અહં હિ નિયમાદ્રામ હિત્વા તાં સમુપાગતઃ સિદ્ધાશ્રમમનુપ્રાપ્તઃ સિદ્ધોઽસ્મિ તવ તેજસા ॥૧-૩૪-
હે રામ, નિયમ પાળીને મેં બહેનને છોડી અહીં આવ્યો છું; સિદ્ધાશ્રમ પહોંચ્યો અને તારી તેજથી સિદ્ધ થયો છું.
એષા રામ મમોત્પત્તિઃ સ્વસ્ય વંશસ્ય કીર્તિતા દેશસ્ય ચ મહાબાહો યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ॥૧-૩૪-
હે રામ, તું જે મારી વંશ અને જન્મ વિશે પૂછ્યું, એ બધું અને દેશનું વર્ણન મેં કર્યું.
ગતોઽર્ધરાત્રઃ કાકુત્સ્થ કથાઃ કથયતો મમ । નિદ્રામભ્યેહિ ભદ્રં તે મા ભૂદ્ વિઘ્નોઽધ્વનીહ નઃ ॥૧-૩૪-
હે કાકુત્સ્થકુળના વંશજ, મારી વાતો કહેતા કહેતા અડધી રાત વીતી ગઈ છે; હવે આરામ કર, શુભ રહે અને આપણાં માર્ગમાં કોઈ વિઘ્ન ન આવે.
નિષ્પન્દાસ્તરવઃ સર્વે નિલીના મૃગપક્ષિણઃ । નૈશેન તમસા વ્યાપ્તા દિશશ્ચ રઘુનન્દન ॥૧-૩૪-
બધા વૃક્ષો નિઃસંચળ છે, જંગલી પ્રાણી અને પક્ષીઓ છુપાઈ ગયા છે, અને દિશાઓ, હે રઘુકુળના આનંદ, રાત્રિના અંધકારથી ઢંકાઈ ગઈ છે.
શનૈર્વિસૃજ્યતે સંધ્યા નભો નેત્રૈરિવાવૃતમ્ । નક્ષત્રતારાગહનં જ્યોતિર્ભિરવભાસતે
સાંજ ધીમે ધીમે વિદાય લઈ રહી છે, આકાશ જાણે આંખોથી ઢંકાયેલું હોય તેમ તારાઓ અને નક્ષત્રોની ઝાંખીથી ઝગમગી રહ્યું છે.
ઉત્તિષ્ઠતે ચ શીતાંશુઃ શશી લોકતમોનુદઃ । હ્લાદયન્ પ્રાણિનાં લોકે મનાંસિ પ્રભયા સ્વયા ॥૧-૩૪-
શીતળ કિરણો ધરાવતો ચંદ્ર ઉગે છે, જગતનું અંધકાર દૂર કરે છે અને પોતાની પ્રકાશથી સર્વ જીવોના મનને આનંદિત કરે છે.
નૈશાનિ સર્વભૂતાનિ પ્રચરન્તિ તતસ્તતઃ । યક્ષરાક્ષસસંઘાશ્ચ રૌદ્રાશ્ચ પિશિતાશનાઃ ૧-૩૪-
બધી રાત્રિમાં ફરતા જીવ, યક્ષ, રાક્ષસ અને ભયાનક માંસખોર ભૂતો અહીં-ત્યાં ભટકતા રહે છે.
એવમુક્ત્વા મહાતેજા વિરરામ મહામુનિઃ । સાધુસાધ્વિતિ તં સર્વે મુનયો હ્યભ્યપૂજયન્ ॥૧-૩૪-
આ રીતે બોલ્યા પછી મહાતેજસ્વી મહામુનિ શાંત થયા; બધા મુનિઓએ 'સાદુ, સાદુ' કહીને તેમનું સન્માન કર્યું.
કુશિકાનામયં વંશો મહાન્ ધર્મપરઃ સદા । બ્રહ્મોપમા મહાત્માનઃ કુશવંશ્યા નરોત્તમાઃ ॥૧-૩૪-
કુશિક વંશ હંમેશા ધર્મમાં સ્થિર અને મહાન છે; કુશના વંશજ મહાત્મા છે, બ્રહ્મા સમાન અને મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ છે.
વિશેષેણ ભવાનેવ વિશ્વામિત્ર મહાયશઃ । કૌશિકી સરિતાં શ્રેષ્ઠા કુલોદ્યોતકરી તવ ॥૧-૩૪-
વિશેષ કરીને, મહાયશસ્વી વિશ્વામિત્ર, તમે ખૂબ પ્રસિદ્ધ છો; નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ કૌશિકી તમારી વંશને તેજ આપે છે.
