તત્રાસુરા મહાકાયાશ્છાયાં ગૃહ્ણન્તિ નિત્યશઃ। બ્રહ્મણા સમનુજ્ઞાતા દીર્ઘકાલં બુભુક્ષિતાઃ
ત્યાં મહાકાય આસુરો સતત છાંયાઓ પકડે છે; તેઓ બ્રહ્માના આદેશથી, લાંબા સમયથી ભૂખ્યા છે.
તં કાલમેઘપ્રતિમં મહોરગનિષેવિતમ્। અભિગમ્ય મહાનાદં તીર્થેનૈવ મહોદધિમ્
પછી કાળમેઘ જેવો, મહાનાગોથી ભરેલો, ગર્જનારા મહાસમુદ્ર સુધી પહોંચશો, જ્યાં પવિત્ર પાણી છે.
તતો રક્તજલં ભીમં લોહિતં નામ સાગરમ્। ગત્વા પ્રેક્ષ્યથ તાં ચૈવ બૃહતીં કૂટશાલ્મલીમ્
પછી લોહિત નામના, લાલ પાણીવાળા ભયાનક સમુદ્ર સુધી જઈ, ત્યાં મોટી અને ઊંચી કૂટશાલમલી વૃક્ષને જોઈ શકશો.
તત્ર શૈલનિભા ભીમા મન્દેહા નામ રાક્ષસાઃ। શૈલશૃઙ્ગેષુ લમ્બન્તે નાનારૂપા ભયાવહાઃ
ત્યાં પર્વત જેવાં, ભયાનક માનદેહ નામના રાક્ષસો છે, જે પર્વતોની ટોચે લટકેલા, વિવિધ ભયાનક રૂપે દેખાય છે.
તે પતન્તિ જલે નિત્યં સૂર્યસ્યોદયનં પ્રતિ। અભિતપ્તાઃ સ્મ સૂર્યેણ લમ્બન્તે સ્મ પુનઃ પુનઃ
તેઓ રોજ સૂર્યોદય વખતે પાણીમાં પડી જાય છે, સૂર્યની તપશથી દાઝાય છે અને ફરી ફરી લટકતા રહે છે.
નિહતા બ્રહ્મતેજોભિરહન્યહનિ રાક્ષસાઃ। તતઃ પાણ્ડુરમેઘાભં ક્ષીરોદં નામ સાગરમ્
આ રાક્ષસો બ્રહ્માના તેજથી રોજ મરતા જાય છે; પછી તમે પાંઢરાં વાદળ જેવો, ક્ષીરોદ નામનો સમુદ્ર જોઈ શકશો.
ગત્વા દ્રક્ષ્યથ દુર્ધર્ષા મુક્તાહારમિવોર્મિભિઃ। તસ્ય મધ્યે મહાન્ શ્વેતો ઋષભો નામ પર્વતઃ
ત્યાં પહોંચીને, મોતીની માળા જેવી મોજાંથી શોભતા, ભયાનક સમુદ્રને જોઈ શકો છો; એના મધ્યમાં વિશાળ, સફેદ ઋષભ નામનો પર્વત છે.
દિવ્યગન્ધૈઃ કુસુમિતૈરાચિતૈશ્ચ નગૈર્વૃતઃ। સરશ્ચ રાજતૈઃ પદ્મૈર્જ્વલિતૈર્હેમકેસરૈઃ
એ પર્વત દિવ્ય સુગંધવાળા, ફૂલોથી ઢંકાયેલા પર્વતોથી ઘેરાયેલો છે અને ત્યાં ચાંદી જેવા, સોનાના કેસરવાળા તેજસ્વી કમળોથી ભરેલું સરોવર છે.
નામ્ના સુદર્શનં નામ રાજહંસૈઃ સમાકુલમ્। વિબુધાશ્ચારણા યક્ષાઃ કિંનરાશ્ચાપ્સરોગણાઃ
સુદરશન નામે પ્રસિદ્ધ એ સરોવર રાજહંસોથી ભરેલું છે. ત્યાં દેવતાઓ, ચરણો, યક્ષો, કિન્નરો અને અપ્સરાઓના સમૂહો એકઠા થાય છે.
હૃષ્ટાઃ સમધિગચ્છન્તિ નલિનીં તાં રિરંસવઃ। ક્ષીરોદં સમતિક્રમ્ય તદા દ્રક્ષ્યથ વાનરાઃ
હર્ષભેર, સૌ એ કમળોથી ભરેલા સરોવરને જોવા આવે છે અને તેની સુંદરતા માણવા ઈચ્છે છે. દૂધના દરિયાને પાર કર્યા પછી, વાનરો, તમે એ સરોવર નિહાળશો.
