thumb|એકોનચત્વારિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે કિષ્કિન્ધાકાણ્ડે એકોનચત્વારિંશઃ સર્ગઃ ॥૪-
શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના કિષ્કિંધા કાંડનો ઓગણચાલીસમો સર્ગ સાંભળો.
ઇતિ બ્રુવાણં સુગ્રીવં રામો ધર્મભૃતાં વરઃ। બાહુભ્યાં સમ્પરિષ્વજ્ય પ્રત્યુવાચ કૃતાઞ્જલિમ્
આ રીતે સુગ્રીવ બોલતો હતો ત્યારે ધર્મમાં શ્રેષ્ઠ રામે તેને બંને હાથથી ભેટી લીધો અને કરજોડીને જવાબ આપ્યો.
યદિન્દ્રો વર્ષતે વર્ષં ન તચ્ચિત્રં ભવિષ્યતિ। આદિત્યોઽસૌ સહસ્રાંશુઃ કુર્યાદ્ વિતિમિરં નભઃ
ઇન્દ્ર વરસાદ વરસાવે તો નવાઈ નથી, કે આ સહસ્રકિરણ સૂર્ય આકાશમાંથી અંધકાર દૂર કરે તો પણ નવાઈ નથી.
ચન્દ્રમા રજનીં કુર્યાત્ પ્રભયા સૌમ્ય નિર્મલામ્। ત્વદ્વિધો વાપિ મિત્રાણાં પ્રીતિં કુર્યાત્ પરંતપ
હે સૌમ્ય, જેમ ચંદ્ર રાત્રિને પોતાની કિરણોથી નિર્મળ અને તેજસ્વી બનાવે છે, તેમ તારા જેવા મિત્ર મિત્રોને આનંદ આપે છે, હે પરંતપ.
એવં ત્વયિ ન તચ્ચિત્રં ભવેદ્ યત્ સૌમ્ય શોભનમ્। જાનામ્યહં ત્વાં સુગ્રીવ સતતં પ્રિયવાદિનમ્
હે સૌમ્ય, તું જેવું સારા કાર્ય કરે છે તેમાં નવાઈ નથી; હું તને હંમેશા મીઠું બોલનાર સુગ્રીવ તરીકે ઓળખું છું.
ત્વત્સનાથઃ સખે સંખ્યે જેતાસ્મિ સકલાનરીન્। ત્વમેવ મે સુહૃન્મિત્રં સાહાય્યં કર્તુમર્હસિ
હે મિત્ર, તું મારા સાથે છે એટલે હું યુદ્ધમાં બધા દુશ્મનોને જીતીને બતાવીશ; તું જ મારું સાચું મિત્ર અને સહાય છે.
જહારાત્મવિનાશાય મૈથિલીં રાક્ષસાધમઃ। વઞ્ચયિત્વા તુ પૌલોમીમનુહ્લાદો યથા શચીમ્
જે રાક્ષસે પોતાનું વિનાશ લાવવા માટેએ માઇથિલીને હરણ કરી, એ જ રીતે અનુહ્લાદે પૌલોમીની પત્ની શચીને છેતરાવી હતી.
નચિરાત્ તં વધિષ્યામિ રાવણં નિશિતૈઃ શરૈઃ। પૌલોમ્યાઃ પિતરં દૃપ્તં શતક્રતુરિવારિહા
હું ટૂંક સમયમાં તીક્ષ્ણ બાણોથી રાવણને મારી નાંખીશ, જેમ પૌલોમીની પિતાને ઇન્દ્રે મારી નાખ્યો હતો.
એતસ્મિન્નન્તરે ચૈવ રજઃ સમભિવર્તત। ઉષ્ણતીવ્રાં સહસ્રાંશોશ્છાદયદ્ ગગને પ્રભામ્
એજ સમયે ધૂળનો વાદળ ઊઠ્યો અને સહસ્રકિરણ સૂર્યનું તેજ આકાશમાં તેની તીવ્ર ગરમીએ ઢંકાઈ ગયું.