મુદિતૈર્મુનિશાર્દૂલૈઃ પ્રશસ્તઃ કુશિકાત્મજઃ । નિદ્રામુપાગમચ્છ્રીમાનસ્તંગત ઇવાંશુમાન્ ॥૧-૩૪-
પ્રસન્ન થયેલા મુનિશ્રેષ્ઠોએ કુશિકપુત્રની પ્રશંસા કરી; પછી તે તેજસ્વી, જાણે સૂર્ય અસ્ત જાય તેમ, નિદ્રામાં ગયા.
રામોઽપિ સહસૌમિત્રિઃ કિઞ્ચિદાગતવિસ્મયઃ । પ્રશસ્ય મુનિશાર્દૂલં નિદ્રાં સમુપસેવતે ॥૧-૩૪-
રામ અને સૌમિત્ર પણ થોડા આશ્ચર્યચકિત થયા, મુનિશ્રેષ્ઠની પ્રશંસા કરી અને પછી નિદ્રા લીધી.
thumb|પઞ્ચત્રિંશઃ સર્ગઃ શ્રૂયતામ્|center શ્રીમદ્વાલ્મીકિયરામાયણે બાલકાણ્ડે પઞ્ચત્રિંશઃ સર્ગઃ ॥૧-
શ્રીમદ્વાલ્મીકિ રામાયણના બાલકાંડનો પঁત્રીસમો સર્ગ હવે સાંભળો.
ઉપાસ્ય રાત્રિશેષં તુ શોણાકૂલે મહર્ષિભિઃ । નિશાયાં સુપ્રભાતાયાં વિશ્વામિત્રોઽભ્યભાષત ॥૧-૩૫-
શોણા નદીના કિનારે મહર્ષિઓ સાથે રાત્રિના બાકી ભાગમાં આરામ કર્યા પછી, જ્યારે રાત્રિ ઉજળી બની, ત્યારે વિશ્વામિત્ર બોલ્યા.
સુપ્રભાતા નિશા રામ પૂર્વા સંધ્યા પ્રવર્તતે । ઉત્તિષ્ઠોત્તિષ્ઠ ભદ્રં તે ગમનાયાભિરોચય ॥૧-૩૫-
રામ, હવે રાત્રિ ઉજળી થઈ છે અને વહેલી પ્રભાતની વેળા આવી છે. ઊઠો, ઊઠો, તારા માટે શુભ રહે, અને ચાલવા માટે તૈયાર થા.
તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્ય કૃતપૂર્વાહ્ણિકક્રિયઃ । ગમનં રોચયામાસ વાક્યં ચેદમુવાચ હ ॥૧-૩૫-
તેમના વચન સાંભળી, રામે સવારની ક્રિયાઓ કરી, પછી જતા થવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી અને આ શબ્દો કહ્યા.
અયં શોણઃ શુભજલોઽગાધઃ પુલિનમણ્ડિતઃ । કતરેણ પથા બ્રહ્મન્ સંતરિષ્યામહે વયમ્ ॥૧-૩૫-
આ શોણા નદી શુદ્ધ જળથી ભરેલી, ઊંડા પાણીવાળી અને રેતીના ટાપુઓથી શોભાયમાન છે. હે બ્રાહ્મણ, કયા રસ્તે આપણે પાર જઈશું?
એવમુક્તસ્તુ રામેણ વિશ્વામિત્રોઽબ્રવીદિદમ્ । એષ પન્થા મયોદ્દિષ્ટો યેન યાન્તિ મહર્ષયઃ ॥૧-૩૫-
રામે આ રીતે પૂછ્યા ત્યારે વિશ્વામિત્રે કહ્યું: 'હું જે રસ્તો બતાવ્યો છે, એ જ છે, જે માર્ગે મહર્ષિઓ જાય છે.'
એવમુક્તા મહર્ષયો વિશ્વામિત્રેણ ધીમતા । પશ્યન્તસ્તે પ્રયાતા વૈ વનાનિ વિવિધાનિ ચ ॥૧-૩૫-
વિશ્વામિત્રના આ શબ્દો સાંભળી, મહર્ષિઓ વિવિધ વનોને નિહાળી આગળ વધ્યા.
તે ગત્વા દૂરમધ્વાનં ગતેઽર્ધદિવસે તદા । જાહ્નવીં સરિતાં શ્રેષ્ઠાં દદૃશુર્મુનિસેવિતામ્ ॥૧-૩૫-
ત્યારે, લાંબો રસ્તો ચાલ્યા પછી અને અડધો દિવસ વીતી ગયો ત્યારે, તેઓએ મુનિઓ દ્વારા પૂજિત જાહ્નવી નદી જોઈ.