જલોદં સાગરં શીઘ્રં સર્વભૂતભયાવહમ્। તત્ર તત્કોપજં તેજઃ કૃતં હયમુખં મહત્
પછી તમે જલોદ નામે પ્રસિદ્ધ, સર્વ જીવોને ભય પમાડતો, ઝડપી વહેતો દરિયો જોશો. ત્યાં ઘોડાની મુખાકૃતિ ધારણ કરેલું મહાન અગ્નિરૂપ તેજ ઉત્પન્ન થયું હતું.
અસ્યાહુસ્તન્મહાવેગમોદનં સચરાચરમ્। તત્ર વિક્રોશતાં નાદો ભૂતાનાં સાગરૌકસામ્। શ્રૂયતે ચાસમર્થાનાં દૃષ્ટ્વાભૂદ્ વડવામુખમ્
એ દરિયાની જડબાંમાં એનું પ્રચંડ બળ અને ચાલતા-અચલ તમામ જીવજંતુઓ ખેંચાઈ જાય છે. ત્યાં દરિયાના રહેવાસીઓ અને અન્ય જીવોના આર્તનાદ સંભળાય છે, કારણ કે બધા વડવામુખને જોઈ અશક્ત બની જાય છે.
સ્વાદૂદસ્યોત્તરે તીરે યોજનાનિ ત્રયોદશ। જાતરૂપશિલો નામ સુમહાન્ કનકપ્રભઃ
એ મીઠા દરિયાના ઉત્તર કાંઠે, તેર યોજન દૂર, જતરૂપશિલા નામે એક વિશાળ અને સોનાની જેમ તેજસ્વી પર્વત છે.
તત્ર ચન્દ્રપ્રતીકાશં પન્નગં ધરણીધરમ્। પદ્મપત્રવિશાલાક્ષં તતો દ્રક્ષ્યથ વાનરાઃ
વાનરો, ત્યાં તમે ચંદ્ર જેવો તેજ ધરાવતો, કમળપાંદડાં જેવી વિશાળ આંખો ધરાવતો, પર્વત પર આરામ કરતો પન્નગરાજ નિહાળશો.
આસીનં પર્વતસ્યાગ્રે સર્વદેવનમસ્કૃતમ્। સહસ્રશિરસં દેવમનન્તં નીલવાસસમ્
પર્વતની ચોટી પર, સર્વ દેવતાઓ દ્વારા પૂજિત, સહસ્ત્ર મસ્તક ધરાવતો, નીલા વસ્ત્રો પહેરેલો અનંત દેવ સ્થાપિત છે.
ત્રિશિરાઃ કાઞ્ચનઃ કેતુસ્તાલસ્તસ્ય મહાત્મનઃ। સ્થાપિતઃ પર્વતસ્યાગ્રે વિરાજતિ સવેદિકઃ
એ મહાન આત્માના પર્વતની ચોટી પર ત્રણ શિરોવાળો, સોનાનો ધ્વજ, વેદિકા પર સ્થાપિત, તેજથી ઝગમગતો દેખાય છે.
પૂર્વસ્યાં દિશિ નિર્માણં કૃતં તત્ ત્રિદશેશ્વરૈઃ। તતઃ પરં હેમમયઃ શ્રીમાનુદયપર્વતઃ
પૂર્વ દિશામાં, દેવતાઓના સ્વામીઓએ એ ભવ્ય નિર્માણ કર્યું છે. એ પછી સુવર્ણમય, તેજસ્વી ઉદય પર્વત આવેલો છે.
તસ્ય કોટિર્દિવં સ્પૃષ્ટ્વા શતયોજનમાયતા। જાતરૂપમયી દિવ્યા વિરાજતિ સવેદિકા
એ પર્વતની ચોટી, શત યોજન જેટલી ઊંચાઈએ આકાશને સ્પર્શે છે. ત્યાં એક દિવ્ય, સુવર્ણમય, વેદિકા ધરાવતી ચોટી તેજપુર્વક ઝગમગે છે.
સાલૈસ્તાલૈસ્તમાલૈશ્ચ કર્ણિકારૈશ્ચ પુષ્પિતૈઃ। જાતરૂપમયૈર્દિવ્યૈઃ શોભતે સૂર્યસંનિભૈઃ
એ પર્વત પર સુવર્ણમય, સૂર્યસમાન તેજ ધરાવતા, ફૂલેલા સાલ, તાળ, તમાલ અને કર્ણિકાર વૃક્ષો શોભે છે.
તત્ર યોજનવિસ્તારમુચ્છ્રિતં દશયોજનમ્। શૃઙ્ગં સૌમનસં નામ જાતરૂપમયં ધ્રુવમ્
ત્યાં એક યોજન પહોળું અને દસ યોજન ઊંચું, ચોક્કસપણે શુદ્ધ સોનાનું, સૌમનસ નામે શિખર છે.
