાજસ્ય સુતે લોકનમસ્કૃતે । ગઙ્ગા ચ સરિતાં શ્રેષ્ઠા ઉમાદેવી ચ રાઘવ ॥૧-૩૫-
હે રાઘવ, પર્વતરાજની આ બે દીકરીઓ છે, જેમને આખું જગત માન આપે છે: નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ ગંગા અને ઉમાદેવી.
એતત્ તે સર્વમાખ્યાતં યથા ત્રિપથગામિની । ખં ગતા પ્રથમં તાત ગતિં ગતિમતાં વર ॥૧-૩૫-
હે વિદ્વાન, તને બધું કહી દીધું કે કેવી રીતે ત્રણ માર્ગે વહેતી ગંગા પ્રથમ આકાશમાં ગઈ.
સૈષા સુરનદી રમ્યા શૈલેન્દ્રતનયા તદા । સુરલોકં સમારૂઢા વિપાપા જલવાહિની ॥૧-૩૫-
પછી પર્વતરાજની આ સુંદર દીકરી, પાપરહિત અને જળ વહાવનારી દેવનદી, દેવલોકમાં પહોંચી.
thumb|ષટ્ત્રિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે બાલકાણ્ડે ષટ્ત્રિંશઃ સર્ગઃ ॥૧-
હવે છત્રીસમો અધ્યાય સાંભળો.
ઉક્તવાક્યે મુનૌ તસ્મિન્નુભૌ રાઘવલક્ષ્મણૌ । પ્રતિનન્દ્ય કથાં વીરાવૂચતુર્મુનિપુઙ્ગવમ્ ॥૧-૩૬-
મુનિએ વાત પુરી કરતા, વીર રાઘવ અને લક્ષ્મણે આનંદપૂર્વક કથા સ્વીકારી અને મહાન ઋષિને કહ્યું.
ધર્મયુક્તમિદં બ્રહ્મન્ કથિતં પરમં ત્વયા । દુહિતુઃ શૈલરાજસ્ય જ્યેષ્ઠાયા વક્તુમર્હસિ । વિસ્તરં વિસ્તરજ્ઞોઽસિ દિવ્યમાનુષસમ્ભવમ્ ॥૧-૩૬-
હે બ્રાહ્મણ, તમે પર્વતરાજની મોટી દીકરી વિશે ધર્મયુક્ત અને ઉત્તમ કથા કહી; હવે તમે તેની દિવ્ય અને માનવ જન્મની વિગતવાર વાત કરો, કેમ કે તમે બધું જાણો છો.