તતો નગેન્દ્રસંકાશૈસ્તીક્ષ્ણદંષ્ટ્રૈર્મહાબલૈઃ। કૃત્સ્ના સંછાદિતા ભૂમિરસંખ્યેયૈઃ પ્લવંગમૈઃ
પછી આખી ધરતી પર્વત જેવાં, તીક્ષ્ણ દાંતવાળા અને મહાબળવાન, અનગણિત વાનરોથી ઢંકાઈ ગઈ.
નિમેષાન્તરમાત્રેણ તતસ્તૈર્હરિયૂથપૈઃ। કોટીશતપરીવારૈર્વાનરૈર્હરિયૂથપૈઃ
માત્ર પળમાં જ વાનર સેનાપતિઓ કરોડો વાનરો સાથે ત્યાં એકઠા થઈ ગયા.
નાદેયૈઃ પાર્વતેયૈશ્ચ સામુદ્રૈશ્ચ મહાબલૈઃ। હરિભિર્મેઘનિર્હ્રાદૈરન્યૈશ્ચ વનવાસિભિઃ
ત્યાં પર્વત અને દરિયાઈ વંશના, મેઘના ગર્જન જેવી અવાજવાળા, મહાબળવાન અને અન્ય જંગલમાં રહેતા વાનરો હતા.
તરુણાદિત્યવર્ણૈશ્ચ શશિગૌરૈશ્ચ વાનરૈઃ। પદ્મકેસરવર્ણૈશ્ચ શ્વેતૈર્હેમકૃતાલયૈઃ
કેટલાંક વાનરો ઉગતા સૂર્ય જેવાં રંગના, કેટલાંક ચાંદની જેમ ફિક્કા, કેટલાંક કમળના કેસર જેવા અને કેટલાંક સોનાથી બનેલા સફેદ દેખાતા હતા.
કોટીસહસ્રૈર્દશભિઃ શ્રીમાન્ પરિવૃતસ્તદા। વીરઃ શતબલિર્નામ વાનરઃ પ્રત્યદૃશ્યત
એ સમયે શતબલિ નામનો વિખ્યાત અને વિર વાનર દસ કરોડ વાનરો સાથે આવ્યો.
તતઃ કાઞ્ચનશૈલાભસ્તારાયા વીર્યવાન્ પિતા। અનેકૈર્બહુસાહસ્રૈઃ કોટિભિઃ પ્રત્યદૃશ્યત
પછી તારાના પરાક્રમી પિતા, જે કાંસ્ય પર્વત જેવાં તેજસ્વી હતા, અનેક લાખો અને કરોડો વાનરો સાથે દેખાયા.
તથાપરેણ કોટીનાં સહસ્રેણ સમન્વિતઃ। પિતા રુમાયાઃ સમ્પ્રાપ્તઃ સુગ્રીવશ્વશુરો વિભુઃ
એ જ રીતે રૂમાના પિતા, સુગ્રીવના સસરા, પણ હજારો કરોડ વાનરો સાથે આવ્યા.
પદ્મકેસરસંકાશસ્તરુણાર્કનિભાનનઃ। બુદ્ધિમાન્ વાનરશ્રેષ્ઠઃ સર્વવાનરસત્તમઃ
પદ્મની રેશમ જેવી કાંતિ ધરાવતો, ઉગતા સૂર્ય જેવું તેજસ્વી ચહેરો ધરાવતો, બુદ્ધિશાળી અને વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ એવા સર્વોત્તમ વાનર યોદ્ધા દેખાયો.
અનેકૈર્બહુસાહસ્ત્રૈર્વાનરાણાં સમન્વિતઃ। પિતા હનુમતઃ શ્રીમાન્ કેસરી પ્રત્યદૃશ્યત
હનુમાનના પિતા, તેજસ્વી અને પ્રસિદ્ધ કેસરીએ હજારો વાનરોની ભીડ સાથે ત્યાં દર્શન આપ્યું.
ગોલાઙ્ગૂલમહારાજો ગવાક્ષો ભીમવિક્રમઃ। વૃતઃ કોટિસહસ્રેણ વાનરાણામદૃશ્યત
લાંબી પૂંછવાળો, ભયાનક પરાક્રમ ધરાવતો વાનર રાજા ગવાક્ષ લાખો વાનરોની સાથે દેખાયો.