તત્ર પૂર્વં પદં કૃત્વા પુરા વિષ્ણુસ્ત્રિવિક્રમે। દ્વિતીયં શિખરે મેરોશ્ચકાર પુરુષોત્તમઃ
પહેલાં, ત્યાં ભગવાન વિષ્ણુએ પોતાના ત્રિવિક્રમ રૂપે પ્રથમ પગલું મૂક્યું હતું; બીજું પગલું પુરુષોત્તમ મેરુ પર્વતની ચોટી પર મૂક્યું હતું.
ઉત્તરેણ પરિક્રમ્ય જમ્બૂદ્વીપં દિવાકરઃ। દૃશ્યો ભવતિ ભૂયિષ્ઠં શિખરં તન્મહોચ્છ્રયમ્
જંબુદ્વીપને ઉત્તર તરફથી ફરે છે ત્યારે, સૂર્ય ખાસ કરીને એ મહાન અને ઊંચા શિખર પર સ્પષ્ટ દેખાય છે.
તત્ર વૈખાનસા નામ વાલખિલ્યા મહર્ષયઃ। પ્રકાશમાના દૃશ્યન્તે સૂર્યવર્ણાસ્તપસ્વિનઃ
ત્યાં વૈખાનસ નામે વાલખિલ્ય મહર્ષિઓ, સૂર્ય સમાન તેજ ધરાવતા અને તપશ્ચર્યા કરતા, પ્રકાશમાન દેખાય છે.
અયં સુદર્શનો દ્વીપઃ પુરો યસ્ય પ્રકાશતે। તસ્મિંસ્તેજશ્ચ ચક્ષુશ્ચ સર્વપ્રાણભૃતામપિ
આ સુદરશન દ્વીપ તમારી સામે તેજથી ઝગમગે છે. તેમાં સર્વ જીવજંતુઓનું તેજ અને દ્રષ્ટિ વસે છે.
શૈલસ્ય તસ્ય પૃષ્ઠેષુ કન્દરેષુ વનેષુ ચ। રાવણઃ સહ વૈદેહ્યા માર્ગિતવ્યસ્તતસ્તતઃ
એ પર્વતના પીઠ, ગુફાઓ અને જંગલોમાં, રાવણ અને વૈદેહીને સર્વત્ર અને સર્વ રીતે શોધો.
કાઞ્ચનસ્ય ચ શૈલસ્ય સૂર્યસ્ય ચ મહાત્મનઃ। આવિષ્ટા તેજસા સંધ્યા પૂર્વા રક્તા પ્રકાશતે
સોનાના પર્વત અને મહાન સૂર્યના તેજથી પૂર્વ દિશાની સંધ્યા લાલિમાય અને તેજસ્વી દેખાય છે.
પૂર્વમેતત્ કૃતં દ્વારં પૃથિવ્યા ભુવનસ્ય ચ। સૂર્યસ્યોદયનં ચૈવ પૂર્વા હ્યેષા દિગુચ્યતે
આ છે પૃથ્વી અને જગતનું પૂર્વ દ્વાર, અને યહાંથી સૂર્ય ઉગે છે; આ દિશાને પૂર્વ દિશા કહે છે.
તસ્ય શૈલસ્ય પૃષ્ઠેષુ નિર્ઝરેષુ ગુહાસુ ચ। રાવણઃ સહ વૈદેહ્યા માર્ગિતવ્યસ્તતસ્તતઃ
એ પર્વતના શિખરો, ઝરણા અને ગુફાઓમાં, તમે રાવણ અને વૈદેહીને સર્વત્ર શોધો.
તતઃ પરમગમ્યા સ્યાદ્ દિક્પૂર્વા ત્રિદશાવૃતા। રહિતા ચન્દ્રસૂર્યાભ્યામદૃશ્યા તમસાવૃતા
તે પછી એક અપ્રાપ્ય પ્રદેશ આવે છે, જે દેવતાઓથી ઘેરાયેલો છે, જ્યાં ચાંદ્ર અને સૂર્ય નથી, બધું અંધકારથી ઢંકાયેલું છે અને કોઈને દેખાતું નથી.
શૈલેષુ તેષુ સર્વેષુ કન્દરેષુ નદીષુ ચ। યે ચ નોક્તા મયોદ્દેશા વિચેયા તેષુ જાનકી
આ બધા પર્વતો, ગુફાઓ અને નદીઓમાં, અને મેં જે સ્થળો કહ્યાં નથી, ત્યાં પણ જનકીની શોધ કરો.