તાં દૃષ્ટ્વા પુણ્યસલિલાં હંસસારસસેવિતામ્ । બભૂવુર્મુનયઃ સર્વે મુદિતાઃ સહરાઘવાઃ ॥૧-૩૫-
પવિત્ર જળવાળી, હંસ અને સારસોથી ભરેલી એ નદી જોઈને, બધા મુનિઓ અને રાઘવ આનંદિત થયા.
તસ્યાસ્તીરે તદા સર્વે ચક્રુર્વાસપરિગ્રહમ્ । તતઃ સ્નાત્વા યથાન્યાયં સંતર્પ્ય પિતૃદેવતાઃ ॥૧-૩૫-
નદીના કિનારે સૌએ નિવાસની વ્યવસ્થા કરી; પછી નિયમ પ્રમાણે સ્નાન કરીને પિતૃઓ અને દેવતાઓને તૃપ્ત કર્યા.
હુત્વા ચૈવાગ્નિહોત્રાણિ પ્રાશ્ય ચામૃતવદ્ધવિઃ । વિવિશુર્જાહ્નવીતીરે શુભા મુદિતમાનસાઃ ॥૧-૩૫-
અગ્નિહોત્ર કરી અને અમૃત સમાન હવિ ગ્રહણ કર્યા પછી, સૌ આનંદિત મનથી શુભ જાહ્નવીના કિનારે પ્રવેશ્યા.
વિશ્વામિત્રં મહાત્માનં પરિવાર્ય સમન્તતઃ । વિષ્ઠિતાશ્ચ યથાન્યાયં રાઘવૌ ચ યથાર્હતઃ । સંપ્રહૃષ્ટમના રામો વિશ્વામિત્રમથાબ્રવીત્ ॥૧-૩૫-
મહાત્મા વિશ્વામિત્રને ચારેય બાજુથી ઘેરીને, દરેક યોગ્ય રીતે બેઠા, અને રાઘવ પણ યોગ્ય સ્થાન પર બેઠા; આનંદિત મનથી રામે વિશ્વામિત્રને કહ્યું.
ભગવઞ્છ્રોતુમિચ્છામિ ગઙ્ગાં ત્રિપથગાં નદીમ્ । ત્રૈલોક્યં કથમાક્રમ્ય ગતા નદનદીપતિમ્ ॥૧-૩૫-
ભગવન, હું ત્રણેય માર્ગે વહેતી ગંગા નદી વિશે સાંભળવા ઈચ્છું છું; એ ત્રણ લોકને જીત્યા પછી, કેવી રીતે નદીઓની અધિષ્ઠાત્રી બની?
ચોદિતો રામવાક્યેન વિશ્વામિત્રો મહામુનિઃ । વૃદ્ધિં જન્મ ચ ગઙ્ગાયા વક્તુમેવોપચક્રમે ॥૧-૩૫-
રામના શબ્દોથી પ્રેરિત મહાન ઋષિ વિશ્વામિત્રે ગંગાના ઉત્પત્તિ અને જન્મની વાત કહેવાનું શરૂ કર્યું.
શૈલેન્દ્રો હિમવાન્ રામ ધાતૂનામાકરો મહાન્ । તસ્ય કન્યાદ્વયં રામ રૂપેણાપ્રતિમં ભુવિ ॥૧-૩૫-
હે રામ, પર્વતોના રાજા અને ખનિજોના મહાન ખજાનાવાળા હિમવાને ધરતી પર અનન્ય સૌંદર્યવાળી બે દીકરીઓ હતી.
યા મેરુદુહિતા રામ તયોર્માતા સુમધ્યમા । નામ્ના મેના મનોજ્ઞા વૈ પત્ની હિમવતઃ પ્રિયા ॥૧-૩૫-
હે રામ, તેમની માતા મેરુની સુંદર અને પાતળી કમરવાળી પુત્રી મેનાનું નામ હતું, જે હિમવાનની પ્રિય પત્ની હતી.
તસ્યાં ગઙ્ગેયમભવજ્જ્યેષ્ઠા હિમવતઃ સુતા । ઉમા નામ દ્વિતીયાભૂત્ કન્યા તસ્યૈવ રાઘવ ॥૧-૩૫-
હે રઘુકુલના વંશજ, મેનાથી હિમવાનને સૌથી મોટી દીકરી ગંગા જન્મી; બીજી દીકરીનું નામ ઉમા હતું.
અથ જ્યેષ્ઠાં સુરાઃ સર્વે દેવકાર્યચિકીર્ષયા । શૈલેન્દ્રં વરયામાસુર્ગઙ્ગાં ત્રિપથગાં નદીમ્ ॥૧-૩૫-
પછી દેવતાઓએ પોતાના કાર્ય માટે પર્વતરાજ પાસે ત્રણ માર્ગે વહેતી ગંગા, મોટી દીકરીને માગી.