ઋક્ષાણાં ભીમવેગાનાં ધૂમ્રઃ શત્રુનિબર્હણઃ। વૃતઃ કોટિસહસ્રાભ્યાં દ્વાભ્યાં સમભિવર્તત
ભયાનક ગતિ ધરાવતા ઋક્ષોનો શત્રુવિનાશક ધૂમ્ર, બે કરોડ ભયાનક રીંછોની સાથે આગળ વધ્યો.
મહાચલનિભૈર્ઘોરૈઃ પનસો નામ યૂથપઃ। આજગામ મહાવીર્યસ્તિસૃભિઃ કોટિભિર્વૃતઃ
મહાપર્વત જેવો ભયાનક અને શક્તિશાળી પનસ નામનો યુથપતિ ત્રણ કરોડ વાનરો સાથે આવ્યો.
નીલાઞ્જનચયાકારો નીલો નામૈષ યૂથપઃ। અદૃશ્યત મહાકાયઃ કોટિભિર્દશભિર્વૃતઃ
કાજળના ઢગલા જેવો દેખાતો, વિશાળકાય અને નિલા નામનો યુથપતિ દસ કરોડ વાનરોની સાથે દેખાયો.
તતઃ કાઞ્ચનશૈલાભો ગવયો નામ યૂથપઃ। આજગામ મહાવીર્યઃ કોટિભિઃ પઞ્ચભિર્વૃતઃ
પછી સોનાના પર્વત જેવો તેજસ્વી અને મહાવીર ગવય નામનો યુથપતિ પાંચ કરોડ વાનરો સાથે આવ્યો.
દરીમુખશ્ચ બલવાન્ યૂથપોઽભ્યાયયૌ તદા। વૃતઃ કોટિસહસ્રેણ સુગ્રીવં સમવસ્થિતઃ
બલવાન દરીમુખ નામનો યુથપતિ પણ એ સમયે સુગ્રીવની પાસે, એક હજાર કરોડ વાનરો સાથે આવ્યો.
મૈન્દશ્ચ દ્વિવિદશ્ચોભાવશ્વિપુત્રૌ મહાબલૌ। કોટિકોટિસહસ્રેણ વાનરાણામદૃશ્યતામ્
મહાબલવાન અશ્વિનીકુમારો, મેઇંદ અને દ્વિવિદ, લાખો કરોડ વાનરોની સાથે દેખાયા.
ગજશ્ચ બલવાન્ વીરસ્તિસૃભિઃ કોટિભિર્વૃતઃ। આજગામ મહાતેજાઃ સુગ્રીવસ્ય સમીપતઃ
મહાશક્તિશાળી અને વીર ગજ ત્રણ કરોડ વાનરો સાથે સુગ્રીવની પાસે ઉમટી આવ્યો.
ઋક્ષરાજો મહાતેજા જામ્બવાન્નામ નામતઃ। કોટિભિર્દશભિર્વ્યાપ્તઃ સુગ્રીવસ્ય વશે સ્થિતઃ
ઋક્ષોના રાજા, મહાતેજસ્વી જાંબવાન દસ કરોડ રીંછોની સાથે સુગ્રીવના આદેશમાં ઉભા રહ્યા.
રુમણો નામ તેજસ્વી વિક્રાન્તૈર્વાનરૈર્વૃતઃ। આગતો બલવાંસ્તૂર્ણં કોટીશતસમાવૃતઃ
તેજસ્વી અને બલવાન રુમણ, પરાક્રમી વાનરો અને એક કરોડ વીર વાનરોની સાથે ઝડપથી આવી પહોંચ્યો.
તતઃ કોટિસહસ્રાણાં સહસ્રેણ શતેન ચ। પૃષ્ઠતોઽનુગતઃ પ્રાપ્તો હરિભિર્ગન્ધમાદનઃ
પછી ગંધમાદન, પાછળથી લાખો કરોડ અને હજારો કરોડ વાનરોની સાથે અહીં આવ્યો.
તતઃ પદ્મસહસ્રેણ વૃતઃ શઙ્કુશતેન ચ। યુવરાજોઽઙ્ગદઃ પ્રાપ્તઃ પિતુસ્તુલ્યપરાક્રમઃ
પછી પિતાને બરાબર પરાક્રમ ધરાવતો યુવરાજ અંગદ, હજાર પદ્મો અને સો શસ્ત્રધારીઓની સાથે આવ્યો.